Hankyoreh ochiq tahrir hay’atining 14-tarkibi o‘tgan oyning 28-kuni ilk yig‘ilishini o‘tkazib, faoliyatini boshladi. Yig‘ilishda hay’at a’zolari maqolalarga tizimli ravishda teglar qo‘yish va yaxshi maqolalarni mavzular bo‘yicha guruhlab, o‘quvchilar ularni oson topishiga yordam berishni taklif qildi. Siyosatchilar bayonotlarini yoritishda bayonot aytilgan vaziyat va uning ta’sirini ham tushuntirish, YouTube hamda ijtimoiy tarmoqlarda esa bosma nashrdagi maqolalarni shunchaki ko‘chirib berish bilan cheklanmaslik kerakligi ta’kidlandi.

Fon va kontekst

Ochiq tahrir hay’ati — Hankyoreh gazetasi kompaniyasi (한겨레신문사) 2013-yildan beri o‘quvchilarning turli fikrlarini kontent tayyorlash jarayoniga kiritish uchun yuritib kelayotgan tizim. Sogang universitetining gazeta va radioeshittirishlar kommunikatsiyasi kafedrasi professori So Su-min hay’at raisi lavozimini yana egallab, kelgusi bir yil davomida fuqarolar muharriri vazifasini ham bajaradi va hay’atga rahbarlik qiladi. Hay’at rais bilan birga 8 kishidan iborat.

Bu yig‘ilishda alohida ko‘tarilgan masala shuki, maqola mazmuni qanchalik muhim bo‘lsa, o‘quvchining uni topishi va kontekstini anglash jarayoni ham shunchalik muhim. Hay’at a’zosi O Se-uk ikki oylik davrga oid Hankyorehning 8 300 dan ortiq maqolasini ko‘rib chiqib, maqolalarning 55% iga teg qo‘yilmaganini ma’lum qildi. Uning aytishicha, Nepalda yuz bergan suv toshqini haqidagi 112 maqolaning 53 tasida teg bo‘lmagan, qolganlarida esa “iqlim inqirozi” bir-biridan farqli ikki shaklda — “기후위기” va “기후 위기” — yozilgan.

Teg — mavzuga oid maqolalarni bir joyga to‘plab, topishni osonlashtiradigan belgi. Bir hodisa haqidagi maqolalar teg qo‘yilmasdan tarqoq qolsa yoki bir mavzu turlicha yozilgan teglar ostida bo‘linsa, o‘quvchilar shu masala bo‘yicha yoritilgan materiallarni birgalikda ko‘rib chiqishi qiyinlashishi mumkin. Hay’at a’zolari muammo maqolalarning o‘zi yetishmasligida emas, balki allaqachon tayyorlangan yaxshi maqolalar ko‘zga tashlanmayotganida, deb ta’kidladi.

Siyosiy yorituvda bayonotlarni yetkazish bilan ularning kontekstini tushuntirish o‘rtasidagi tafovut muhokama qilindi. Hay’at a’zosi O ikki oylik davrda 1 300 dan ortiq siyosiy maqola bo‘lganini, siyosiy maqolalarning taxminan har to‘rttasidan bittasining sarlavhasi “Kim nima qildi?” shaklida tuzilganini aytdi. Ya’ni maqola kim nima deganini yetkazishi mumkin, ammo bu gap o‘quvchilarning hayoti bilan qanday bog‘liqligini tushuntirmasligi ehtimoli bor.

Hay’at a’zosi Ko Un-ji siyosatchilar bayonotlarini yoritayotganda ular aytilgan vaziyatni yetarlicha tushuntirish kerakligini aytdi. Kvon Sok-chon faktlarni tekshirish bilan cheklanmay, kontekstni ham aniqlash qobiliyati zarurligini ta’kidladi. Hay’at a’zosi Li Hi-yong Hankyorehning YouTube kanalidagi kontentning deyarli 99% i siyosiy suhbatlar shaklida ekanini baholab, mojaroli vaziyatlarni bayonotlarning o‘zini keltirgan holda yoritish o‘quvchilarni charchatishi mumkinligini qayd etdi.

Bu xabar nimani anglatadi

Hay’at a’zolarining ko‘targan masalalari shuni ko‘rsatadiki, yorituvga ishonch faqat faktlarning aniqligi bilan ta’minlanmaydi. Siyosatchi bayonotini aniq yetkazish zarur, ammo uning kelib chiqishi va ta’siri ham tushuntirilmasa, o‘quvchi fakt bilan tanishgan taqdirda ham uning ma’nosini baholashda qiynalishi mumkin. Shu bois kontekstni qo‘shish shunchaki maqolani tuzish masalasi emas, balki o‘quvchining yorituvni tushunishi va unga ishonishiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan vazifadir.

O‘quvchilar uchun qulaylik ham tahrir ishining bir qismidir. Tegishli maqolalarni topish qiyin bo‘lsa yoki maxsus turkumdagi materiallar ko‘zga tashlanmasa, yaxshi kontent mavjud bo‘lsa-da, o‘quvchilar undan bexabar qolishi mumkin. Mavzular bo‘yicha guruhlash va izchil teglar o‘quvchilarga bir masalaga oid maqolalarni ketma-ket o‘qishga yordam beradi. Kontentni ijtimoiy tarmoqlar va YouTube uchun qayta tuzish esa uni o‘quvchilarga mavjud maqolalardan farqli yo‘llar bilan yetkazish imkonini berishi mumkin. Biroq yig‘ilish tafsilotlarining o‘zidan hay’at aynan qaysi usulni tanlashini bilib bo‘lmaydi.

Masalan, o‘quvchi Nepalda suv toshqini haqida ko‘proq ma’lumot olishni istasa, teglar bo‘lmagan yoki bir xil mavzu ikki xil yozilgan teg ostida turgan holatda tegishli maqolalarni bir yo‘la topishi qiyin bo‘lishi mumkin. Bu — hay’at a’zolari ko‘targan maqolalarni tasniflash muammosini tushuntirish uchun keltirilgan faraziy misol.

Hay’at a’zolari yaxshi maqolalarni mavzular bo‘yicha guruhlash, teglar bilan ularni topishni osonlashtirish, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar va YouTube uchun mos kontent tayyorlash zarurligini taklif qildi. Tahririyat bosh muharririning o‘rinbosari Chve Hye-jong teglarni boshqarish va raqamli faoliyat strategiyasini qayta ko‘rib chiqishini aytdi. Biroq yaxshilanishlar qachon va qanday amalga oshirilishi bo‘yicha jadval yoki aniq reja yig‘ilish haqidagi xabarda keltirilmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Ochiq tahrir hay’atining 14-tarkibi o‘tgan oyning 28-kuni ilk yig‘ilishini o‘tkazdi; professor So Su-min yana rais etib tayinlandi va bir yil davomida hay’atga rahbarlik qiladi.
  • Ochiq tahrir hay’ati 2013-yildan beri o‘quvchilar fikrini kontent tayyorlash jarayoniga kiritish maqsadida faoliyat yuritib keladi va rais bilan birga 8 kishidan iborat.
  • Hay’at a’zosi O Se-uk ikki oylik davrga oid 8 300 dan ortiq maqolaning 55% iga teg qo‘yilmaganini ma’lum qildi.
  • Hay’at a’zolari maqolalarga teg qo‘yish va ularni mavzular bo‘yicha guruhlash, siyosatchilar bayonotlari kontekstini tushuntirish hamda raqamli kontentni qayta tuzishni vazifa sifatida taklif qildi.
  • Tahririyat bosh muharririning o‘rinbosari Chve Hye-jong teglarni boshqarish va raqamli faoliyat strategiyasini qayta ko‘rib chiqishini aytdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Teglar tizimi va maqolalarni mavzular bo‘yicha guruhlash qachon hamda qanday yaxshilanishi aniqlanmagan.
  • Hankyoreh YouTube va ijtimoiy tarmoqlardagi kontent tuzilishini amalda qanday o‘zgartirishi ma’lum emas.
  • Ochiq tahrir hay’ati yaxshilanishlar amalga oshirilganini keyingi safar qachon tekshirishi ham yig‘ilish haqidagi xabarda aytilmagan.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi mumkin

  • Bir mavzudagi maqolalarni izlaganda teglar va mavzular bo‘yicha guruhlash izchil bog‘langan-bog‘lanmaganini kuzatish mumkin.
  • Siyosatchilar bayonotlari haqidagi maqolalarda bayonot aytilgan vaziyat va undan ta’sirlanadigan insonlar haqidagi ma’lumotlar ham tushuntirilganini tekshirish mumkin.
  • Hankyoreh teglarni boshqarish va raqamli faoliyat strategiyasini aniqlashtiradimi yoki keyingi tekshiruv natijalarini e’lon qiladimi, kuzatish mumkin.