Seul Dongdaemun politsiya bo‘limining yo‘l harakati bo‘limida xizmat qilgan K ismli kichik inspektor o‘tgan oy jinsiy ekspluatatsiya materiallari va soxta videolarni saqlash, shuningdek, soxta videolar tayyorlash va tarqatish kabi ayblovlar bilan hibsga olindi. Politsiya K ning telefoni va kompyuterini tintuv qilib, noqonuniy videolarni musodara qildi. Xabarlarga ko‘ra, ularning soni jami 5 600 dan ortiq. Bu ishda sun’iy intellekt (AI) yordamida tanishlarining tanasi tasvirlari montaj qilingan videolarni tayyorlash va tarqatish bo‘yicha gumonlardan tashqari, K ishga qabul qilinishidan oldin shunga o‘xshash ish bo‘yicha ayblov e’lon qilmaslik to‘g‘risida qaror chiqarilganini politsiya bilmagani haqidagi izoh ham ma’lum bo‘ldi.

Fon va kontekst

Tergovni Busan metropoliten politsiya boshqarmasi soxta videolar tarqatilayotgan Telegram guruhiga nisbatan olib bordi. Politsiya o‘tgan yil dekabrida suddan shaxsini yashirgan holda tergov olib borishga ruxsat (신분 위장 수사) olgach, bir necha oy davomida tergov o‘tkazib, videolarni tarqatuvchi sifatida K ni aniqladi. O‘tgan yil avgustida K ning telefoni va kompyuteri tintuv qilindi, shundan keyin u hibsga olindi.

Xabarlarda keltirilgan videolar soni quyidagicha: 2 600 dan ortiq soxta video, bolalar va o‘smirlar jinsiy ekspluatatsiyasi materiallarining 1 600 dan ortiq nusxasi hamda noqonuniy tasvirga olingan 1 300 dan ortiq video. Bu raqamlar K saqlagani aytilgan videolarning turlar bo‘yicha sonini bildiradi, ammo har bir videodagi jabrlanuvchilar sonini yoki materiallar amalda qanchalik keng tarqalganini anglatishi tasdiqlanmagan. Videolar soni ko‘pligining o‘zi jabrlanuvchilar ko‘lamini aniq belgilash uchun asos bo‘la olmaydi.

Politsiya tergovi natijalari haqida xabar qilingan ma’lumotlar faqat videolarni saqlash bilan cheklanmaydi. K 2022-yildan joriy yilgacha sun’iy intellekt ilovasidan foydalanib, tanishlarining tanasi tasvirlari montaj qilingan 400 dan ortiq soxta video tayyorlagani aniqlangan, shuningdek, ayollar tanasini yashirincha tasvirga olganiga oid alomatlar ham tergovda ma’lum bo‘lgan. Biroq jami videolarning qanchasini K shaxsan tayyorlagani va ularning har biri qayergacha tarqatilgani xabarlarda keltirilgan ma’lumotlardan aniqlanmaydi.

Bu ish politsiya tashkilotining xodimlarni ishga qabul qilish va nazorat qilish borasidagi mas’uliyati yuzasidan ham savollar tug‘diradi. Ma’lum qilinishicha, K politsiyaga ishga kirishidan oldin shunga o‘xshash ish bo‘yicha ayblov e’lon qilmaslik to‘g‘risida qaror chiqarilgan, biroq maqolaga ko‘ra, bunday qaror Politsiya xodimlari to‘g‘risidagi qonun bo‘yicha (경찰공무원법) ishga tayinlanishga to‘sqinlik qiluvchi asos hisoblanmaydi. Dongdaemun politsiya bo‘limi vakili K ishga kirishidan oldin unga nisbatan shunday qaror chiqarilganini bilmaganini aytdi. Demak, hozircha aniqlangan holat — ishga tayinlanishga to‘sqinlik qiluvchi talablar bilan muassasaning bu ma’lumotdan amalda xabardor bo‘lgani o‘rtasida tafovut mavjudligi. Ishga qabul qilish jarayonida qanday tekshiruvlar o‘tkazilgani esa ma’lum emas.

Bu xabar nimani anglatadi

Jabrlangan yoki videolarda aks etgan bo‘lishi mumkin bo‘lgan odamlar uchun materiallar tarqalgan-tarqalmagani va ularning tarqalish ko‘lamini aniqlash muhim bo‘lishi mumkin. Biroq xabarlarda jabrlanuvchilar soni, videolar kimlarga yetib borgani yoki jabrlanganlarga qanday yordam ko‘rsatilgani aytilmagan. Musodara qilingan videolar sonini jabrlanuvchilar soni bilan tenglashtirib bo‘lmasligi ayniqsa muhim.

Politsiya tashkiloti oldida shaxsning jinoyatga aloqadorligi haqidagi gumonlarni tergov qilishdan tashqari, ishga tayinlash vaqtida qanday ma’lumotlarni tekshirish mumkin bo‘lgani va amalda qanday tekshiruv o‘tkazilganini ko‘rib chiqish vazifasi ham turishi mumkin. Ayblov e’lon qilmaslik to‘g‘risidagi qaror ishga tayinlanishga to‘sqinlik qiluvchi asos bo‘lmagani bilangina ishga qabul qilish tartibi to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lganini xulosa qilib bo‘lmaydi. Muassasa vakili qaror haqida bilmaganini aytgan ekan, nima sababdan bu ma’lumot tekshirilmagani va tegishli tartiblar qanday ishlagani qo‘shimcha aniqlashtirilishi kerak.

Masalan, kimdir o‘zining yoki tanishining yuzi montaj qilingan video tarqalgan bo‘lishidan xavotirda bo‘lsa, musodara qilingan videolar soniga qarab o‘z videosi ular orasida bor-yo‘qligini yoki tarqalgan-tarqalmaganini aniqlay olmaydi. Videoning haqiqatan ham mavjudligi va tarqalish ko‘lami tergov davomida aniqlanishi kerak.

Tegishli tartiblar va yordam haqida ma’lumot

Hibsga olish — tergov bosqichidagi gumonlanuvchini jismonan qamoqda saqlash tartibidir; hibsga olinganlikning o‘zi aybdorlik uzil-kesil tasdiqlanganini anglatmaydi. Ichki yuridik qo‘llanmaga ko‘ra, hibsga olingan gumonlanuvchi tergov bosqichida hibsning qonuniyligini sudda qayta ko‘rib chiqishni (구속적부심사) so‘rashi mumkin. Bunday iltimosni gumonlanuvchining o‘zi bilan birga advokati, qonuniy vakili, turmush o‘rtog‘i, to‘g‘ri avlod-ajdod qarindoshi, aka-uka yoki opa-singlisi, boshqa oila a’zosi, birga yashovchi shaxs yoki ish beruvchisi ham kiritishi mumkin. Ozod qilish yoki qilmaslik haqida sud qaror chiqaradi.

Ayblov e’lon qilinganidan keyin tartib o‘zgaradi: sudlanuvchi garov evaziga ozodlikka chiqarishni (보석) so‘rashi mumkin. Oila a’zolari va boshqalar ham iltimos kiritishi mumkin, biroq garovga ruxsat berish va uning shartlarini sud aniq holatlarni ko‘rib chiqib belgilaydi. Garovga ruxsat berilgan taqdirda ham sudga kelish majburiyati yoki yashash joyini cheklash kabi shartlar qo‘yilishi mumkin. Shartlar buzilsa yoki uzrli sababsiz sud majlisiga kelinmasa, garov bekor qilinishi yoki garov puli musodara qilinishi mumkin. Berilgan xabarlarda K ga ayblov e’lon qilingan-qilinmagani, u hibsning qonuniyligini qayta ko‘rib chiqish yoki garov so‘ragan-so‘ramagani aytilmagan.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Xabarlarda K o‘tgan oy hibsga olingani haqida umumiy ma’lumot bir xil, biroq ulardan birida hibsga olingan sana 16-sentabr deb aniq ko‘rsatilgan. Boshqa xabarda esa faqat “o‘tgan oy” deyiladi.

Videolar qachon tayyorlangani va qanday tarqatilgani haqidagi tafsilotlar ham turlicha keltirilgan. Bir xabarda K 2022-yildan joriy yilgacha 400 dan ortiq soxta video tayyorlagani aytilgan. Boshqa xabarda esa davr 2022-yil martidan joriy yil iyuligacha deb aniqroq ko‘rsatilgan va Telegram guruhida o‘nlab video tarqatilgani xabar qilingan. Xabarlarda davr va tarqatilgan materiallar ko‘lami turlicha ifodalangani uchun tasdiqlanmagan tafsilotlar yuzasidan yagona xulosa chiqarish qiyin.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Busan metropoliten politsiya boshqarmasi soxta videolar tarqatilayotgan Telegram guruhini tergov qilish uchun o‘tgan yil dekabrida suddan shaxsini yashirgan holda tergov olib borishga ruxsat oldi.
  • Politsiya bir necha oy tergov o‘tkazib, K ni videolarni tarqatuvchi sifatida aniqladi va o‘tgan yil avgustida uning telefoni hamda kompyuterini tintuv qildi.
  • K jinsiy ekspluatatsiya materiallari va soxta videolarni saqlash, shuningdek, soxta videolar tayyorlash va tarqatish kabi ayblovlar bilan hibsga olindi.
  • K saqlagani xabar qilingan videolar jami 5 600 dan ortiq: 2 600 dan ortiq soxta video, bolalar va o‘smirlar jinsiy ekspluatatsiyasi materiallarining 1 600 dan ortiq nusxasi hamda noqonuniy tasvirga olingan 1 300 dan ortiq video.
  • K tergov boshlanganidan xabar topganidan so‘ng darhol kutish tartibidagi xizmatga o‘tkazildi, hibsga olingach esa lavozimidan chetlatildi. Politsiya vakili uning ishga kirishidan oldin ayblov e’lon qilmaslik to‘g‘risida qaror chiqarilganini bilmaganini aytdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • K ga nisbatan tergov va sud jarayoni keyinchalik qanday davom etdi?
  • Aniqlangan videolarda nechta jabrlanuvchi aks etgan va videolar qanchalik keng tarqalgan?
  • Jabrlanuvchilarga yordam berish yoki videolar tarqalishini to‘xtatish uchun qanday choralar ko‘rildi?
  • Ishga qabul qilish vaqtida ayblov e’lon qilmaslik to‘g‘risidagi qarorni aniqlashning imkoni bo‘lmagani sababi va amalda o‘tkazilgan tekshiruvlar qanday edi?

O‘quvchi nimalarni bilishi kerak

  • Shunga o‘xshash ish bo‘yicha hibsga olingan gumonlanuvchining oila a’zolari yoki qonun bo‘yicha iltimos kiritish huquqiga ega shaxslar tergov bosqichida hibsning qonuniyligini sudda qayta ko‘rib chiqishni so‘rash mumkinligini advokat bilan aniqlashtirishi mumkin. Ayblov e’lon qilinganidan keyin garov so‘rash alohida tartib hisoblanadi, shu sababli avvalo ish qaysi bosqichdaligini bilish kerak.
  • Garovga ruxsat berilgan bo‘lsa, sud belgilagan shartlar va sud majlislariga kelish jadvalini tekshirish zarur. Shartlarni buzish yoki uzrli sababsiz sudga kelmaslik garovning bekor qilinishi va garov pulining musodara qilinishiga olib kelishi mumkin.
  • Bu ishda jabrlangan-jabrlanmagani yoki videolar qanchalik keng tarqalgani haqida faqat musodara qilingan materiallar soniga qarab xulosa qilib bo‘lmaydi. Tergov va jabrlanuvchilarga yordam ko‘rsatish choralari haqida qo‘shimcha ma’lumotlar e’lon qilinadimi, kuzatib borish lozim.

Manbalar