Prezident Li Je Myon moliya tashkilotlarida ketma-ket yuz bergan shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqishi hodisalarini puxta tekshirishga chaqirdi. Yonhap News (연합뉴스) 2026-yil 4-oktabrda bergan xabarda Prezident Li moliya va davlat tashkilotlarida ma’lumotlar sizib chiqishi hodisalari hamda ularga ko‘rilayotgan choralar haqida hisobot olgani, mas’ullarga bu masalaga jiddiy yondashish, tekshiruv o‘tkazish va choralar ishlab chiqishga kuch sarflashni buyurgani aytildi.

Bu xabarning mohiyati bitta bankdagi hodisada emas, balki moliya tashkilotlarini ham o‘z ichiga olgan turli joylarda ma’lumotlar sizib chiqishi va xakerlik urinishlari davom etayotganidadir. Biroq xabarlarda tilga olingan tashkilotlar va zarar ko‘rgan ma’lumotlar turlicha, shuning uchun barcha moliya tashkilotlaridan bir xil turdagi va miqdordagi ma’lumotlar sizib chiqqan deb xulosa qilmaslik kerak.

Fon va kontekst

Yonhap News’ning keyingi xabariga ko‘ra, Shinhan Bank (신한은행) payshanba kuni qariyb 25 000 nafar mijozining shaxsiy ma’lumotlari sizib chiqqanini ma’lum qilgan. Xabarda sizib chiqqan ma’lumotlar orasida ism, telefon raqami va yillik daromad borligi aytilgan. Hana Bank (하나은행) mijozlaridan 89 nafarining shaxsiy ma’lumotlari ham sizib chiqqani xabar qilingan.

Shu xabarda Woori Bank (우리은행) va NH Nonghyup Bank (NH농협은행) ham shunga o‘xshash xakerlik urinishlari nishoniga aylangani, biroq ruxsatsiz kirish to‘xtatilgani va shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqmagani aytilgan. Moliyaviy xizmatlar komissiyasi (금융위원회) raisi va Moliyaviy nazorat xizmati (금융감독원) rahbari zarar ko‘rgan moliya kompaniyalari vakillari bilan favqulodda yig‘ilish o‘tkazib, masalani muhokama qilgan.

Moliyaviy xizmatlar komissiyasi raisining aytishicha, qisqa vaqt ichida nafaqat yirik tijorat banklarida, balki jamg‘arma banklari va ixtisoslashgan kredit-moliya kompaniyalarida ham bir nechta xavfsizlik buzilishi holatlari aniqlangan. Shuningdek, hozirgacha ruxsatsiz to‘lovlarda ishlatilishi mumkin bo‘lgan maxfiy ma’lumotlar sizib chiqqani ko‘rinmayotganini aytgan, biroq sizib chiqqan ma’lumotlardan telefon orqali firibgarlik kabi jinoyatlarda foydalanish mumkinligidan ogohlantirib, hushyorlikni kuchaytirishga chaqirgan.

Moliyaviy xizmatlar komissiyasi raisi sizib chiqqan ma’lumotlardan telefon orqali firibgarlik va boshqa firibgarliklarda foydalanish mumkinligidan ogohlantirdi. Bu hozirgacha ruxsatsiz to‘lovlarda ishlatiladigan maxfiy ma’lumotlar aniqlanmagani haqidagi izohdan alohida e’tiborga olinishi kerak bo‘lgan xavfdir.

Bu xabar nimani anglatadi

Moliyaviy xizmatlardan foydalanuvchilar uchun muhim jihat — faqat “ma’lumotlar sizib chiqqani” emas, balki o‘zlari foydalanadigan tashkilotda hodisa yuz bergan-bermagani va qaysi ma’lumotlarga ta’sir qilganidir. Moliyaviy xizmatlar komissiyasi raisining ogohlantirishi shuni ko‘rsatadiki, ism yoki aloqa ma’lumotlari kabi asosiy ma’lumotlar oshkor bo‘lgan taqdirda ham, ulardan foydalanib o‘zini boshqa birov deb tanishtiradigan qo‘ng‘iroqlar yoki firibgarlik urinishlari bo‘lishi mumkin. Biroq xabarning o‘zidan muayyan foydalanuvchi haqiqatan ham firibgarlikdan zarar ko‘rgan-ko‘rmaganini bilib bo‘lmaydi.

Masalan, foydalanuvchiga moliya tashkiloti nomidan qo‘ng‘iroq qilishsa, xabarda tilga olingan telefon orqali firibgarlik xavfini yodda tutib, suhbatdosh so‘ragan shaxsiy yoki moliyaviy ma’lumotlarni darhol bermaslik xavfsizroq. Bu hodisa tufayli zarar ko‘rilgani tasdiqlanganini anglatmaydi, balki xabarda qayd etilgan ma’lumotlardan noto‘g‘ri foydalanish ehtimolidan ehtiyot bo‘lishga doir umumiy tavsiyadir.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Xabarlarda hodisaga aloqador tashkilotlar va zarar ko‘lami turlicha bayon qilingan. Bir xabarda Shinhan Bank, KB Kookmin Bank (KB국민은행), Hana Bank va BNK Busan Bank (BNK부산은행)da ketma-ket hodisalar qayd etilgani aytilib, sizib chiqqan ma’lumotlarga ism, telefon raqami, yillik daromad, kredit limiti va ayrim shaxsiy identifikatsiya raqamlari kirgani bayon qilingan. Keyingi xabarda esa Shinhan Bankning qariyb 25 000 nafar mijozi va Hana Bankning 89 nafar mijozi ma’lumotlari sizib chiqqani aniq ko‘rsatilgan, Woori Bank va NH Nonghyup Bank esa xakerlik urinishlarini to‘xtatgani va ma’lumotlar sizib chiqmagani aytilgan. Ikki xabardagi bayonotlarning o‘zidan kelib chiqib, har bir tashkilotda sizib chiqqan ma’lumotlarning barcha turlarini qat’iy tasdiqlash yoki turlicha ma’lumotlarni bitta zarar ro‘yxatiga birlashtirish mumkin emas.

Sun’iy intellekt (SI) ishlatilgan-ishlatilmagani haqida ham bayonotlar turlicha qat’iylikda berilgan. Bir xabarda sun’iy intellekt asosidagi kiberhujumlar tobora ko‘proq moliya tashkilotlarini nishonga olayotgani aytilgan, keyingi xabarda esa Moliyaviy xizmatlar komissiyasi raisi xakerlikda sun’iy intellekt vositalari ishlatilgan bo‘lishi mumkinligini istisno qilmagani qayd etilgan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Prezident Li moliya va davlat tashkilotlarida shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqishi hamda bunga ko‘rilayotgan choralar haqida hisobot olib, puxta tekshiruv va choralar ishlab chiqishni buyurdi.
  • Xabarlarda Shinhan Bankning qariyb 25 000 nafar mijozi va Hana Bankning 89 nafar mijozi ma’lumotlari sizib chiqqani aytildi.
  • Xabarlarga ko‘ra, Woori Bank va NH Nonghyup Bankga qarshi xakerlik urinishlari bo‘lgan, biroq ular bu urinishlarni to‘xtatib, shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqishining oldini olgan.
  • Moliyaviy xizmatlar komissiyasi raisi ma’lumotlardan telefon orqali firibgarlik va boshqa firibgarliklarda foydalanish ehtimolidan ogohlantirdi hamda sun’iy intellekt vositalari ishlatilgan bo‘lishi mumkinligini istisno qilmadi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Har bir moliya tashkilotidan amalda sizib chiqqan ma’lumotlarning yakuniy turlari va umumiy miqdori
  • Har bir hodisani kim tekshirayotgani, tekshiruv natijalari va keyin ko‘riladigan aniq choralar
  • Shaxsiy ma’lumotlari sizib chiqqan mijozlarga qanday tartibda xabar berilgani

O‘quvchilar nimalarni tekshirishi kerak

  • O‘zingiz foydalanadigan moliya tashkilotining rasmiy xabarlarini tekshirib, hodisa yuz bergan-bermaganini va o‘z ma’lumotlaringizga ta’sir qilgan-qilmaganini aniqlang.
  • Xabar berilgan bo‘lsa, sizib chiqqan ma’lumotlar turini va tashkilot tavsiya qilgan choralarni ko‘rib chiqing.
  • Moliya tashkiloti nomidan qo‘ng‘iroq qilishsa, so‘ralgan ma’lumotlarni darhol bermang va rasmiy kanallar orqali gap rostligini tekshiring.

Manbalar