2025-yilda mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etgan deb qayd etilganlar 7 190 nafar bo‘ldi. Ularning 53,4 foizi asosiy tirikchilik nafaqasini olgan, 46,6 foizi esa bunday nafaqa olmagan. Seulda ko‘pchilik oddiy uylar yoki kvartiralarda yashagan, mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etganlarning 74,9 foizining qonuniy qarindoshlari bo‘lgan. Bu o‘limlarni faqat qashshoqlik yoki oilaning yo‘qligi bilan izohlab bo‘lmasligi, shuningdek, qarindoshsiz vafot etish holatlarini davlat miqyosida aniqlash uchun statistik tizim yetishmasligi ayon bo‘lmoqda.

Asosiy ma’lumot va kontekst

Tahlilda Li Su-jin deputatining Koreya Demokratik partiyasidagi ofisi (이수진 더불어민주당 의원실) orqali olingan Sog‘liqni saqlash va ijtimoiy ta’minot vazirligining (보건복지부) 2021–2025-yillardagi qarindoshsiz vafot etganlar haqidagi ma’lumotlari hamda “Ulashish va hamjihatlik” nodavlat notijorat tashkilotining (나눔과나눔) Seul shahri jamoat dafn marosimlariga oid ma’lumotlari birgalikda ko‘rib chiqildi. Bu yerda qarindoshsiz vafot etish faqat oilasi yoki qonuniy qarindoshlari umuman bo‘lmagan holatlarnigina anglatmaydi. O‘tgan yili mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etgan deb qayd etilganlarning 74,9 foizining turmush o‘rtog‘i, to‘g‘ri nasldagi yuqori yoki quyi avlod qarindoshlari yoxud aka-uka, opa-singillari kabi qonuniy qarindoshlari bo‘lgan.

Bu raqamlar «qarindoshi bor» degan holat bilan amalda dafn marosimini o‘tkaza olish imkoniyati bir xil bo‘lmasligi mumkinligini ko‘rsatadi. Asl matnda munosabatlar uzilgani yoki dafn xarajatlari og‘irlik qilgani sababli jasadni olib ketish va dafn marosimini o‘tkazishdan voz kechilgan bo‘lishi mumkinligi aytilgan, ammo har bir sabab umumiy holatlarning qancha qismini tashkil этgani ko‘rsatilmagan.

Qashshoqlik holati ham qarindoshsiz vafot etish toifasini belgilaydigan yagona mezon emas. Asosiy tirikchilik nafaqasini olmaganlar 46,6 foizni tashkil etdi. Seul shahrida qarindoshsiz vafot etgan 1 471 kishining yashash joylari o‘rganilganda, 57 foizi oddiy uylarda, 13 foizi esa kvartiralarda yashagani aniqlandi. Tor xonali ijaradagi uylar, imtihonga tayyorlanish yotoqxonalari yoki mehmonxonalarda yashaganlar 17 foiz bo‘lgan. Bu qarindoshsiz vafot etish faqat muayyan turar joy sharoitida yashovchilar yoki ijtimoiy nafaqa oluvchilar orasida uchraydi, deb bo‘lmasligini anglatadi.

Seuldagi 1 471 kishining 1 233 nafari, ya’ni 83,8 foizi turmush qurmagan yoki ajrashgan edi. Bu raqam Seul ma’lumotlariga tegishli bo‘lib, butun mamlakatdagi qarindoshsiz vafot etganlarning oilaviy holatini ko‘rsatuvchi statistika emas. Shuningdek, o‘tgan yili mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etganlar orasida 149 nafar chet el fuqarosi va 20–30 yoshlardagi 126 kishi bo‘lgan. Bu holatlar qarindoshsiz vafot etganlarning hayotiy sharoitlarini bir xil ko‘rinishga keltirib bo‘lmasligini ko‘rsatadi.

Bu xabar nimani anglatadi

Qarindoshsiz vafot etganlar masalasiga faqat qashshoqlik yoki yakkalanish muammosi sifatida qaralsa, zarur choralar doirasi torayib qolishi mumkin. Chunki statistika nafaqa olmagan yoki oddiy uy va kvartiralarda yashagan, shuningdek, qonuniy qarindoshlari bo‘lsa-da, dafn marosimi o‘tkazilmagan odamlarni ham qamrab oladi. Shu bois marhumning iqtisodiy ahvolidan tashqari, qarindoshlari bo‘lsa ham dafn marosimini o‘tkaza olmagan yoki undan voz kechgan vaziyatlarni o‘rganish kerakligi e’tiborga molik.

“Ulashish va hamjihatlik” tashkiloti Seulda qabul qilingan qarindoshlarning dafn marosimini topshirish haqidagi 576 ta hujjatni tahlil qilganida, oilalar dafn marosimidan voz kechish sababi sifatida iqtisodiy muammolarni 45,1 foiz holatda ko‘rsatgan. Biroq bu Seuldagi 576 ta topshirish hujjati tahlilining natijasi; uni mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etganlarning barchasi orasida iqtisodiy muammolar ulushi sifatida talqin qilmaslik kerak. Dafn xarajatlarini qoplash kabi vafotdan keyingi yordam bo‘lganida, oila dafn marosimini o‘zi o‘tkazgan bo‘lishi mumkin degan fikr ham bildirilgan, ammo bu ehtimol amalda qanchalik asosli ekanini faqat ushbu ma’lumotlar asosida aniqlab bo‘lmaydi.

Masalan, biror kishining qonuniy qarindoshi bo‘lsa ham, munosabatlar uzilgani yoki dafn xarajatlarini ko‘tarish qiyin bo‘lgani sababli oila dafn marosimini o‘z zimmasiga olmasa, «oilasi bor» degan ma’lumotning o‘zi bu odamning so‘nggi holatini izohlashga yetmaydi. Bu misol faraziy bo‘lib, alohida vafot etgan kishilar qanday vaziyatda bo‘lgani tasdiqlangan ma’lumot emas.

Qarindoshsiz vafot etish statistikasi mahalliy hokimiyatlar dafn marosimlarini tashkil etib, tizimga kiritgan holatlar sonini jamlash orqali yuritiladi va davlat statistikasi sifatida e’lon qilinmaydi. Shu sababli nafaqat holatlar ko‘lamini, balki kimlar qanday sabab bilan qarindoshsiz holatga tushganini aniqlash ham cheklangan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • 2025-yilda mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etganlar soni 7 190 nafar bo‘lgan.
  • Ularning 53,4 foizi asosiy tirikchilik nafaqasini olgan, 46,6 foizi esa olmagan.
  • Mamlakat bo‘ylab qarindoshsiz vafot etganlarning 74,9 foizining qonuniy qarindoshlari bo‘lgan.
  • Seul shahridagi dafn marosimini topshirish haqidagi 576 ta hujjatdan 45,1 foizida iqtisodiy muammolar dafn marosimidan voz kechish sababi sifatida ko‘rsatilgan.
  • Qarindoshsiz vafot etish statistikasi davlat statistikasi sifatida e’lon qilinmaydi; u mahalliy hokimiyatlarning dafn marosimlarini tashkil etib, tizimga kiritgan holatlari sonini jamlash orqali yuritiladi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • 2021–2025-yillarda qarindoshsiz vafot etganlar soni har yili qanday o‘zgargani ko‘rsatilmagan.
  • Qarindoshsiz vafot etganlarning jinsi, chet el fuqarolari orasidagi vafot etganlarning fuqaroligi kabi batafsil ma’lumotlarni aniqlab bo‘lmaydi.
  • Oilalar dafn marosimidan voz kechishining iqtisodiy muammolardan tashqari boshqa sabablari ulushi ko‘rsatilmagan.
  • Qonuniy qarindoshlari bo‘lgan, ammo qarindoshsiz vafot etgan deb qayd etilgan kishilarda munosabatlar uzilgani, xarajatlarni ko‘tarish qiyinligi kabi aniq sharoitlar har biri qanchalik ko‘p uchraganini ham bilib bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak

  • Qarindoshsiz vafot etish statistikasi bilan tanishganda, raqamlar mamlakat miqyosidami yoki Seul bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotga tegishlimi, shuningdek, qaysi ma’lumotlar va tahlil doirasiga asoslanganini ajratib ko‘rish kerak.
  • Dafn marosimini topshirish hujjatlarida ko‘ringan iqtisodiy muammolar ulushi aynan shu hujjatlar tahlili natijasidir. Uni barcha qarindoshsiz vafot etganlarning sabablari ulushi deb qabul qilmaslik uchun ko‘rsatkich qaysi doirani qamrab olganiga e’tibor berish lozim.
  • Agar oila a’zosi yoki atrofingizdagi kishining dafn marosimini o‘tkazish niyati va xarajatlarni ko‘tarishi borasida xavotir bo‘lsa, yashash joyingizdagi mahalliy hokimiyatdan dafn marosimiga oid tartiblar va yordam haqida ma’lumot bor-yo‘qligini so‘rab, aniqlashtirishingiz mumkin. Faqat ushbu ma’lumotlarga asoslanib, yordam olish mezonlari yoki ariza topshirish talablarini qat’iy belgilab bo‘lmaydi.