โลกที่ถูกแบ่งแยกด้วยคำว่า "การพัฒนา"

การตัดงบประมาณช่วยเหลือของสหรัฐฯ (USAID) และแคนาดาในปี 2025 ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อประเทศที่กำลังเผชิญสงครามอย่างเซาท์ซูดาน อย่างไรก็ตาม มีความจริงที่โลกตะวันตกมักไม่ยอมรับ คือโครงสร้างการช่วยเหลือนี้ถูกสร้างขึ้นบนความ ไม่เท่าเทียม มาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2

ในปี 1949 ประธานาธิบดีแฮร์รี ทรูแมน ได้เริ่มใช้คำว่า "ด้อยพัฒนา" (underdeveloped) เพื่อแบ่งแยกประชากรโลก ขยับให้ประเทศที่ร่ำรวยกลายเป็นมาตรฐานที่ทุกคนต้องเดินตาม ซึ่งเป็นการมองข้ามรากเหง้าของปัญหาความยากจนที่เกิดจากการล่าอาณานิคมในอดีต

"เรื่องเล่าของระเบียบโลกที่อ้างว่าเท่าเทียมนั้นเป็นความจริงเพียงบางส่วน เพราะมันถูกสร้างขึ้นเพื่อรักษาอำนาจของประเทศที่ร่ำรวยไว้"

เมื่อหนังสือกลายเป็นอาวุธที่มองไม่เห็น

ใน "ยุคแห่งการพัฒนา" หนังสือถูกยกให้เป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้า องค์การ UNESCO และสถาบันต่างๆ ได้ผลักดันการอ่านเขียนผ่านแคมเปญบริจาคหนังสือไปยังประเทศเกิดใหม่ในแอฟริกาและแคริบเบียน

แม้เป้าหมายจะดูดี แต่ผลลัพธ์กลับทำลายล้าง อุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์ในท้องถิ่น เพราะหนังสือบริจาคราคาถูกจากต่างประเทศทำให้สำนักพิมพ์ในประเทศเหล่านั้นไม่สามารถอยู่รอดได้ กลายเป็นการพึ่งพาทางปัญญาที่ไม่มีวันจบสิ้น

  • การทำลายธุรกิจท้องถิ่น: สำนักพิมพ์ในประเทศเกิดใหม่ไม่สามารถแข่งกับของฟรีได้
  • การครอบงำทางวัฒนธรรม: เนื้อหาในหนังสือมักสะท้อนค่านิยมตะวันตกเพียงด้านเดียว
  • ความพึ่งพา: ประเทศเหล่านั้นต้องพึ่งพาระบบการศึกษาจากอดีตเจ้าอาณานิคม

บทเรียนจากแคนาดา: การศึกษาและการกลืนชาติ

แคนาดามักถูกมองว่าเป็นภาพลักษณ์ของความใจบุญ แต่ในประวัติศาสตร์ การศึกษาและการส่งเสริมการอ่านถูกใช้เป็นเครื่องมือในการ "ล่าอาณานิคมภายใน" (internal colonialism - การที่รัฐบาลใช้อำนาจกดขี่กลุ่มคนกลุ่มหนึ่งภายในประเทศของตนเอง)

โครงการส่งเสริมการอ่านในหมู่คนพื้นเมือง (Indigenous Peoples) ถูกใช้เพื่อดึงพวกเขาเข้าสู่ "วิถีชีวิตแบบแคนาดา" ซึ่งเป็นการทำลายอัตลักษณ์ดั้งเดิม เช่นเดียวกับระบบโรงเรียนประจำที่เคยสร้างบาดแผลลึกให้กับชุมชนคนพื้นเมืองในอดีต

เสียงจาก "โลกที่สี่"

George Manuel ผู้นำคนพื้นเมืองได้เขียนถึง "โลกที่สี่" (The Fourth World) โดยระบุว่าการพัฒนาที่แท้จริงต้องเริ่มจาก ฐานเศรษฐกิจและที่ดิน ไม่ใช่แค่การอ่านออกเขียนได้ตามแบบที่รัฐยัดเยียดให้

"การปกครองตนเองที่ไม่มีฐานเศรษฐกิจรองรับ คือการสร้างอาณานิคมรูปแบบใหม่ที่ทำให้เราต้องพึ่งพาความเมตตาจากคนอื่นตลอดไป"

ก้าวข้ามความช่วยเหลือที่จอมปลอม

ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไม่ควรตั้งอยู่บนเรื่องเล่าที่บิดเบือน ความยุติธรรมจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเรากล้าที่จะพูดถึงโครงสร้างความอยุติธรรมที่แท้จริง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสิทธิในที่ดินหรือการเคารพอธิปไตยทางวัฒนธรรม เพื่อให้การพัฒนาเป็นเรื่องของทุกคนอย่างแท้จริง