Oziq-ovqat va dori vositalari xavfsizligi vazirligi (식품의약품안전처) hamda Koreya dori vositalari xavfsizligi va xatarlarni boshqarish instituti (한국의약품안전관리원) ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning birinchi yarmida metilfenidat 58 050 000 tabletka miqdorida retsept bilan berilgan. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 12,1% ko‘p, 2024-yilning birinchi yarmidagi 42 130 000 tabletka bilan solishtirganda esa 37,8% oshgan.
Metilfenidat — diqqat yetishmovchiligi va giperfaollik buzilishini (ADHD) davolash vositasi. Maqolada aytilishicha, koreyalik o‘quvchilar orasida u «o‘qish dorisi» nomi bilan ham keng tanilgan. Biroq Koreyada bu dori faqat shifokor retsepti bilan sotib olinishi mumkin bo‘lgan, nazorat qilinadigan tibbiy narkotik vositadir.
Ma’lumotlar va kontekst
Bu raqamlar retsept bilan berilgan dori miqdorini (tabletkalar sonini) ko‘rsatadi. Ular bemorlar soni yoki retsept olgan kishilar sonidagi o‘zgarishni bevosita ko‘rsatmaydi. Shu sababli retseptlar hajmining oshishidan ADHD bilan kasallanganlar soni ham xuddi shu nisbatda oshgan, degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi.
Yosh guruhlari bo‘yicha qaralganda, joriy yilning birinchi yarmida 19 yoshgacha bo‘lganlarga retsept bilan 28 810 000 tabletka berilgan. Bu umumiy hajmning qariyb yarmini tashkil etadi. Ushbu yosh guruhida erkaklarga 20 900 000, ayollarga esa 7 910 000 tabletka to‘g‘ri kelgan. Bu raqamlar yosh guruhlari bo‘yicha retseptlar hajmining taqsimotini ko‘rsatadi, ammo har bir kishining qabul qilgan dozasi yoki unga dori yozilish sababini izohlamaydi.
Bu xabar nimani anglatadi
Retseptlar hajmining oshgani va 19 yoshgacha bo‘lganlar ulushining yuqoriligi o‘smirlarning ADHD davolash vositasidan foydalanishi hamda retseptlar nazoratiga e’tibor qaratish uchun asos bo‘ladi. Biroq retseptlar hajmining o‘zi davolanish maqsadidagi foydalanish bilan noto‘g‘ri foydalanishni farqlamaydi. Ushbu ma’lumotlarning o‘zi retseptlar ko‘payishi bemorlar soni, retsept muddati yoki qabul qilinadigan dori miqdoridagi o‘zgarishlarning qaysi biri bilan bog‘liqligini aniqlashga imkon bermaydi.
Masalan, oilada 19 yoshgacha bo‘lgan farzandiga yozilgan retseptlar hajmi oshganidan xavotir bo‘lsa, faqat shu statistika asosida farzandga dori to‘g‘ri yozilganmi yoki undan noto‘g‘ri foydalanilyaptimi, degan xulosaga kelib bo‘lmaydi. Dori qabul qilish yoki retsept bilan bog‘liq xavotirlarni insonning davolanish holatini biladigan tibbiyot xodimi bilan muhokama qilish kerak.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Joriy yilning birinchi yarmida metilfenidat retseptlari hajmi 58 050 000 tabletkani tashkil etdi.
- Retseptlar hajmi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 12,1%, 2024-yilning birinchi yarmiga nisbatan esa 37,8% oshdi.
- 19 yoshgacha bo‘lganlarga retsept bilan berilgan miqdor 28 810 000 tabletka bo‘lib, umumiy hajmning qariyb yarmini tashkil etdi.
- 19 yoshgacha bo‘lganlarga yozilgan retseptlar hajmida erkaklarga 20 900 000, ayollarga 7 910 000 tabletka to‘g‘ri keldi.
- Koreyada metilfenidat shifokor retsepti talab qilinadigan, nazorat ostidagi tibbiy narkotik vositadir.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Joriy yilning birinchi yarmida retseptlar hajmi nima sababdan oshdi?
- Barcha retseptlar orasida ADHDni davolashdan boshqa maqsaddagi foydalanish yoki noto‘g‘ri foydalanish ulushi qancha?
- Maqolada aytilgan «joriy yil» aniq qaysi yilni anglatadi?
O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak
- Statistikadagi «joriy yil» qaysi yil ekanini aniqlash kerak. Xabarda tegishli yil ko‘rsatilmagan.
- Retseptlar hajmi tabletka soni bilan o‘lchanadi. Uni bemorlar soni yoki har bir kishining qabul qiladigan dori miqdori bilan adashtirmaslik lozim.
- O‘zi yoki oila a’zosining dori qabul qilishi yoxud retsepti yuzasidan xavotir bo‘lsa, faqat mamlakat miqyosidagi retseptlar hajmiga qarab xulosa qilish o‘rniga, shaxsiy davolanish holatini retsept yozgan tibbiyot xodimi bilan muhokama qilgan ma’qul.
