Xorijda hayotdan ko‘z yumgan mustaqillik kurashchisi I Hanhoning (1895–1960) qoldiqlari 2022-yil 15-noyabrda vataniga qaytarilib, dafn etildi. Incheon xalqaro aeroportining (인천국제공항) 1-terminalida o‘tkazilgan qoldiqlarni vatanga qaytarish marosimida uning evarasi Hwang So-yong I Hanhoga yozgan maktubini o‘qib berdi. Maktubning so‘nggi qismiga kelganda, uning ovozi biroz titradi. Shundan so‘ng I Hanhoning qoldiqlari Mudofaa vazirligi faxriy qorovuli (국방부 의장대) tomonidan marosim o‘tkazilayotgan joyga olib kelindi.

I Hanhoning qoldiqlari u vatanini tark etganidan 107 yil o‘tib qaytarildi.

Ma’lumot va kontekst

I Hanho 1915-yilda Xitoyning Kando hududiga ko‘chib borib, Yaponiyaga qarshi mustaqillik kurashi olib borgan Mangho-dan (맹호단) tashkilotiga qo‘shildi. 1919-yilgi 1-mart harakati namoyishlarida qatnashganidan keyin Yaponiya politsiyasidan qochib, Rossiya va Xitoyning Shanxay shahriga panoh topdi, so‘ng Shveytsariyaga ko‘chib, mustaqillik kurashini davom ettirdi. U 1960-yil sentabrida Shveytsariyada vafot etdi.

Bu yo‘nalish mustaqillik kurashi faqat bir hududda olib borilmaganini ko‘rsatadi. I Hanhoning hayot yo‘li Kando, Rossiya, Shanxay va Shveytsariya bilan bog‘liq bo‘ldi; qoldiqlari vatanga qaytishi uchun esa uning vafotidan keyin ham uzoq vaqt o‘tdi. Maqolaga ko‘ra, vatanini tark etganidan 107 yil, vafotidan 62 yil o‘tib, uning qoldiqlari qaytarilib, dafn etildi.

Bu xabar nimani anglatadi

Qoldiqlarni vatanga qaytarish marhumning jasadini ko‘chirish bilan cheklanmaydi: bu xorijda faoliyat yuritgan va hayotdan ko‘z yumgan mustaqillik kurashchisining hayotini vatanda yana yodga olish va unga ehtirom ko‘rsatish imkonini beradi. Ayniqsa, I Hanho mustaqillik kurashini olib borgan hududlar va qoldiqlari qaytarilguniga qadar o‘tgan vaqt birgalikda namoyon bo‘lgani, mustaqillik kurashi tarixini yodda tutish chegaralardan oshib o‘tgan hayot yo‘llariga ham nazar tashlashni anglatishiga e’tibor qaratadi.

Masalan, o‘quvchi xorijda vafot etgan mustaqillik kurashchisi haqidagi ma’lumot bilan tanishsa, uning faoliyat olib borgan hududlari va hayot yo‘lidan tashqari, qoldiqlari qayerda dafn etilgani hamda vatanga qaytarilgan-qaytarilmaganini ham ko‘rib chiqishi mumkin. Biroq bir kishining qoldiqlari vatanga qaytarilgani xorijda dafn etilgan boshqa mustaqillik kurashchilarining qoldiqlarini qaytarish holati haqida xulosa qilish uchun yetarli emas.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum bo‘lgan jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • I Hanhoning qoldiqlarini vatanga qaytarish marosimi 2022-yil 15-noyabrda Incheon xalqaro aeroportining 1-terminalida bo‘lib o‘tdi.
  • Uning evarasi Hwang So-yong marosimda I Hanhoga yozgan maktubini o‘qib berdi; maktubning so‘nggi qismida uning ovozi biroz titradi.
  • I Hanho 1915-yilda Xitoyning Kando hududiga ko‘chib borib, Mangho-dan safiga qo‘shildi.
  • U 1919-yilgi 1-mart harakati namoyishlarida qatnashganidan keyin Rossiya va Shanxayga panoh topdi, so‘ng Shveytsariyada mustaqillik kurashini davom ettirdi.
  • I Hanho 1960-yil sentabrida Shveytsariyada vafot etdi; 2022-yil 15-noyabrda vatanda dafn etildi.

Hozircha noma’lum bo‘lgan jihatlar

  • Maqolada I Hanho qoldiqlarining qaytarilishini kuzatgan shaxs kimligi aniqlanmagan. Asl matn bu shaxs haqidagi jumla tugashidan oldin uzilib qolgan.
  • Xorijda dafn etilgan boshqa mustaqillik kurashchilarining qabrlarini izlash ishlari qanday olib borilayotgani maqolada tushuntirilmagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • I Hanhoning hayot yo‘lini bayon qilganda, “vatanini tark etganidan 107 yil o‘tib” va “vafotidan 62 yil o‘tib” iboralari turli muddatlarni hisoblash mezonlariga asoslanganini farqlash mumkin.
  • Hwang So-yongning maktubni o‘qib berishi va qoldiqlarning olib kelinishi tasdiqlangan voqealar, ammo qaytarilishini kuzatgan shaxsning kimligi asl matnda aniqlanmaganini yodda tutish mumkin.
  • Boshqa mustaqillik kurashchilarining qabrlari aniqlangani yoki qoldiqlarini vatanga qaytarish holati haqida bilmoqchi bo‘lsangiz, bu ma’lumotlar maqolaga kiritilmagan, shuning uchun alohida xabarlarni tekshirish kerak.