Ichimliklar bozori qisqarayotgan bir paytda yangi yo‘l izlash
Janubiy Koreyaning ichimliklar sanoati muhim o‘zgarish davriga kirdi. Odamlar salomatlikka ko‘proq e’tibor berayotgani, alkogolni kamroq iste’mol qilayotgani va bo‘sh vaqtini boshqacha o‘tkazayotgani an’anaviy ishlab chiqaruvchilar savdosiga bosim qilmoqda.
Bu faqat iqtisodiy pasayish yoki aholi sonining kamayishi bilan izohlanmaydi. Kundalik hayotdagi tanlovlar ham o‘zgarmoqda: kimdir kechki ovqatda spirtli ichimlik o‘rniga gazlangan suv tanlaydi, yana kimdir dam olish kunlarini ziyofatda emas, yugurish yoki piyoda sayrda o‘tkazadi.
Asosiy muammo shundaki, bozorning o‘zi kichraymoqda. Bunday sharoitda reklama bilan e’tiborni jalb qilish mumkin, ammo xaridorlar odati o‘zgargan bo‘lsa, bu savdoni uzoq muddatga tiklashga kafolat bermaydi.
Mashhurlar brendlari e’tibor tortmoqda, ammo natija kafolatlanmagan
Seuldagi Gimpo aeroporti bekatining uzun yo‘lagida BTS guruhi a’zosi Jin ishtirokidagi “IGIN” ichimligi reklamasi yo‘lovchilarning ko‘ziga tashlanadi. Bu joy xalqaro sayyohlar va mamlakat ichida boshqa shaharlarga uchayotgan yo‘lovchilar ko‘p o‘tadigan manzil bo‘lgani uchun reklama uchun qulay.
Jin shunchaki mahsulot сурatini tushирган model emas: u brendni yaratish va unga sarmoya kiritishda ham qatnashgan. Mashhurlar o‘z nomi bilan ichimlik chiqarishi yoki ishlab chiqaruvchilar bilan hamkorlik qilishi so‘nggi yillarda Janubiy Koreyada ko‘paydi.
Xonanda Seong Si-gyeongning “Gyeongtakju” va “Gyeongsoju” mahsulotlari sotuvga chiqqan paytlarda tez tugab qolgan. Shin Dong-yup, Lee Jang-woo, Soyou, Kian84 va Noh Hong-chul kabi taniqli shaxslar ham o‘z ichimlik brendlarini yaratgan yoki do‘konlar va ishlab chiqaruvchilar bilan hamkorlik qilgan.
- Mashhur insonning muxlislari yangi mahsulotga dastlabki qiziqishni tezda oshirishi mumkin.
- Ijtimoiy tarmoqlar va ko‘ngilochar ko‘rsatuvlar brendni qisqa muddatda ko‘pchilikka tanitadi.
- Biroq birinchi xariddan keyin odamlar mahsulotni qayta-qayta oladimi — uzoq muddatli muvaffaqiyatni belgilaydigan savol shu.
“Wonsoju Spirit” brendi bunga misol bo‘la oladi. Rep ijrochisi Jay Park bilan tanilgan ushbu mahsulotning daromadi ishga tushirilganidan uch yil o‘tib qariyb yarmiga kamaygani aytiladi. Bu mashhur nomi bilan chiqqan mahsulotning o‘zi doimiy talabni ta’minlay olmasligini ko‘rsatadi.
Raqamlar Janubiy Koreyada pasayishni ko‘rsatmoqda
Mamlakat soliq idorasi ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yilda ichki bozorda chiqarilgan alkogolli ichimliklar hajmi taxminan 2,988 million kilolitr bo‘lgan. Yillik hajmning 3 million kilolitrdan pastga tushishi 1998-yildan beri ilk bor kuzatilgan.
“Jo‘natish hajmi” (ishlab chiqaruvchidan bozorga chiqarilgan mahsulot miqdori) iste’mol qilingan ichimliklarning aynan o‘zi bilan teng emas. Shunga qaramay, bu ko‘rsatkich ishlab chiqaruvchilar qancha mahsulotni bozorga taklif qilayotganini o‘lchashga yordam beradi va talabning umumiy yo‘nalishini ko‘rsatishi mumkin.
Yirik kompaniyalarning hisobotlarida ham bosim seziladi. Mamlakatdagi eng yirik ichimlik ishlab chiqaruvchilardan HiteJinro kompaniyasining 2026-yil birinchi yarmidagi daromadi qariyb 1,2 trillion von bo‘lib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 4 foizga kamaygan.
Lotte Chilsung Beverage kompaniyasining alkogolli ichimliklar bo‘limi esa shu davrda daromadini 2 foizga oshirgan. Ammo bundan oldingi yili daromad 7 foizga kamaygani hisobga olinsa, kichik o‘sish hali barqaror tiklanish boshlanganini anglatmaydi.
Mahalliy ishlab chiqaruvchilarga bosim kuchliroq
Mintaqaviy brendlar uchun vaziyat yanada og‘ir bo‘lishi mumkin. Janubiy Koreyada viloyatlarda faoliyat yurituvchi ichimlik ishlab chiqaruvchilar milliy miqyosdagi yirik kompaniyalar bilan raqobat qiladi; mahalliy mahsulotlarni majburiy xarid qilish tizimi bekor qilingach, ayrimlarining bozordagi ulushi ham qisqargan.
- Busan bilan bog‘liq “C1” ichimligini ishlab chiqaruvchi Daesun Brewery 2025-yilda daromadi 15 foizga kamayganini qayd etdi.
- Gyeongsangnam viloyatidagi Muhak daromadi 5 foiz, Daegu va Gyeongsangbuk viloyatlarida faol Geumbokju daromadi esa 9 foizga qisqardi.
- Chungcheong mintaqasidagi SeonYang va Honam mintaqasidagi Bohae Liquor daromadlarini mos ravishda 9 va 3 foizga oshirdi.
Biroq ushbu ikki kompaniyaning daromadidagi jami o‘sish qariyb 6,7 milliard von bo‘lgan. Bu ayrim korxonalar o‘sishga erishganini ko‘rsatsa-da, butun sohadagi qisqarish tendensiyasini o‘zgartirish uchun yetarli emas.
Bu faqat Janubiy Koreyaga xos holat emas
Alkogolli ichimliklar bozoridagi sustlashuv xalqaro kompaniyalarning natijalarida ham ko‘rinadi. Budweiser, Stella Artois va Cass kabi brendlarga egalik qiluvchi dunyodagi eng yirik pivo ishlab chiqaruvchilardan AB InBevning 2026-yil birinchi yarim yillik hisobotida dunyo bo‘yicha pivo jo‘natish hajmi atigi 0,3 foizga oshgani bildirilgan.
Kompaniya alkogolsiz pivoga talab tez o‘sgani umumiy jo‘natish hajmini ushlab turishga yordam berganini ta’kidlagan. Boshqacha aytganda, odatiy pivo savdosi zaiflashgan paytda alkogolsiz turdagi ichimliklar muhim tayanchga aylangan.
Johnnie Walker viskisi bilan tanilgan Diageo 2026-moliya yili bo‘yicha dastlabki natijalarida sof daromadi 3 foizga kamayganini ma’lum qilgan. Yaponiyaning Suntory Holdings kompaniyasida esa ichimliklar bo‘limi daromadi 0,2 foizga o‘sgan, lekin operatsion foyda (kompaniyaning asosiy faoliyatidan qoladigan daromad) 25 foizga kamaygan.
Bu raqamlar har bir kompaniya yoki har bir mamlakatda vaziyat bir xil degani emas. Lekin turli hududlarda sotuvning o‘sishi qiyinlashayotgani, ishlab chiqaruvchilar esa daromad va foydani saqlash uchun yangi manbalarni izlayotganini ko‘rsatadi.
Yangi avlodning sog‘lom turmush tarzi nimani o‘zgartiryapti?
So‘nggi yillarda sog‘lom hayotga qiziqish kundalik odatlarning bir qismiga aylandi. Janubiy Koreyada bu holatni ifodalovchi “godsaeng” atamasi samarali va tartibli yashashga intilishni, “healthy pleasure” esa o‘zini qiynamasdan, yoqimli usulda sog‘lom bo‘lishni anglatadi.
“Wellness” (jismoniy va ruhiy salomatlikni birgalikda asrash) tushunchasi ham tobora keng tarqalmoqda. “Sober curious” (alkogol ichish odatini qayta ko‘rib chiqib, hushyor hayotga qiziqish) esa ichkilikdan butunlay voz kechish shart bo‘lmasa ham, uni kamroq iste’mol qilishni anglatadi.
Bular shunchaki yangi so‘zlar emas, balki xarid va hordiq odatlaridagi o‘zgarishlar bilan bog‘liq. Masalan, avvallari do‘stlar bilan uchrashuv pivoxonada davom etgan bo‘lsa, endi ular yugurish guruhiga qo‘shilishi yoki alkogolsiz ichimlik bilan suhbatlashishi mumkin.
COVID-19 pandemiyasi davrida ijtimoiy tarmoqlarda qimmat viskilarni navbatda turib xarid qilish yoki golf maydonlaridan suratlar joylash ommalashgan edi. Keyinchalik bu ko‘z-ko‘z qilishga asoslangan iste’molning ayrim ko‘rinishlari susайиб, yoshlarning bir qismi qimmat golf xarajatlari o‘rniga yugurishga, kuchli ichimliklar o‘rniga esa alkogolsiz variantlarga o‘tdi.
Sog‘lom odatlar bir marta kundalik hayotga kirib olsa, iqtisodiyot yaxshilangani bilan odamlar avvalgi ichish odatiga avtomatik ravishda qaytmasligi mumkin. Shu sababli ishlab chiqaruvchilar faqat qisqa muddatli reklama ta’siriga emas, iste’molchilarning yangi ehtiyojlariga ham moslashishi kerak.
Ichimlik kompaniyalari yangi sohalarga kiryapti
Savdo sekinlashganida kompaniyalar ko‘pincha mavjud mahsulotni ko‘proq reklama qilishga urinadi. Ammo ichimlikka bo‘lgan talab pasayib borayotgan bo‘lsa, bunday yondashuv uzoq muddatli yechim bo‘lmasligi mumkin.
HiteJinro rahbari Park Tae-youngning eng yirik aksiyadori ekani aytiladigan Seoyoung E&T kompaniyasining yo‘nalish o‘zgartirishi bunga misol. U avval pivo sovutgichlari kabi ichimlik sanoatida ishlatiladigan uskunalar va jihozlarni ishlab chiqargan.
Seoyoung E&Tga qarashli Jinbaek Global 2024-yil oxirida B&B Korea kompaniyasini sotib oldi. B&B Korea kosmetika ishlab chiqaradi va d’Alba Globalning asosiy mahsulotlaridan biri bo‘lgan “d’Alba Mist”ni ishlab chiqarish bilan tanilgan.
B&B Koreyaning yillik daromadi 141,2 milliard von ekani qayd etiladi. Shunday qilib, an’anaviy ichimliklar sanoatiga kerakli jihozlar tayyorlagan kompaniya daromad salohiyati katta bo‘lgan kosmetika ishlab chiqaruvchisiga ega bo‘lib, faoliyatini go‘zallik mahsulotlari tomon kengaytirdi.
- Yangi soha mavjud ichimlik biznesiga bog‘liq bo‘lmagan daromad manbaini yaratishi mumkin.
- Kosmetika va sog‘lom turmush tarzi mahsulotlariga qiziqish ortishi kompaniyaga o‘sayotgan bozorlardan ulush olish imkonini beradi.
- Biroq boshqa tarmoqqa kirishning o‘zi muvaffaqiyat kafolati emas: mahsulot sifati, xarajatlar va boshqaruv natijaga ta’sir qiladi.
Kelajakda muvaffaqiyatni nima belgilaydi?
Ichimlik ishlab chiqaruvchilar uchun alkogolsiz pivo va boshqa alkogolsiz ichimliklarni rivojlantirish mantiqiy yo‘nalishlardan biri bo‘lib ko‘rinadi. Bunda mahsulot ta’mi va mavjud ichimliklarga o‘xshash tajriba muhim: xaridor shunchaki “alkogolsiz” yorlig‘i uchun emas, kundalik hayotida yoqimli bo‘lgani uchun mahsulotni yana sotib olishi kerak.
Bundan tashqari, kompaniyalar ichimlikdan tashqari sohalarga kirganda o‘z imkoniyatlarini to‘g‘ri baholashi zarur. Masalan, ishlab chiqarish, savdo va brend yaratish bo‘yicha tajriba yangi yo‘nalishda foyda berishi mumkin, ammo kosmetika kabi bozorda xaridor didi, raqobat va tarqatish tizimi boshqacha bo‘ladi.
Mashhur shaxslar bilan hamkorlik ham butunlay samarasiz emas. U yangi mahsulot haqida xabardorlikni oshirishi mumkin, ammo uzoq muddatli natija takroriy xarid, ishonchli sifat va iste’molchining kundalik ehtiyojiga mos kelishiga bog‘liq.
Avvallari ijtimoiy munosabatlar yoki ishdagi муваффaqiyat ko‘p ichish bilan bog‘liq deb qaralgan muhit asta-sekin o‘zgarib bormoqda. Bugun ko‘proq odamlar o‘z salomatligi, hushyorligi va kundalik quvvatini asrashni tanlayapti.
Shu bois ichimlik sanoatining kelajagi faqat qancha spirtli mahsulot sotilishiga emas, kompaniyalar o‘zgarayotgan turmush tarziga qanchalik moslasha olishiga ham bog‘liq. Alkogolsiz mahsulotlar, sog‘lom turmush va go‘zallik yo‘nalishlariga o‘tish — bozor qisqarishiga qarshi izlanishlardan biri; uning uzoq muddatli samarasini esa talab va moliyaviy natijalar ko‘rsatadi.
