AI agenti (foydalanuvchi nomidan onlayn vazifalarni bajaradigan sun’iy intellekt) aviachiptalarni qidirib, bron qilishi, restoranda joy band qilishi yoki oziq-ovqat buyurtma qilishi uchun tegishli veb-sayt agentga kirishga ruxsat berishi kerak. Maqolaga ko‘ra, Amazon yaqinda Meta’ning Muse agenti o‘zining chakana savdo saytida mahsulotlarni qidirishi yoki xarid qilishiga to‘sqinlik qila boshladi. Ammo boshqa saytlarda xarid muvaffaqiyatsiz tugaganining barchasini ataylab to‘sish deb bo‘lmaydi.
Fon va kontekst
Shaxsiy AI agentlari faqat savollarga javob berib qolmay, foydalanuvchi nomidan bitim yoki bronlarni ham amalga oshirishi mumkin. Biroq agent veb-saytga kirganida sayt bunga ruxsat bermasa yoki agent xavfsizlik tekshiruvidan o‘ta olmasa, so‘ralgan vazifa bajarilmaydi. Foydalanuvchiga esa agent xato qilganini yoki veb-sayt unga to‘sqinlik qilganini ajratish qiyin bo‘lishi mumkin.
Walmart misoli bu farqni ko‘rsatadi. Ijtimoiy tarmoqlarda Muse Walmart’da xaridni yakunlay olmagani haqida shikoyatlar paydo bo‘ldi, NBC ham Walmart’da agentni sinash chog‘ida shunga o‘xshash muammo kuzatilganini xabar qildi. Walmart vakilining aytishicha, xaridning muvaffaqiyatsiz tugashi ataylab to‘sish bilan bog‘liq emas. Shuningdek, Walmart Meta’ning sentabr oyida bo‘lib o‘tgan Connect dasturchilar tadbirida e’lon qilingan Muse hamkorlaridan biri ekanini bildirdi.
Maqolaga ko‘ra, Walmart sayti tashrif buyuruvchining odam ekanini tekshirish uchun tugmani bosishni talab qiladigan jarayondan foydalanadi. Bu tekshiruv jarayoni uzilib qolsa, tasdiqlash muvaffaqiyatsiz tugashi va agent saytdan chiqib ketishi mumkin. Shu bois, saytga kirish yoki xarid qilish imkoni bo‘lmaganining o‘ziga qarab, kompaniya agentni to‘sdi, deb xulosa qilish qiyin. Amazon esa Muse’ning mahsulot qidirishi va xarid qilishiga to‘sqinlik qila boshlagani haqida xabar berildi.
Bu xabar nimani anglatadi
Agentlardan amalda foydalanish faqat sun’iy intellekt imkoniyatlariga bog‘liq emas. Veb-saytning xavfsizlik tekshiruvlari, avtomatlashtirilgan kirish bilan bog‘liq siyosati hamda kompaniya va agent o‘rtasidagi integratsiya bitim amalga oshishiga ta’sir qilishi mumkin. Bu shuni anglatadiki, agent foydalanuvchi nomidan ish bajara olsa ham, onlayn biznes belgilagan kirish shartlarini chetlab o‘ta olmaydi.
Bu masala nafaqat foydalanuvchilarga, balki kompaniyalarga ham ta’sir qilishi mumkin. Sayt agentlarning kirishiga ruxsat bermasa yoki xavfsizlik tekshiruvi ishlamasa, foydalanuvchi istagan xarid yoki bronni yakunlay olmasligi mumkin. Kompaniya esa agentlar orqali keladigan foydalanuvchilarni qabul qilish-qilmaslikni va xavfsizlikni qanday ta’minlashni hal qilishi kerak. Meta agentlarni to‘sish ularning ortidagi mijozlarni to‘sish bilan barobar ekanini aytib, kompaniyalar bilan muammolarni hal etish va aniq mezonlarni belgilash niyatidagi pozitsiyasini bildirdi. Bu masala mijozlarni jalb qilish va xavfsizlikni boshqarish bilan birdek bog‘liq ekani sababli e’tiborga molik.
Masalan, foydalanuvchi agentdan aviachiptalarni topib, bron qilishni so‘ragan bo‘lsa-da, aviakompaniya uchinchi tomon agenti bilan integratsiya qilmagan yoki saytning xavfsizlik tekshiruvi agentning ishini to‘xtatgan bo‘lsa, bron yakunlanmasligi mumkin. Bunday vaziyatda muvaffaqiyatsizlikka agentning imkoniyati bilan bog‘liq muammo ham, saytning kirish siyosati yoki tekshiruv jarayoni ham sabab bo‘lishi mumkin. Hozircha e’lon qilingan xabarlarda foydalanuvchi alohida bir muvaffaqiyatsizlik sababini qanday aniqlashi mumkinligi aytilmagan.
Tegishli qoidalar va kirish siyosati
Kompaniyalarning agentlar kirishiga munosabati bir xil emas. Delta uchinchi tomon AI agentlariga mijozlar nomidan o‘zining raqamli platformasida aviachiptalarni qidirish yoki bron qilish imkonini beradigan hamkorligi yoki integratsiyasi hozircha yo‘qligini bildirdi. Shu bilan birga, kompaniya tashqi agentlar kabi yangi texnologiyalar mijozlar tajribasini yaxshilay oladimi, deya baholayotganini va bunday texnologiyalarni joriy etishda xavfsizlik hamda mijozlar tajribasini hisobga olish kerakligini aytdi.
United foydalanish shartlarida oldindan yozma ruxsatisiz robotlar kabi avtomatik qurilmalar yoki qo‘lda bajariladigan jarayonlar yordamida veb-saytni kuzatish, nusxalash yoxud boshqa ruxsatsiz maqsadlarda foydalanishni taqiqlaydi. Yelp platformadagi inson bo‘lmagan trafikga faqat ma’lumotlar uchun litsenziya dasturi orqali kontent va ma’lumotlardan foydalanish haqini to‘lagan hollarda ruxsat berishini bildirdi. Shunga ko‘ra, rasmiy foydalanish huquqi yoki hamkorligi bo‘lmagan agentlar Yelp’dan ma’lumot ololmasligi yoki bron kabi vazifalarni bajara olmasligi mumkin.
eBay barcha uchinchi tomon xarid agentlariga xarid qilishni taqiqlamasligini bildirdi. Biroq ruxsatsiz skreypingni (veb-saytdagi ma’lumotlarni avtomatik yig‘ishni) va model o‘rgatish kabi faoliyatlarni cheklashini tushuntirdi. Shuning uchun “agentlarga xarid qilishga ruxsat beriladimi?” degan savol bilan “agentlar saytdan qanday usulda foydalanadi?” degan savolni alohida ko‘rib chiqish kerak.
Meta, Walmart, Stripe, Sierra, Genesys, Rocket, NiCE va Decagon foydalanuvchilar nomidan ish yuritadigan agentlarni zararli botlardan ajratish hamda kompaniyalar va agentlar o‘rtasidagi muloqot tartibini belgilash uchun ochiq standart ishlab chiqishni boshladi. Biroq xabarlarda ushbu standart qanday ishlashi va qachon joriy etilishi aniqlanmagan. Cloudflare 15-sentabr kuni skreyperlar uchun standart sozlamalarni o‘zgartirib, sayt operatorlariga AI o‘rgatish uchun ma’lumot yig‘ishni taqiqlagan holda botlarning boshqa turlariga ruxsat berish imkonini yaratdi. Kompaniya Muse kabi shaxsiy agentlarni to‘sish bilan bog‘liq aniq ma’lumotlarni ulashmadi va ochiq ma’lumotlar markazi Cloudflare Radar’ga yo‘naltirdi.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Amazon Muse’ning o‘z chakana savdo saytida mahsulotlarni qidirishi yoki xarid qilishiga to‘sqinlik qila boshladi.
- Walmart Muse’ning xaridni yakunlay olmagani ataylab to‘sish bilan bog‘liq emasligini bildirdi va Muse hamkori ekanini aytdi.
- Walmart saytida odam ekanini tasdiqlash jarayoni uzilib qolsa, tekshiruv muvaffaqiyatsiz tugashi va agent saytdan chiqib ketishi mumkin.
- Delta, United, Yelp va eBay uchinchi tomon agentlari yoki saytdan avtomatik foydalanishga doir turli siyosat va shartlarni qo‘llaydi.
- Bir nechta kompaniya agentlar va korxonalar o‘rtasidagi aloqa tartibini belgilovchi ochiq standart ishlab chiqishni boshladi.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Ochiq standart amalda qanday ishlashi va qachon joriy etilishi.
- Muse yoki boshqa agentlarning har bir veb-saytda to‘silishiga aynan nima sabab bo‘lishi.
- Foydalanuvchi kirish muvaffaqiyatsizligining sababi ataylab to‘sishmi yoki texnik xatomi, buni qanday aniqlashi mumkinligi.
O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak
- Agar agent muayyan saytda vazifani yakunlay olmasa, avvalo tegishli kompaniya uchinchi tomon agenti bilan hamkorlik qilgani yoki integratsiya o‘rnatganini tekshirish kerak. Walmart misolida bo‘lgani kabi, hamkor bo‘lsa ham, xavfsizlik tekshiruvi tufayli vazifa bajarilmay qolishi mumkin.
- Aviachiptani bron qilish yoki platformada xarid qilishni agentga topshirishdan oldin, saytning foydalanish shartlari va avtomatlashtirilgan foydalanish qoidalarini tekshirish xavfsizroq. United foydalanish shartlarida oldindan yozma ruxsat talab qilinadigan avtomatlashtirilgan foydalanishni aniq ko‘rsatgan.
- Saytga kira olmaslikning o‘ziga qarab ataylab to‘sish bo‘lgan, deb xulosa qilmaslik kerak. Saytdagi odam ekanini tasdiqlash jarayoni uzilib qolgan-qolmaganini yoki agent ushbu xizmat bilan rasmiy integratsiyani qo‘llab-quvvatlashini tekshirish lozim. Hozircha e’lon qilingan xabarlarda foydalanuvchi ataylab to‘sishni texnik xatodan aniq ajratish usuli ko‘rsatilmagan.
