Koreya Banki (한국은행) 2026-yil 6-oktabrda e’lon qilgan ma’lumotga ko‘ra, sentabr oxiridagi valyuta zaxiralari 440,56 mlrd dollar bo‘lgan. Bu avvalgi oy oxiridagidan 172 mln dollarga kamaygan. 2026-yil iyunidan avgustigacha ketma-ket uch oy o‘sib kelgan valyuta zaxiralari sentabrda yana kamaydi.

Bu kamayishga moliya institutlaridagi xorijiy valyutadagi depozitlar qisqarishi va AQShga strategik tarmoqlarga investitsiya kiritish uchun Koreya-AQSh strategik investitsiyalar korporatsiyasiga (한미전략투자공사) aktivlar ishonchli boshqaruvga topshirilishi ta’sir ko‘rsatdi. Bunga qo‘shimcha ravishda, yevro, funt sterling va Avstraliya dollarining AQSh dollariga nisbatan zaiflashuvi ushbu valyutalarda ifodalangan aktivlarning dollarda hisoblangan qiymatini kamaytirdi. Shuning uchun bir oyda zaxiralar kamayganining butun miqdorini AQShga investitsiya uchun amalda o‘tkazilgan mablag‘ deb bo‘lmaydi.

Asosiy ma’lumot va kontekst

Valyuta zaxiralari — xorijiy valyuta yoki qimmatli qog‘ozlar ko‘rinishida saqlanadigan xorijiy aktivlar. Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ) mezonlariga ko‘ra, inqiroz yuz berganda darhol foydalanish mumkin bo‘lgan likvidlik muhim hisoblanadi. Shu sababli uzoq muddatga bog‘lab qo‘yilgan aktivlar valyuta zaxiralari statistikasidan chiqariladi.

Koreya-AQSh strategik investitsiyalar korporatsiyasi AQShdagi strategik tarmoqlarga investitsiyalarni amalga oshirish va boshqarish uchun 2026-yil iyunida tashkil etilgan davlat muassasasidir. Koreya va AQSh hukumatlari 1-oktabrda AQShga investitsiyalarning rasman tasdiqlangan ilk loyihasini e’lon qildi. Xabarlarga ko‘ra, dastlabki investitsiya mablag‘lari eng erta oktabr oxirlarida o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Biroq korporatsiyaga aktivlarni ishonchli boshqaruvga topshirish valyuta zaxiralarini hisoblashga ta’sir qiladigan masala, rejalashtirilgan dastlabki investitsiya mablag‘larini o‘tkazish esa alohida bosqichdir.

Koreya Banki ishonchli boshqaruvga topshirilgan aktivlarning miqdori, investitsiya muddati va kelishilgan daromadini oshkor qilmadi. Qo‘shimcha ravishda topshiriladigan mablag‘ miqdori va jadvali ham belgilanmaganini bildirdi. Shu bois faqat e’lon qilingan valyuta zaxiralari kamayishi haqidagi raqamga asoslanib, AQShdagi investitsiyalarga amalda yo‘naltiriladigan mablag‘ miqdorini yoki kelgusidagi pul oqimini hisoblash qiyin.

Sentabrdagi valyuta kurslari o‘zgarishi ham aktivlarning hisoblangan qiymatiga ta’sir ko‘rsatdi. Bir oy davomida yevro AQSh dollariga nisbatan 2,1%, funt sterling 2,3%, Avstraliya dollari 2,4% qadrsizlandi, Yaponiya iyenasi esa 1,8% qimmatlashdi. Xorijiy valyutadagi aktivlar dollarda ko‘rsatiladigan statistikada, hatto saqlanayotgan aktivlar miqdori o‘zgarmasa ham, har bir valyutaning dollardagi qiymati o‘zgarishi bilan hisobdagi jami miqdor o‘zgarishi mumkin.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu ko‘rsatkichda faqat valyuta zaxiralarining umumiy miqdoriga emas, kamayish sabablarining xususiyatiga ham e’tibor qaratish lozim. Moliya institutlaridagi xorijiy valyutadagi depozitlar o‘zgarishi va valyuta qiymatining tebranishi aktivlar tarkibiga yoki ularning dollarda hisoblangan qiymatiga ta’sir qiladi. Uzoq muddatli ishonchli boshqaruvga topshirilgan aktivlar esa XVJ mezonlariga ko‘ra, darhol safarbar qilish mumkin bo‘lgan valyuta zaxiralari tarkibidan chiqarilishi mumkin. Bu omillar bir oylik o‘zgarishga birgalikda ta’sir ko‘rsatgani uchun, kamayishning o‘ziga qarab valyuta zaxiralaridan darhol foydalanish imkoniyati qanchalik o‘zgarganini qat’iy aytish qiyin.

Masalan, valyuta zaxiralari kamaygani haqidagi xabarni o‘qigan kishi bu raqamni AQShga investitsiya uchun o‘tkazilgan mablag‘ yoki amaldagi xarajat bilan darhol tenglashtirmasligi muhim. Dastlabki pul o‘tkazmasi eng erta oktabr oxirlarida amalga oshirilishi rejalashtirilgan, ishonchli boshqaruvga topshirilgan aktivlarning aniq miqdori ham oshkor qilinmagan. Mablag‘ning amalda sarflanadigan miqdori va vaqti alohida tekshirilishi kerak.

Aktivlar turlari bo‘yicha qaralganda, qimmatli qog‘ozlar 386,03 mlrd dollar (87,6%) bilan eng katta ulushni tashkil etdi. Depozitlar 29,95 mlrd dollar (6,8%), maxsus qarz olish huquqlari 15,48 mlrd dollar (3,5%), oltin 4,79 mlrd dollar (1,1%), Xalqaro valyuta jamg‘armasidagi pozitsiya esa 4,3 mlrd dollar (1,0%) bo‘ldi.

Avvalgi oy oxiriga nisbatan qimmatli qog‘ozlar 1,05 mlrd dollarga, depozitlar 350 mln dollarga, maxsus qarz olish huquqlari 290 mln dollarga, Xalqaro valyuta jamg‘armasidagi pozitsiya esa 40 mln dollarga kamaydi. Oltin zaxirasi o‘zgarmay, 4,79 mlrd dollar bo‘lib qoldi. Demak, jami miqdorning kamayishi bir nechta aktiv toifalaridagi o‘zgarishlar yig‘indisidan iborat va har bir toifadagi kamayish bir xil bo‘lmagan.

Koreya Banki 2026-yil avgustida mahalliy ishlab chiqaruvchilardan eksport uchun mo‘ljallangan jismoniy oltinni sotib olish orqali oltin xaridini qayta boshlashini ma’lum qilgan, biroq maqola e’lon qilingan paytgacha qo‘shimcha xarid amalga oshirilmagan edi. Shu bois sentabr oxirida oltin zaxirasi o‘zgarmaganini tasdiqlash mumkin, ammo buni oltin xaridini qayta boshlash rejasining amalga oshirilgan natijasi deb talqin qilib bo‘lmaydi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Sentabr oxiridagi valyuta zaxiralari 440,56 mlrd dollarni tashkil etib, avvalgi oyga nisbatan 172 mln dollarga kamaydi.
  • Kamayish sabablari sifatida moliya institutlaridagi xorijiy valyutadagi depozitlarning qisqarishi, Koreya-AQSh strategik investitsiyalar korporatsiyasiga aktivlar ishonchli boshqaruvga topshirilishi hamda boshqa valyutalardagi aktivlarning dollarda hisoblangan qiymati pasayishi ko‘rsatildi.
  • Qimmatli qog‘ozlar jami zaxiralarning 87,6 foizini tashkil etdi, oltin zaxirasi esa avvalgi oy oxiridagi kabi 4,79 mlrd dollar bo‘ldi.
  • Ishonchli boshqaruvga topshirilgan aktivlarning miqdori, investitsiya muddati va kelishilgan daromadi oshkor qilinmagan, qo‘shimcha topshirish jadvali ham belgilanmagan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Koreya-AQSh strategik investitsiyalar korporatsiyasiga ishonchli boshqaruv uchun topshirilgan aktivlarning aniq miqdori, investitsiya muddati va kelishilgan daromadi qancha?
  • AQShga yo‘naltiriladigan dastlabki investitsiya miqdori qancha va mablag‘ amalda qachon o‘tkaziladi?
  • Qo‘shimcha topshiriladigan mablag‘ miqdori va jadvali qachon belgilanadi?

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Valyuta zaxiralari haqidagi navbatdagi e’londa faqat jami miqdorga emas, qimmatli qog‘ozlar va depozitlar kabi aktivlar toifalaridagi o‘zgarishlar hamda valyuta kurslarining hisob-kitobga ta’siriga ham e’tibor qaratish mumkin.
  • AQShga investitsiyalar bo‘yicha e’lonlarda dastlabki pul o‘tkazmasining rejalashtirilgan vaqti bilan uning amalda o‘tkazilganini, shuningdek ishonchli boshqaruvga topshirilgan aktivlar miqdori oshkor etilgan-etilmaganini alohida ko‘rib chiqish lozim.
  • Oltin xaridini qayta boshlash haqidagi qaror va amalda oltin sotib olinishi — ikki alohida fakt. Shu bois keyingi e’lonlarda qo‘shimcha xarid bo‘lgan-bo‘lmaganini tekshirish kerak.

Manbalar