Chet ellik investorlar 2026-yil 1-sentabrdan 2-oktabrgacha KOSPI’da 20 trln 305 mlrd vonlik aksiyalarni sof sotdi. Sotuvlarning asosiy qismi SK Hynix va Samsung Electronics hissasiga to‘g‘ri keldi. Chet ellik investorlar 22 savdo kunining atigi 7 kunida sof xarid qildi, 28-sentabr kuni esa bir kunlik sof sotuvlar 3 trln vondan oshdi.

Asosiy ma’lumot va kontekst

Hisob-kitobga 15-sentabrdan joriy etilgan after-market savdolari (asosiy savdo sessiyasidan keyingi savdolar) ham kiritilgan. Shu sababli, mazkur davrdagi sof sotuvlar ko‘lamini ko‘rib chiqishda after-market savdolari ham hisobga olinganini yodda tutish kerak. Maqola sarlavhasi va matnida bu ko‘lam qariyb 20 trln 300 mlrd von yoki 15,1 mlrd dollar deb ifodalangan; Koreya birjasi (한국거래소) va Yonhap Infomax (연합인포맥스) ma’lumotlariga asoslangan aniq hisob-kitob esa 20 trln 305 mlrd vonni tashkil etadi.

Sotuvlar yirik yarimo‘tkazgich kompaniyalari aksiyalarida jamlandi. Chet ellik investorlar SK Hynix aksiyalaridan 12 trln 90 mlrd vonlik, Samsung Electronics aksiyalaridan esa 5 trln 186 mlrd vonlik aksiyalarni sof sotdi. Ikki kompaniya bo‘yicha jami ko‘rsatkich 17 trln 276 mlrd vonni, umumiy sof sotuvlarning qariyb 85 foizini tashkil qildi. Demak, bu safargi kapital chiqib ketishi butun KOSPI bo‘ylab bir tekis kuzatilmagan, balki yarimo‘tkazgichlar sohasidagi ikki yetakchi kompaniyada ancha jamlangan.

Chet ellik investorlarning egalik ulushi ham kamaydi. Ularning KOSPI bozor kapitallashuvidagi ulushi 39,66 foizga tushdi. 2-oktabr holatiga ko‘ra, SK Hynix’dagi chet ellik investorlar ulushi 49,76 foizni tashkil etib, 2023-yil mayidan beri eng past darajaga yetdi. Samsung Electronics’da chet ellik investorlar ulushi 30-sentabr kuni 46,40 foizgacha pasayganidan so‘ng, 2-oktabrda 46,41 foizni qayd etdi.

Bozor tahlilchilarining izohicha, yil boshida yirik yarimo‘tkazgich kompaniyalari aksiyalari ko‘tarilganidan keyingi foydani qayd etish, AQSh–Eron mojarosining uzoq davom etishi va yirik mamlakatlarda foiz stavkalarining oshishi investorlar kayfiyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatdi. Bu sof sotuvlar sabablari haqidagi tahlildir, ammo har bir omil sotuvlar hajmiga qanchalik ta’sir ko‘rsatganini ifodalovchi raqamlar emas.

Bu xabar nimani anglatadi

Chet el kapitali oqimlariga sezgir investorlar nafaqat sof sotuvlarning umumiy hajmiga, balki sotuvlar qaysi kompaniyalarda jamlanganiga ham e’tibor qaratishi kerak. Ushbu hisob-kitobda sotuvlarning asosiy qismi SK Hynix va Samsung Electronics hissasiga to‘g‘ri keldi. Bu ikki kompaniyadagi chet ellik investorlar ulushining kamayishi ular egaligidagi aksiyalar qisqarganini ko‘rsatadi, ammo bu raqamlarning o‘zigina aksiyalar narxining keyingi yo‘nalishi yoki chet ellik investorlarning kelgusidagi savdolarini aniqlashga imkon bermaydi.

Sotuvlar susayishining ayrim belgilari qisqa muddatga kuzatildi. Chet ellik investorlar 1-oktabr kuni 2 trln 430 mlrd vonlik aksiyalarni sof xarid qildi, keyingi kuni — 2-oktabrda esa 1 trln 900 mlrd vonlik aksiyalarni sof sotdi. Bu ikki kundagi savdo hajmi sentabrdagidan kichik bo‘ldi, ammo atigi ikki kunlik harakatga qarab trend o‘zgardi, deb xulosa qilish qiyin.

Moliyaviy natijalar e’lon qilinishi keyingi jarayonni baholash uchun muhim voqea sifatida kuzatilmoqda. Micron 30-sentabr kuni bozor kutganidan yuqori natijalarni e’lon qildi, Samsung Electronics esa 3-chorak bo‘yicha dastlabki natijalarini 8-oktabr atrofida e’lon qilishi kutilgan edi. Kiwoom Securities tahlilchisi Han Ji-yong makroiqtisodiy noaniqlik kamayib, moliyaviy natijalar bo‘yicha aniqlik oshsa, chet ellik investorlarning xaridlari yana boshlanishi mumkinligini aytdi. Bu ehtimol haqidagi prognoz, kapital haqiqatan qayta oqib kela boshlagani tasdiqlandi degani emas.

Masalan, portfelida SK Hynix yoki Samsung Electronics aksiyalari ulushi yuqori bo‘lgan investorlar faqat chet ellik investorlarning sof sotuvlari umumiy hajmiga qarab qolmasdan, moliyaviy natijalar e’lon qilinishidan oldin va keyin bu ikki kompaniyadagi chet ellik investorlar savdosi qanday o‘zgarishini ham kuzatishi mumkin. Biroq natijalar kutilganidan yaxshi chiqsa ham, chet ellik investorlar albatta xarid qilishini tasdiqlaydigan asos hozir taqdim etilgan ma’lumotlarda yo‘q.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Chet ellik investorlar 1-sentabrdan 2-oktabrgacha KOSPI’da 20 trln 305 mlrd vonlik aksiyalarni sof sotdi. Hisob-kitobga 15-sentabrdan joriy etilgan after-market savdolari ham kiritilgan.
  • Chet ellik investorlar mazkur davrdagi 22 savdo kunining atigi 7 kunida sof xarid qildi; 28-sentabr kuni bir kunlik sof sotuvlar 3 trln vondan oshdi.
  • SK Hynix va Samsung Electronics aksiyalarining sof sotuv hajmi tegishli ravishda 12 trln 90 mlrd von va 5 trln 186 mlrd vonni tashkil etdi.
  • Micron 30-sentabr kuni bozor kutganidan yuqori moliyaviy natijalarni e’lon qildi. Samsung Electronics dastlabki natijalarini 8-oktabr atrofida e’lon qilishi kutilgan edi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Chet ellik investorlarning sof sotuvlari investorlar turlari yoki mamlakatlar bo‘yicha qanday taqsimlangani haqidagi ma’lumotlar keltirilmagan.
  • 2-oktabrdan keyin chet ellik investorlarning sof xarid-sotuvlari va ularga tegishli aksiyalar ulushi qanday o‘zgargani tasdiqlanmagan.
  • 3-chorak moliyaviy natijalari e’lon qilingach, chet el kapitali haqiqatan Koreya fond bozoriga qaytgan-qaytmagani haqida faqat ushbu ma’lumotlarga asoslanib xulosa qilib bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Chet ellik investorlar savdosini ko‘rib chiqayotganda hisob-kitob davri va after-market savdolari kiritilgan-kiritilmaganini ham tekshiring.
  • Moliyaviy natijalar e’lon qilinishidan oldin va keyin chet ellik investorlarning sof xarid-sotuvlari butun KOSPI’da hamda alohida SK Hynix va Samsung Electronics’da qanday o‘zgarganini taqqoslang.
  • Natijalar e’lon qilingach, e’lonning o‘zini chet el kapitalining haqiqiy oqib kelishidan farqlab baholang. Moliyaviy natijalarga oid kutilmalar oshganining o‘zi kapital qayta oqib kelishini anglatmaydi.