Erkaklar futbol terma jamoasi Yaponiyani 1:0 hisobida mag‘lub etib, Osiyo o‘yinlarida ketma-ket to‘rtinchi marta chempion bo‘lgach, oltin medal uchun beriladigan harbiy xizmat imtiyozi sportchilarning gaplari va suratlari sabab bahs markaziga chiqdi. Park Seung-su (19) oltin medalni qo‘lga kiritgan zahoti “xizmatdan bo‘shash qalpog‘i”ni kiyib tushgan suratini joyladi, Yang Min-hyeok esa o‘yindan keyingi intervyuda harbiy xizmatdan ozod bo‘lish mukofotini ko‘zlab o‘ynaganini anglatadigan gap aytdi. Xalq kuchi partiyasidan (국민의힘) deputat Ahn Cheol-su 4-oktabr kuni imtiyozlarni qayta ko‘rib chiqish kerakligini ta’kidladi.

Bu mojaro o‘yin natijasidan ko‘ra, sportchilarning harbiy xizmat imtiyoziga munosabati va oltin medalni imtiyoz bilan bog‘laydigan tizim qanchalik asosli ekani haqidagi ikki savolni bir paytda kun tartibiga olib chiqdi. Biroq sportchilarning gaplari va suratlari uchun bildirilgan tanqidni tizimni o‘zgartirish haqidagi muhokamadan farqlash kerak. Deputat Ahn imtiyozlarni qayta ko‘rib chiqishni taklif qilgani tasdiqlangan, ammo xabarlarda tizim haqiqatda o‘zgargani yoki uni o‘zgartirish jarayoni boshlanganiga doir ma’lumot yo‘q.

Fon va kontekst

Lee Min-seong boshchiligidagi terma jamoa Yaponiya poytaxti Aychi prefekturasidagi Toyota stadionida o‘tgan finalda Yaponiyani 1:0 hisobida yengib, chempion bo‘ldi. Xabarlarga ko‘ra, terma jamoa a’zolaridan harbiy xizmatni avval o‘tab bo‘lgan 3 kishidan tashqari 20 kishi harbiy xizmat bo‘yicha imtiyozga ega bo‘ladi. Oltin medal va harbiy xizmat majburiyatining o‘zgarishi bitta natijadan kelib chiqqani uchun sportchilarning g‘alabadan keyingi fikrlari va bayram qilishlari ham harbiy xizmat masalasi bilan bog‘liq holda qabul qilindi.

Yang Min-hyeok o‘yindan keyin koreyalik jurnalistlarga medal yoki chempionlikdan ko‘ra, harbiy xizmatdan ozod bo‘lish mukofotini ko‘zlab o‘ynaganini anglatadigan gap aytdi. Deputat Ahnning aytishicha, bir sportchi oltin medal yoki kubokdan ko‘ra harbiy xizmatdan ozod bo‘lish muhimroq ekanini va mashg‘ulot paytida “Ikkinchi darajali askar maktubi” (“이등병의 편지”) qo‘shig‘ini qo‘yishganini aytgan. Deputat, shuningdek, G‘arbiy frontda Shimoliy Koreya qo‘ymasi sababli harbiylar oyoq panjalaridan ayrilgan voqeani tilga olib, sportchilarning gaplarini tanqid qildi va “Osiyo o‘yinlaridagi harbiy xizmat imtiyozlarini endi qayta ko‘rib chiqish kerak”, deb ta’kidladi.

Park Seung-su kiyinish xonasida xizmatdan bo‘shash qalpog‘ini kiyib tushgan suratini ijtimoiy tarmoqqa joyladi. Mojaro kuchaygach, u qalpoqni muxlisdan olgani va oltin medalni qo‘lga kiritganidan xursand bo‘lib, qalpoq nimani anglatishini chuqur o‘ylamay suratni joylaganini tushuntirdi. Noqulaylik his qilganlardan uzr so‘rar ekan, vatan oldidagi muddatli harbiy xizmatni o‘tayotganlarni masxara qilish yoki ularning mehnatini yengil ko‘rish niyati bo‘lmaganini bildirdi.

Bu xabar nimani anglatadi

Sportchining gaplari va surati harbiy xizmatni o‘tayotganlarga imtiyozni arzimas sanash yoki xizmatni masxara qilishdek ko‘rinishi mumkin. Park Seung-suning uzri va izohi uning niyati bunday bo‘lmaganini bildiradi, lekin niyat bilan postning qanday qabul qilingani bir xil bo‘lmasligi mumkinligini ham ko‘rsatadi. Terma jamoa vakilining so‘zlari va xatti-harakatlari shaxsiy quvonch doirasidan chiqib, jamoatchilik muhokamasiga aylanganining sababi shu.

Ayni paytda, tizimga oid savollarni sportchining shaxsiy ifodalaridan alohida ko‘rib chiqish lozim. Oltin medal uchun harbiy xizmat bo‘yicha imtiyoz berish qanchalik asosli ekani — siyosatning mezonlari va maqsadini baholashni talab qiladigan masala. Biroq maqolada keltirilgan deputatning fikri tizimni o‘zgartirish hal qilinganini anglatmaydi. Shu bois hozircha imtiyozlarni qayta ko‘rib chiqish talabi bildirilgani aniq, imtiyoz oladigan sportchilarga amalda qanday o‘zgarishlar tatbiq etilishi esa noma’lum.

Masalan, harbiy xizmatni o‘tash arafasida turgan o‘quvchi bu mojarodan kelib chiqib, amaldagi tizim o‘zgardi, degan xulosaga kelmasdan, qayta ko‘rib chiqish talabi bilan tasdiqlangan tizim o‘zgarishini farqlashi kerak. Xabarlarda 20 kishi imtiyozga ega bo‘lishi aytiladi, ammo har bir sportchiga tatbiq etish tartibi va muddati tushuntirilmagan.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Ikki xabarda “harbiy xizmatdan ozod qilish” iborasi yuzasidan berilgan izohlar batafsilligi bilan farq qiladi. Bir xabarda oltin medalni qo‘lga kiritgan sportchilar harbiy xizmat bo‘yicha maxsus imtiyozga ega bo‘lishi aytilgan. Boshqa xabarda esa odatda “harbiy xizmatdan ozod qilish” deb ataladigan bu holatda sportchilar muddatli harbiy xizmat o‘rniga 34 oy davomida san’at va sport yo‘nalishidagi xodimlar sifatida xizmat qilishi hamda 544 soat jamoat manfaatiga xizmat qiluvchi ishni bajarishi kerakligi tushuntirilgan. Demak, bu masalani muddatli harbiy xizmat butunlay bekor bo‘lishi deb tushunish tizim mazmunini e’tibordan chetda qoldirishi mumkin.

Uzrlar haqidagi xabarlar qamrovi ham turlicha. Bir xabarda Park Seung-suning uzri va izohi keltirilgan, boshqasida esa sardor Lee Gi-hyeok va Yang Min-hyeokning uzrlari ham yoritilgan. Shuningdek, unda Lee Gi-hyeok finaldan keyingi intervyuda “Armiyaga bormayman”, degani aytilgan. Xabarlarning qamrovi turlicha ekani bir tomonidagi ma’lumotlar noto‘g‘ri ekanini anglatmaydi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Terma jamoa Yaponiya bilan finalda 1:0 hisobida g‘alaba qozonib, Osiyo o‘yinlarida ketma-ket to‘rtinchi marta chempion bo‘ldi.
  • Xabarlarga ko‘ra, harbiy xizmatni avval o‘tab bo‘lgan 3 kishidan tashqari 20 kishi harbiy xizmat bo‘yicha maxsus imtiyozga ega bo‘ladi.
  • Yang Min-hyeokning harbiy xizmatga oid gaplari va Park Seung-suning xizmatdan bo‘shash qalpog‘i tushirilgan surati tanqid qilindi.
  • Park Seung-su suratni qanday sharoitda va qanday niyatda joylaganini tushuntirib, uzr so‘radi.
  • Deputat Ahn Cheol-su Osiyo o‘yinlaridagi harbiy xizmat imtiyozlarini qayta ko‘rib chiqish kerakligini ta’kidladi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Deputat Ahn taklifidan keyin harbiy xizmat imtiyozlari tizimi haqiqatda o‘zgaradimi yoki yo‘qmi.
  • Imtiyozga ega bo‘ladigan 20 kishiga nisbatan aniq tatbiq etish tartibi va muddati.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak

  • Mavzuga oid xabarlarni o‘qiganda, “harbiy xizmatdan ozod qilish” degan umumiy iborani san’at va sport yo‘nalishidagi xodimlar sifatida xizmat qilish haqidagi izohdan farqlab tekshirish.
  • Deputatning qayta ko‘rib chiqish talabi bildirilgan bosqichdami yoki tizim o‘zgarishi tasdiqlangan bosqichdami — shuni aniqlash.
  • Sportchining shaxsiy uzri va izohini harbiy xizmat imtiyozlari tizimining siyosiy jihatdan asosli ekani haqidagi masaladan alohida ko‘rib chiqish.

Manbalar