Sentabrda yangi eksport rekordi
Janubiy Koreya sentabr oyida 120,94 milliard dollarlik mahsulot eksport qildi. Bu mamlakatning bir oy ichida qayd etgan eng yuqori eksport hajmi bo‘lib, ko‘rsatkich ilk bor 120 milliard dollardan oshdi.
Eksport o‘tgan yilning sentabriga nisbatan 83,5 foizga ko‘paydi. Avvalgi oylik rekord iyun oyida qayd etilgan 102 milliard dollar edi. Ish kunlari sonidagi farq hisobga olinib chiqarilgan kunlik o‘rtacha eksport ham ilk bor 5 milliard dollardan oshib, 5,63 milliard dollarga yetdi.
Sentabr natijasi Koreya eksportida ham oylik, ham kunlik ko‘rsatkichlar bo‘yicha yangi marrani belgiladi.
Yil boshidan beri eksport 814,5 milliard dollar
Yanvardan sentabr oxirigacha Janubiy Koreyaning jami eksporti 814,5 milliard dollarni tashkil etdi. Bu o‘tgan yilning shu davridagi 709,3 milliard dollardan 100 milliard dollardan ko‘proqqa yuqori.
Agar hozirgi sur’at davom etsa, mamlakatning yillik eksporti noyabr o‘rtalariga kelib 1 trillion dollardan oshishi kutilmoqda. Shunda Janubiy Koreya Germaniya, AQSh va Xitoydan keyin ushbu marraga yetgan to‘rtinchi davlat bo‘lishi mumkin.
Bir trillion dollar — juda katta miqdor, ammo bu ko‘rsatkichni oddiy misol bilan tushunish mumkin: u Janubiy Koreya bir yil davomida boshqa mamlakatlarga sotgan tovarlar qiymatining jami hisobidir. Yillik natija faqat eksport tezligiga emas, balki yilning qolgan qismidagi xalqaro talab va savdo sharoitlariga ham bog‘liq.
Yarimo‘tkazgichlar o‘sishning asosiy omili bo‘ldi
Eksportdagi eng keskin o‘sish yarimo‘tkazgichlar sohasida kuzatildi. Yarimo‘tkazgichlar — telefon, kompyuter va boshqa elektron qurilmalarning ishlashiga yordam beradigan mikrosxemalar hamda ularning tarkibiy qismlaridir.
Sentabrda ushbu mahsulotlar eksporti o‘tgan yilga nisbatan 263 foizga oshib, 60,3 milliard dollarga yetdi. Bu avvalgi rekord — avgustda qayd etilgan 46,7 milliard dollardan 13,6 milliard dollarga ko‘p. Oylik yarimo‘tkazgichlar eksporti ilk bor 60 milliard dollardan ham oshdi.
Rasmiylar o‘sishni xotira chiplarining o‘rtacha qat’iy narxlari ko‘tarilishi bilan izohladi. Xotira chiplari — ma’lumotlarni saqlashga xizmat qiladigan mikrosxemalar; masalan, kompyuter yoki telefonda surat va hujjatlarni saqlashda ulardan foydalaniladi.
Boshqa mahsulotlar eksporti ham oshdi
O‘sish faqat chiplar bilan cheklanib qolmadi. Yarimo‘tkazgichlardan tashqari mahsulotlar eksporti ham bir yil ichida 23 foizga ko‘paydi. Bu ko‘rsatkich eksport o‘sishining bir qismi boshqa tovarlar hisobiga ham yuz berganini anglatadi.
Eksport hajmi mamlakatning tashqi savdodagi faolligini ko‘rsatadi: Janubiy Koreya ishlab chiqargan mahsulotlarini boshqa mamlakatlarga sotadi, bu esa korxonalar va xalqaro xaridorlar o‘rtasidagi savdo hajmini oshiradi. Biroq eksportning bir necha soha yoki mahsulotga kuchli bog‘lanib qolishi tashqi talab o‘zgarganda iqtisodiy natijalarga ta’sir qilishi mumkin.
Import va savdo saldosi
Sentabrda Janubiy Koreyaning importi — boshqa davlatlardan sotib olingan tovarlar qiymati — o‘tgan yilga nisbatan 26 foizga oshib, 71,09 milliard dollar bo‘ldi. Shunga qaramay, eksport importdan ancha yuqori bo‘lgani uchun mamlakat oy yakunida 49,85 milliard dollarlik ijobiy savdo saldosiga ega bo‘ldi.
Savdo saldosi — eksport qiymatidan import qiymatini ayirganda qoladigan farq. Masalan, mamlakat 100 dollarlik mahsulot sotib, 70 dollarlik mahsulot xarid qilsa, uning ijobiy savdo saldosi 30 dollar bo‘ladi.
Sentabrdagi ijobiy saldo o‘tgan yilning shu oyidagidan 40,37 milliard dollarga ko‘p bo‘ldi va Janubiy Koreyaning oylik savdo saldosi ilk bor 40 milliard dollarlik chegaradan oshdi. Yanvar–sentabr davridagi jami ijobiy saldo esa 252,5 milliard dollarga yetdi — bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 202,7 milliard dollarga ko‘p.
Hukumat 1 trillion dollarlik marrani kutmoqda
Savdo, sanoat va resurslar vaziri Kim Jung-kwan sentabrda eksport 120 milliard dollardan oshgani va yil boshidan beri jami eksport 800 milliard dollarlik chegaradan o‘tganini ta’kidladi. Унинг айтишича, шу натижалар туфайли мамлакат ўтган йилги 709,3 миллиард долларлик кўрсаткичдан анча олдин ўзиб кетган.
“Yillik eksportning 1 trillion dollarga yetishi endi erishish mumkin bo‘lgan maqsadga aylandi”, dedi Kim Jung-kwan.
Vazir shu bilan birga, tashqi savdo uchun xavflar saqlanib qolayotganini ogohlantirdi. Ular orasida global proteksionizm — davlatlarning mahalliy ishlab chiqaruvchilarni himoya qilish uchun importni cheklashi yoki xorijiy tovarlarga qo‘shimcha to‘siqlar qo‘yishi — hamda Yaqin Sharqdagi keskinlik bor.
Hukumat yirik iqtisodiyotlar bilan savdo bo‘yicha muloqotni davom ettirishini, eksportga qo‘yiladigan cheklovlarni diqqat bilan kuzatishini bildirdi. Shuningdek, kutilmagan tashqi xatarlarning ta’sirini kamaytirish va yilning to‘rtinchi choragida eksport sur’atini saqlash choralari ko‘rilishi aytildi.
Rekord natijadan keyingi asosiy savollar
Sentabr ko‘rsatkichlari Janubiy Koreya eksporti juda tez o‘sayotganini ko‘rsatadi, ammo bitta oy natijasi butun yil qanday yakunlanishini kafolatlamaydi. Eksportga xalqaro talab, mahsulot narxlari, savdo qoidalari va mintaqaviy mojarolar ta’sir qilishi mumkin.
Keyingi davrda ayniqsa quyidagi omillar muhim bo‘ladi:
- Yarimo‘tkazgichlar narxi va talabi: sentabrdagi o‘sishning katta qismi chiplar hissasiga to‘g‘ri keldi.
- Savdo cheklovlari: proteksionistik choralar mahsulotlarni boshqa mamlakatlarga sotishni qiyinlashtirishi mumkin.
- Yaqin Sharqdagi vaziyat: mintaqadagi keskinlik xalqaro savdo sharoitlariga ta’sir ko‘rsatishi ehtimoli bor.
- Yil yakunigacha bo‘lgan eksport sur’ati: 1 trillion dollarlik maqsadga erishish qolgan oylardagi natijalarga bog‘liq.
Hozircha raqamlar Janubiy Koreyaning yillik eksporti bo‘yicha yangi rekord o‘rnatishi va 1 trillion dollarlik marraga yetishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Biroq bu prognoz xalqaro sharoitlar o‘zgarmasligi va eksportning yuqori sur’ati saqlanishiga bog‘liq.
