Valyuta kursi foyda kutilmalariga ta’sir qildi
Samsung Electronics va SK hynix uchinchi chorak moliyaviy natijalarini e’lon qilish arafasida. AQShdagi Micron kompaniyasi rekord choraklik va yillik natijalarini bildirgan bo‘lsa-da, Janubiy Koreyaning yirik chip ishlab chiqaruvchilari bo‘yicha foyda prognozlari pasaytirildi.
Bunga asosiy sabablardan biri wonning dollarga nisbatan kuchayishi bo‘ldi. Dollar-von kursi avval 1 550 vongacha ko‘tarilgan, keyingi ikki oy ichida esa 200 vondan ko‘proqqa tushgan. Bu kompaniyalarning mahsulot sotish hajmi o‘zgarmasa ham, dollar hisobida topgan pulini won’ga aylantirganda tushadigan mablag‘ni kamaytirishi mumkin.
Eksportchi kompaniya mahsulotini dollarda sotib, tushumini won’da hisoblaydi. Dollar arzonlashsa, o‘sha miqdordagi dollarni won’ga aylantirganda kamroq pul olinadi.
Samsung bo‘yicha prognozlar o‘rtacha 8,4 foizga qisqardi
Moliyaviy tahlilchilar ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan hafta Samsung Electronics’ni kuzatayotgan yetti brokerning barchasi kompaniyaning uchinchi chorakdagi operatsion foyda prognozini pasaytirgan. Operatsion foyda — kompaniyaning asosiy faoliyatidan tushgan daromaddan kundalik ishlab chiqarish va boshqaruv xarajatlari ayrilgandan keyin qoladigan mablag‘.
Yetti tahlilchining avvalgi prognozlari o‘rtacha 114,2 trillion won edi. Yangilangan hisob-kitoblarda bu ko‘rsatkich 104,6 trillion won’ga tushdi, ya’ni o‘rtacha pasayish 8,4 foizni tashkil etdi. Ayrim prognozlarda pasayish yanada keskin bo‘ldi: bir hisobda kutilayotgan foyda 116,5 trillion won’dan 101,7 trillion won’ga qisqartirildi.
SK hynix bo‘yicha ham ayrim tahlilchilar uchinchi chorak foydasi haqidagi taxminlarini pasaytirgan. Kompaniya natijalarini oyning oxirida e’lon qilishi kutilmoqda. Biroq e’lon qilingan ma’lumotlarda uning foyda prognozi necha foizga tushgani ko‘rsatilmagan.
Kuchli won eksportchilarning hisob-kitobini o‘zgartiradi
Samsung Electronics va SK hynix daromadining muhim qismi xorijiy bozorlardagi savdodan keladi. Masalan, kompaniya chet eldagi xaridorga mahsulotini dollarda sotadi, ammo Janubiy Koreyadagi ish haqi, elektr energiyasi va boshqa xarajatlarini won’da to‘laydi. Dollar qiymati pasayganda, xorijdan kelgan tushumni mahalliy valyutaga aylantirish natijasi ham kamayadi.
Valyuta kursi yagona omil emas. Elektronika yo‘nalishidagi ayrim korxonalar ehtiyot qismlar va boshqa sarf materiallari narxi oshganidan, shuningdek, xarajatlar hisobotga qo‘shilganidan даражада босим сезиши мумкин. Chip ishlab chiqarish kabi xarajatlari katta sohalarda bunday өөргәришлар фойда ҳисоб-китобларига таъсир қилади.
Sun’iy intellekt bilan bog‘liq xavfsizlik muammolari ham bozor kayfiyatiga ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayrim investorlar sun’iy intellekt tizimlarini joriy etish sur’ati sekinlashishi yoki ularga kerak bo‘ladigan infratuzilmaga sarflanadigan mablag‘ qisqarishidan xavotirda. Agar kompaniyalar yangi ma’lumot markazlari va serverlar qurilishini kechiktirsa, xotira chiplariga talab ham vaqtincha susayishi mumkin.
Nega maqsadli narxlar ko‘pincha pasaytirilmadi?
Foyda prognozlari qisqarganiga qaramay, tahlilchilarning aksariyati Samsung Electronics va SK hynix aksiyalari bo‘yicha maqsadli narxlarini saqlab qoldi va xarid qilish tavsiyasini davom ettirdi. Maqsadli narx — tahlilchining aksiyaning kelajakdagi qiymati haqida bergan taxmini; u kafolatlangan bozor narxi emas. SK hynix bo‘yicha esa maqsadli narxni pasaytirgan bitta tahlilchi bo‘lgan.
Ijobiy qarashning asosiy sababi — xotira chiplariga uzoq muddatli talab hali ham kuchli bo‘lishi mumkinligi. Sun’iy intellektni yaratish va undan foydalanish uchun katta hajmdagi ma’lumotlarni tez qayta ishlaydigan serverlar zarur. Bunday serverlarda ma’lumotni vaqtincha saqlaydigan DRAM xotira chiplari muhim o‘rin tutadi.
Sun’iy intellektdan foydalanish faqat tizimlarni o‘qitish bilan cheklanmayapti. Endi u foydalanuvchi savollariga javob berish, vazifalarni bajarish va turli xizmatlarni boshqarishda ham qo‘llanmoqda. Bu esa xotira chiplari uchun yangi foydalanish yo‘nalishlarini ochishi mumkin.
Tahlilchilarning fikricha, sun’iy intellekt tizimlarining vazifalari o‘zgarsa ham, ularni ishlatish uchun zarur xotiraga ehtiyoj yo‘qolmaydi. Aksincha, qo‘llanish sohasi kengaysa, talab ham ortishi mumkin.
Ta’minot cheklangani haqidagi kutishlar
Xotira chiplariga talab oshishi bilan birga, ishlab chiqaruvchilarning taklifi ham muhim ahamiyatga ega. Micron o‘z natijalarini taqdim etgan yig‘ilishda xotira chiplaridagi tanqislik qachon tugashini aniqlash qiyinligini bildirgan. Agar talab ishlab chiqarish quvvatidan tezroq oshsa, xaridorlar chiplarni yetkazib olish uchun ko‘proq to‘lashiga to‘g‘ri kelishi mumkin.
Samsung va SK hynix kabi ishlab chiqaruvchilar 2027-yilda xotira chiplarini yetkazib berish 2026-yilga qaraganda yanada cheklangan bo‘lishi mumkinligini qayd etgan. Bu holat narxlar va foydaga yordam berishi ehtimol, ammo natija sun’iy intellekt infratuzilmasiga yo‘naltiriladigan sarmoyalar va yangi ishlab chiqarish quvvatlari qanchalik tez ishga tushishiga bog‘liq.
Shu sababli bozor ishtirokchilari faqat bir chorakdagi foyda raqamlariga emas, kelgusi yillarda talab va taklif qanday o‘zgarishiga ham qaramoqda. Valyuta kursining qisqa muddatli ta’siri bilan xotira chiplariga uzoq muddatli talabni bir-biridan ajratib baholash muhim.
Aksiyadorlarga to‘lovlar ham kuzatuvda
Tahlilchilarning ijobiy qarashiga yana bir sabab — kompaniyalarning aksiyadorlarga mablag‘ qaytarish rejalaridir. Bunga dividend to‘lash yoki o‘z aksiyalarini qayta sotib olish kirishi mumkin. Bunday choralar kompaniyaning pul mablag‘ын эзгэлж, акцияга болгон таратат; шунингдек, бозордаги ноаниқлик кучайганда акция нархини қўллаб-қувватлаши мумкин.
Бироқ бу чоралар акция нархи албатта ошишини англатмайди. Инвесторлар компания қанча маблағ ажратиши, режаларни қачон амалга ошириши ва бунинг ишлаб чиқаришга сармоя киритишга таъсирини кузатади. Шунинг учун учинчи чорак натижалари билан бирга акциядорларга тўловлар бўйича аниқ режалар ҳам бозор учун муҳим бўлади.
Инвесторлар учун асосий саволлар
Samsung Electronics ва SK hynix бўйича кейинги баҳолар бир нечта омилга боғлиқ. Қисқа муддатда валюта курси ва ишлаб чиқариш харажатлари фойдага босим ўтказиши мумкин; узоқ муддатда эса чипларга талаб, таклиф ҳажми ва сун’ий интеллект инфратузилмасига сармоялар ҳал қилувчи аҳамият касб этади.
- Валюта курси: доллар-вон нисбати ўзгариши хорижий тушумнинг маҳаллий валютадаги қийматига таъсир қилади.
- Хотира чиплари нархи: DRAM ва бошқа хотира турларига талаб кучайса, ишлаб чиқарувчиларнинг даромади ошиши мумкин.
- Сун’ий интеллектга сармоя: маълумот марказлари ва серверлар учун харажатлар ортиши ёки камайиши чиплар бозорига таъсир қилади.
- Аксидорларга тўловлар: дивиденд ва акцияларни қайта сотиб олиш режалари инвесторлар ишончида муҳим ўрин тутади.
Мавжуд маълумотларга кўра, фойда прогнозлари пасайган бўлса-да, кўпчилик таҳлилчилар Samsung Electronics ва SK hynix’нинг узоқ муддатли имкониятларига нисбатан ижобий фикрда қолмоқда. Шу билан бирга, мақсадли нархлар кафолат эмас: валюта, харажатлар ва сун’ий интеллектга сармоялар ўзгариши акцияларнинг ҳақиқий натижаларига таъсир қилиши мумкин.
