Medal emas, kelajakka ishonch

2026-yilgi Aychi–Nagoya Osiyo o‘yinlarida 18 yoshli Tala Hasan Hunaydi taekvondo bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi 49 kilogrammgacha vazn toifasida ilk jangini o‘tkazdi. U 16-bosqichda mag‘lub bo‘lib, musobaqani yakunladi. Shunga qaramay, Tala o‘zini baxtli his qilganini aytdi: uning uchun bu bellashuv shunchaki g‘alaba yoki mag‘lubiyat masalasi emasdi.

«Bu musobaqada qatnashish hayotimni butunlay o‘zgartirdi. Endi maqsadim va orzuyim bor», — dedi Tala.

Sportda mag‘lubiyat ko‘pincha ko‘z yosh va armon bilan bog‘lanadi. Tala esa ringdan tushgach, o‘zi bilan faxrlanishini ta’kidladi. Hakam sanoqni boshlagan zahoti hayajonlanganini va baxtni his qilganini aytgan yosh sportchi uchun Osiyo o‘yinlari o‘z kelajagini tasavvur qilish mumkin bo‘lgan muhim sahnaga aylandi.

Osiyo o‘yinlaridagi ilk qochqinlar jamoasi

Tala va Mahmud Jasim Muhammad — Osiyo o‘yinlarida qatnashgan ilk qochqinlar jamoasining ikki vakili. Ular taekvondo bahslarida ishtirok etdi: Tala ayollar o‘rtasidagi 49 kilogrammgacha, Mahmud esa erkaklar o‘rtasidagi 80 kilogramm vazn toifasida bellashdi. Ikkalasi ham 16-bosqichda musobaqani tark etdi, shu bois jamoa bu safar medal qo‘lga kirita olmadi.

Qochqinlar jamoasi — urush, ta’qib yoki boshqa xavf sabab o‘z yurtini tark etishga majbur bo‘lgan sportchilar birlashib, musobaqada qatnashadigan jamoa. Olimpiya o‘yinlarida bunday jamoa 2016-yilgi Rio-de-Janeyro musobaqasidan boshlab tuzilgan. Osiyo o‘yinlarida esa qochqin sportchilar uchun bunday imkoniyat ilk bor 2026-yilda yaratildi.

  • Tala va Mahmud Osiyo qit’asidagi musobaqaga qochqinlar jamoasi nomidan chiqdi.
  • Ularning ikkisi ham taekvondo bo‘yicha 16-bosqichda bellashdi.
  • Medalga erishilmagan bo‘lsa-da, qatnashuvning o‘zi tarixiy qadam bo‘ldi.

Bu jamoaning maydonga chiqishi musobaqa ro‘yxatiga yana bir nom qo‘shishdan ko‘proq ma’no anglatadi. Qochqin bo‘lish ko‘pincha uy, tanish muhit va uzoq muddatli rejalarni tark etishni bildiradi; sport esa yangi maqsad qo‘yish va o‘z mahoratini boshqalar bilan teng sharoitda sinash imkonini berishi mumkin.

Urushdan qochqinlar lagerigacha

Tala Suriyadan. U oilasi bilan mamlakatdagi urushdan qochib, Iordaniyaning Azraq qochqinlar lageriga joylashgan. Mahmud ham suriyalik bo‘lib, shu lagerga kelib qolgan. Ularning bolaligi va kundalik hayoti mojarolar hamda majburiy ko‘chish bilan izdan chiqqan; boshqa yurtda hayot qurishga majbur bo‘lish kelajak haqidagi tasavvurlarni ham toraytirishi mumkin.

Qochqinlar lagerida yashash faqat vaqtincha boshpana topish bilan cheklanmaydi. U yerda inson kundalik ehtiyojlarni qondirish bilan birga, ta’lim, mashg‘ulot va uzoq muddatli reja kabi masalalarda ham to‘siqlarga duch kelishi mumkin. Tala uchun taekvondo shu og‘ir sharoit ichida o‘zini sinab ko‘rish, yangi ko‘nikma o‘rganish va oldinga intilish imkoniyatini ochdi.

U to‘qqiz yoshida Azraq lageridagi taekvondo mashg‘ulotlariga qatnasha boshlagan. Dastlab bu sport unga notanish edi. Ammo zarbalarni va harakatlarni qayta-qayta mashq qilish jarayonida u biror ishni uddalay olishiga ishonch hosil qila boshladi.

Taekvondo qanday qilib tayanchga aylandi?

Taekvondo — zarba, himoya, muvozanat va intizomga asoslangan jang san’ati. Oddiy qilib aytganda, sportchi raqib bilan olishishdan tashqari, tanasini boshqarish, qoidaga rioya qilish va bosim ostida qaror qabul qilishni ham o‘rganadi. Mashg‘ulotlarning bunday tartibi Tala uchun faqat sport mahoratini emas, o‘ziga bo‘lgan ishonchni ham shakllantirdi.

Jahon taekvondo federatsiyasi 2016-yilda Taekvondo insonparvarlik jamg‘armasini tuzib, dunyoning turli hududlaridagi qochqinlar lagerlarida sport mashg‘ulotlarini yo‘lga qo‘ya boshladi. 2018-yilda Azraq lagerida maxsus taekvondo akademiyasi ochildi. Tala shu akademiyada mashq qilib, keyinchalik sportchi sifatida o‘sdi.

«Taekvondo hayotimdagi ko‘p narsani yaxshiroq tomonga o‘zgartirdi», — dedi Tala.

Sportdagi o‘sish unga musobaqalarda qatnashish yo‘lini ochdi. Osiyo Olimpiya kengashi tuzgan ilk Osiyo qochqinlar jamoasiga qo‘shilishi esa lagerdagi mashg‘ulotlardan xalqaro arenagacha bo‘lgan yo‘lning muhim bosqichi bo‘ldi. Uning hikoyasi sport dasturlari yoshlar uchun muntazam mashg‘ulot joyidan tashqari, o‘z qobiliyatini ko‘rsatish va hayotiga yo‘nalish berish maydoni ham bo‘lishi mumkinligini anglatadi.

Mag‘lubiyatdan keyin ham davom etish

Tala mag‘lubiyatni muvaffaqiyatsizlikning yakuni deb ko‘rmadi. U bu jangni muvaffaqiyat sari boshlanish deb atab, kelgusi Olimpiya o‘yinlarida medal olishni maqsad qilganini bildirdi. Osiyo o‘yinlaridagi qatnashuvi uning sportdagi orzularini aniqroq shakllantirdi: endi u yana boshqa sportchilar bilan bellashishni va mahoratini oshirishni istaydi.

Mahmud ham 16-bosqichda yutqazganidan so‘ng, qochqinlarga murojaat qildi. Uning aytishicha, hayotda ham, sportda ham jarohat yoki mag‘lubiyatga uchragan paytda taslim bo‘lmaslik, orzu sari yurishda davom etish kerak.

  • Tala kelgusi Olimpiya o‘yinlarida medal olishni xohlaydi.
  • U taekvondo bilan shug‘ullanishni va boshqa sportchilar bilan bellashishni davom ettirmoqchi.
  • Mahmud qiyinchiliklarga qaramay orzudan voz kechmaslikka chaqirdi.
«Bugun yutqazdim, lekin bu muvaffaqiyatning boshlanishi», — dedi Tala.

Sportning kengroq ma’nosi

Qochqin sportchilar uchun xalqaro musobaqaga chiqish ko‘pincha natijalar jadvalidan tashqaridagi ma’noga ega. Ular o‘z mahoratini namoyish etish bilan birga, majburiy ko‘chish tufayli hayoti o‘zgargan odamlar ham katta maqsadlar sari intila olishini ko‘rsatadi. Bu — har bir qochqin bir xil tajribaga ega degani emas, ammo Tala va Mahmudning ishtiroki ayrim yoshlar uchun ko‘rinadigan namuna yaratishi mumkin.

Shu bilan birga, sport urush, ko‘chish yoki lagerda yashash bilan bog‘liq muammolarni o‘z-o‘zidan hal qilmaydi. Biroq muntazam mashg‘ulot, murabbiy ko‘magi va musobaqalarda qatnashish insonning kundalik hayotiga tartib, jamoaga mansublik hissi va kelajak uchun aniq maqsad olib kirishi mumkin. Masalan, bir necha yil avval faqat mashg‘ulotga qatnagan bola xalqaro musobaqaga chiqib, o‘z oldiga yangi marralar qo‘yishi mumkin.

Osiyo o‘yinlaridagi ilk qochqinlar jamoasi Olimpiya o‘yinlaridagi tajribadan o‘n yil o‘tib maydonga chiqdi. Bu yo‘l sekin kechgan bo‘lsa-da, Tala va Mahmudning bellashuvlari sportning qadri faqat medal bilan o‘lchanmasligini yana bir bor eslatdi. Ularning zarbalari va chiqishlari ortida o‘z hayotini qayta qurishga urinayotgan insonlarning qat’iyati, orzusi va oldinga intilishi turibdi.

Oldinda yangi maqsadlar

Tala bu musobaqadan medal bilan qaytmadi, ammo unda ilgari bo‘lmagan narsalarni olib ketdi: aniq maqsad, o‘ziga ishonch va yana maydonga chiqish istagi. Uning uchun 16-bosqichdagi mag‘lubiyat yo‘lning oxiri emas, balki navbatdagi mashg‘ulotlar va yangi musobaqalar sari boshlanish nuqtasi.

Qochqinlar jamoasining Osiyo o‘yinlaridagi ilk ishtiroki kelgusida ko‘proq sportchiga xalqaro maydonda qatnashish imkonini berishi mumkin. Bunday imkoniyatlar kengaysa, o‘z yurtini tark etishga majbur bo‘lgan yoshlar ham o‘z iste’dodini rivojlantirib, orzularini davom ettira oladi. Tala aytganidek, endi uning ham orzusi bor.