So‘nggi kunlarda Fransiyada o‘smirlar maktab tashqarisida namoyishlar o‘tkazib, maktablarga kirish joylarini to‘sib qo‘ydi, xavfsizlik kuchlari esa ba’zan ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz bilan javob qaytardi. Ichki ishlar vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, dushanbadan buyon 5 000 dan ortiq kishi hibsga olingan, ta’lim vazirining aytishicha, juma kuni qariyb 735 ta ta’lim muassasasi namoyishlardan ta’sirlangan. Dam olish kunlari namoyishlar susayishi mumkin, biroq seshanba kuni keng ko‘lamli namoyish rejalashtirilgan.

Vaziyatning sabablari va mazmuni

Namoyishlar litseylarda bo‘lib o‘tmoqda. Fransiyada bu, asosan, 15–18 yoshli o‘quvchilar ta’lim oladigan maktablar bo‘lib, AQShdagi yuqori sinflar yoki Buyuk Britaniyadagi six-formga mos keladi. O‘quvchilarning norozilik sabablari turlicha, ammo asosiy muammolar sifatida o‘qituvchilar yetishmasligi va sinfxonalar sharoiti tilga olingan.

Biroq namoyishlarga turtki bergan aniq sabab yoki o‘quvchilar aytayotgan o‘qituvchilar yetishmasligi va sinfxonalar sharoitiga oid muammolarning tafsilotlari mavjud ma’lumotlarda keltirilmagan. Shu bois ma’lum bo‘lgan norozilik sabablaridan chetga chiqib, namoyishlarga muayyan siyosat yoki voqea sabab bo‘lgan deb qat’iy aytish qiyin.

Hukumat o‘quvchilarning noroziligi asosli bo‘lishi mumkinligini, ammo zo‘ravonlikni oqlab bo‘lmasligini bildirdi. Shuningdek, u o‘ta so‘l kuchlarni namoyishlarga turtki berganlikda aybladi. Bunga qarshi tanqidchilar ayrim politsiyachilar namoyish ishtirokchilariga nisbatan kuchni me’yoridan ortiq ishlatganini ta’kidladi. Namoyish qatnashchilari qonun bo‘yicha hali bolalar hisoblanishi sababli, maktablardagi talablar bilan bir qatorda namoyishlarga munosabatning qay darajada asosli ekani ham asosiy bahs mavzusiga aylandi.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu vaziyatda o‘quvchilarning maktab hayotiga oid noroziligi namoyishlar orqali ifodalandi, shu bilan birga, rasmiylarning bunga qanday munosabat bildirayotgani ham bahsning muhim qismiga aylandi. Maktablarga kirish joylarining to‘silgani va ta’lim muassasalariga ta’sir ko‘rsatilgani maktablar faoliyatida uzilishlar bo‘lganini ko‘rsatadi, biroq qaysi maktablarda qanday darslar yoki rejalar ta’sirlanganiga oid ma’lumot tasdiqlanmagan.

Ishtirokchilarning qonun bo‘yicha bolalar ekani politsiyaning munosabatini baholashda alohida e’tibor qaratish lozim bo‘lgan jihatdir. Biroq politsiyaning ayrim xodimlari kuchni me’yoridan ortiq ishlatgani — tanqidchilarning da’vosi, mavjud ma’lumotlarning o‘zi esa har bir joyda aynan nima bo‘lganini aniqlashga imkon bermaydi. Hukumatning zo‘ravonlikka nisbatan belgilagan chegarasi va o‘quvchilar noroziligining asosli ekani haqidagi bahosi ham birgalikda ko‘rib chiqilishi kerak.

Masalan, bir o‘quvchi o‘qituvchilar yetishmasligi yoki sinfxonalar sharoitini muammo deb hisoblashi mumkin, ammo buning o‘zi u namoyishda qatnashganini yoki zo‘ravonlikka aloqador bo‘lganini anglatmaydi. Ayni paytda namoyishlar maktablarga kirish joylarini to‘sib, xavfsizlik kuchlarining munosabatiga sabab bo‘lgan ekan, maktablardagi talablar bilan o‘sha joylarda sodir bo‘lgan xatti-harakatlarni bir-biridan farqlash lozim.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • So‘nggi kunlarda fransiyalik o‘smirlar maktablar tashqarisida namoyishlar o‘tkazib, ularga kirish joylarini to‘sib qo‘ydi.
  • Xavfsizlik kuchlari ba’zan ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz bilan javob qaytardi.
  • Ichki ishlar vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, dushanbadan buyon 5 000 dan ortiq kishi hibsga olindi; ta’lim vaziri juma kuni qariyb 735 ta ta’lim muassasasi namoyishlardan ta’sirlanganini bildirdi.
  • Asosiy norozilik sabablaridan biri sifatida o‘qituvchilar yetishmasligi va sinfxonalar sharoiti tilga olindi.
  • Dam olish kunlari namoyishlar susayishi mumkin, biroq seshanba kuni keng ko‘lamli namoyish rejalashtirilgan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Namoyishlarga turtki bergan aniq sabab nima?
  • O‘quvchilar aytayotgan o‘qituvchilar yetishmasligi va sinfxonalar sharoiti muammolari aynan qanday vaziyatlarga taalluqli?
  • Seshanba kungi namoyish ko‘lami qanday bo‘ladi va hukumat bunga qanday munosabat bildiradi?
  • Qariyb 735 ta ta’lim muassasasi qanday tarzda ta’sirlandi?

O‘quvchilar nimalarga e’tibor berishi kerak

  • Keyingi xabarlarda o‘quvchilarning talablari aynan nimadan iborat ekani, o‘qituvchilar yetishmasligi va sinfxonalar sharoiti muammolari qanday holatlarni anglatishini aniqlash kerak.
  • Ta’lim muassasalari ta’sirlangani haqidagi hisob-kitob darslarning to‘xtatilishi yoki kirish joylarining to‘silishi kabi qaysi vaziyatlarni qamrab olishini ko‘rib chiqish maktablar faoliyatiga ta’sirni aniqroq tushunishga yordam beradi.
  • Seshanba kuni rejalashtirilgan namoyishning haqiqiy ko‘lami va rasmiylarning munosabatini kuzatish, biroq politsiya kuchni me’yoridan ortiq ishlatgani haqidagi tanqidlarni voqea joyida tasdiqlangan faktlardan farqlash lozim.