Sibirda o‘latni o‘rganuvchi ilmiy muassasada ishlagan laboratoriya xodimi 2-oktabr kuni kasallanib vafot etdi. Rasmiylar u bilan aloqada bo‘lgan taxminan 200 kishini ehtiyot chorasi sifatida karantinga oldi va o‘lim sababi noma’lum turdagi pnevmoniya ekanini bildirdi. Rasmiylar o‘limni ilmiy ish yoki o‘lat bilan bog‘lamadi, biroq ijtimoiy tarmoqlarda ish joyidagi hodisa va safar bilan bog‘liq tasdiqlanmagan da’volar tarqaldi.
Fon va kontekst
Rossiya OAVlari marhuma Irkutsk Sibir va Uzoq Sharq o‘latga qarshi ilmiy-tadqiqot instituti (Иркутск Сибирь·Дальний Восток противочумный институт)ning 28 yoshli xodimi Dariya Shipilova ekanini xabar qildi. Rasmiylar aloqador shaxslar ehtiyot chorasi sifatida karantinga olinganini tushuntirdi. Karantin aloqador shaxslarga ehtiyot choralari ko‘rilganini anglatadi, ammo buning o‘zi marhuma o‘lat yuqtirganini yoki kasallikni laboratoriyada yuqtirganini ko‘rsatmaydi.
O‘lim holati yuzasidan ijtimoiy tarmoqlarda bir-biridan farqli da’volar tarqaldi. Uning ish joyida tirik bakteriyalar solingan probirkani tushirib yuborgani haqidagi da’voni Rossiya sog‘liqni saqlash sohasini nazorat qiluvchi idorasi rad etdi. Uning Tailandga safaridan keyin kasal bo‘lgani va Mo‘g‘uliston chegarasiga yaqin hududga borgach kasal bo‘lgani haqidagi da’volar ham tarqaldi, biroq bu uchala da’voni ham tasdiqlaydigan ochiq dalillar yo‘q.
Bu xabar nimani anglatadi
Hozircha tasdiqlangan ma’lumotlarga ko‘ra, eng muhimi — rasmiylar bildirgan ma’lumotni ijtimoiy tarmoqlardagi taxminlarga aralashtirmaslik. Ma’lum bo‘lganlari: rasmiylar uning sababi aniqlanmagan turdagi pnevmoniyadan vafot etganini aytgan va taxminan 200 nafar aloqador shaxs karantinga olingan. Kasallikni qanday yuqtirgani va o‘lat bilan kasallangan-kasallanmagani esa aniqlanmagan.
Karantin choralari aloqador shaxslarni ehtiyot qilish uchun ko‘rilgani xabar qilindi, biroq karantin faktining o‘zi yuqumli kasallik turini yoki uning yuqish yo‘lini aniqlash uchun asos bo‘la olmaydi. Masalan, ish joyida probirka bilan bog‘liq hodisa yuz bergani haqidagi da’voga duch kelgan o‘quvchi bu da’vo rasman rad etilgani va uni tasdiqlaydigan ochiq dalillar yo‘qligini ham hisobga olishi kerak. Tasdiqlanmagan da’volarni haqiqat sifatida tarqatish hali aniqlanmagan o‘lim holati yuzasidan chalkashlikni kuchaytirishi mumkin. Shu bois ma’lumot manbasi va uning tasdiqlangan-tasdiqlanmaganini farqlash muhim.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Sibirda o‘latni o‘rganuvchi ilmiy muassasada ishlagan laboratoriya xodimi 2-oktabr kuni kasallanib vafot etdi.
- Rossiya OAVlari marhumaning ismi Dariya Shipilova ekanini xabar qildi.
- Rasmiylar uning sababi aniqlanmagan turdagi pnevmoniyadan vafot etganini bildirdi.
- Rasmiylar u bilan aloqada bo‘lgan taxminan 200 kishini ehtiyot chorasi sifatida karantinga oldi.
- Rasmiylar o‘limni ilmiy ish yoki o‘lat bilan bog‘lamadi.
Hozircha noma’lum jihatlar
- O‘limning aniq sababi nima va u kasallikni qanday yuqtirgan?
- U haqiqatan ham o‘lat bilan kasallanganmi?
- Karantinga olinganlar qachongacha karantinda bo‘ladi va hozirgi sog‘lig‘i qanday?
O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak
- Probirka bilan bog‘liq hodisa yoki safarga oid da’volarga duch kelganda, ularni tasdiqlangan fakt deb qabul qilmang; ochiq dalillar bor-yo‘qligini tekshiring.
- Keyingi xabarlar chiqqanda, o‘lim sababi va o‘lat bilan kasallangan-kasallanmagani yangidan tasdiqlanganmi yoki faqat avvalgi tasdiqlanmagan da’volar takrorlanyaptimi — farqlang.
- Aloqador shaxslar karantinga olingani haqidagi xabarning o‘zidan o‘lim sababi yoki kasallik yuqish yo‘li aniqlangan degan xulosaga kelmang.
