Ulsan Oesol Chve Hyonbe ustozning tug‘ilgan joyi ekanidan kelib chiqadigan madaniy merosga tayanib, o‘n yildan ortiq vaqtdan beri o‘zini «Hangul shahri» (한글도시) deb tanitib keladi. Biroq xabarda siyosat va loyihalar yaqqol natijalarga olib kelmayotgani aytilgan. Ulsan shahri (울산시) 2015-yilda «Hangul madaniyatining markaziy shahri»ni (한글문화 중심도시) e’lon qilgan, Ulsanning Chunggu tumani (중구) esa 2021-yilda «Hangul shahri»ni e’lon qilgan. Xabarning asosiy xulosasiga ko‘ra, hozir Chunggu tumanida Hangulga oid ishlar Oesol yodgorlik muzeyi (외솔기념관) va ustozning tug‘ilgan uyi kabi inshootlarni saqlash hamda boshqarish darajasida qolmoqda.

Tarixiy fon va kontekst

Ulsan shahri 2008-yilda Oesol Chve Hyonbe ustozning tug‘ilgan uyini qayta tikladi, 2010-yilda esa unga tutash Oesol yodgorlik muzeyini qurdi. 2015-yilda Chunggu tumani ustozning tug‘ilgan uyi joylashgan Dongdongni hamda Byongyong qal’asi atrofidagi Sodon va Namvoedong kabi hududlarni qamrab olgan Hangul qishlog‘ini (한글마을) barpo etishga 1,4 milliard von sarfladi. Loyiha doirasida «Hangul sadosi» (한글의 울림) nomli haykalni ham 80 million von evaziga yaratdi.

Byongyong qal’asi atrofidagi, sobiq Sodon chorrahasida joylashgan Oesol dumaloq chorrahasi (외솔둥근갈림길)da Hangulga bag‘ishlangan yana bir ramziy haykal bor. Koreya Yer va uy-joy korporatsiyasi (한국토지주택공사, LH) uni 2017-yilda 520 million von sarflab barpo etgan. Ulsan shahri joy nomlari qo‘mitasi (울산시 지명위원회) esa 2021-yil iyulda chorrahaning nomini Oesol dumaloq chorrahasi deb o‘zgartirgan. Inshootlar va joy nomlari «Hangul shahri» g‘oyasi ko‘cha va makonlarda aks etganini ko‘rsatadi, ammo ularning barpo etilgani barqaror siyosat yoki fuqarolar ishtirokiga olib kelgan-kelmagani alohida masaladir.

Chunggu tumani Hangul tarixi va madaniyati bo‘yicha maxsus hudud (한글역사문화 특구) maqomini olishga harakat qildi, ammo bu reja 2023-yil oxirida amalga oshmadi. Xabarda bunga avval Hangul maxsus hududi maqomini olgan Sejong va Kyonngido provinsiyasidagi Yoju kabi joylar bilan takrorlanish ehtimoli keltirilgan. Shundan so‘ng Chunggu tumanining siyosiy loyihalari yodgorlik muzeyi va ustozning tug‘ilgan uyini boshqarish bilan cheklanib qolgan. Xabarda aytilishicha, mas’ul bo‘lim saqlanib qolgan, biroq siyosatni rejalashtirish bilan bo‘lim rahbarini ham qo‘shganda umumiy ma’muriy xizmatdagi 2 nafar xodim shug‘ullanadi.

Ilgari ishlagan, vaqtni tanlab ishlash asosidagi 8-darajaga teng bir nafar mutaxassisning shartnomasi o‘tgan yil oxirida tugaganidan so‘ng, uning shtat birligi ham bekor qilingan. Bo‘limning yillik budjeti 300 million vondan ortiq bo‘lib, uning aksariyati inshootlarga ajratiladi. Xabarda qayd etilishicha, Ulsan shahri Hangul kuni tadbirlarini qo‘llab-quvvatlashni ham to‘xtatgan; 2023-yil holatiga ko‘ra, bu yordam 570 million vonni tashkil qilgan.

Bu xabar nimani anglatadi?

«Hangul shahri» degan nom faqat e’lon qilish bilan mustahkamlanmaydi. Inshootlar qurish va chorraha nomini o‘zgartirish bilan madaniy merosni qanday siyosat orqali davom ettirishni rejalashtirish va amalga oshirish — ikki xil ish. Mas’ul xodimlar va budjet asosan inshootlarni saqlashga yo‘naltirilsa, Hangulga oid yangi loyihalarni ishlab chiqish yoki mavjud loyihalar natijalarini baholash cheklanishi mumkin. Shu jihatdan bu holat e’tiborga molik.

Bu Oesol ustoz xotirasiga bag‘ishlangan inshootlar qadrsiz degani emas. Aksincha, yodgorlik muzeyi, tug‘ilgan uy va ko‘chalardagi ramziy obyektlarni barqaror ta’lim hamda madaniyat siyosati bilan qanday bog‘lash masalasi ochiq qolmoqda. Ulsan universiteti koreys tili va adabiyoti kafedrasining sobiq professori Kim Guhan Ulsan shahri bu ishda faol qatnashishi kerakligini aytdi.

Masalan, «Hangul shahri» loyihasini baholamoqchi bo‘lgan aholi faqat nechta haykal yoki inshoot barpo etilganiga emas, balki loyiha uchun mas’ul xodimlar va budjet nimalarga sarflanayotganiga hamda keyingi loyihalar qanday davom ettirilishiga qarashi mumkin. Bu kelgusida amalga oshiriladigan muayyan loyiha allaqachon belgilangan degani emas; gap hozir ma’lum bo‘lgan ishlarning qamrovi va davomiyligini baholash haqida bormoqda.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Ulsan shahri 2008-yilda Oesol Chve Hyonbe ustozning tug‘ilgan uyini qayta tikladi va 2010-yilda Oesol yodgorlik muzeyini qurdi.
  • Chunggu tumani 2015-yilda Byongyong qal’asi atrofida Hangul qishlog‘ini barpo etishga 1,4 milliard von sarfladi, «Hangul sadosi» haykaliga esa 80 million von ajratdi.
  • Hangul tarixi va madaniyati bo‘yicha maxsus hudud maqomi 2023-yil oxirida berilmadi; xabarda bunga boshqa hududlar bilan takrorlanish ehtimoli kabi sabablar keltirilgan.
  • Chunggu tumanida Hangul siyosatini rejalashtirish bilan umumiy ma’muriy xizmatdagi 2 nafar xodim shug‘ullanadi, yiliga 300 million vondan ortiq budjetning aksariyati inshootlarga ajratiladi.
  • Ulsan shahri Hangul muzeyi (한글박물관) filialini jalb etish uchun nomzod bo‘lishi mumkin bo‘lgan bir nechta joy bo‘yicha yer maydonlarini taqdim etdi, biroq hukumat aniq reja haqida ma’lumot bermadi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Maxsus hudud maqomi berilmagach, Chunggu tumani qanday keyingi rejalarni ishlab chiqqani xabarda aniqlanmagan.
  • Ulsan shahri va Chunggu tumani mas’ul xodimlar soni yoki budjetni ko‘paytirishni rejalashtirayotgani haqida ham ma’lumot yo‘q.
  • Hukumat Hangul muzeyi filialini jalb etish bo‘yicha qachon va qanday reja e’lon qilishi hozircha belgilanmagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi mumkin?

  • Chunggu tumani maxsus hudud maqomi berilmagach, Hangul bo‘yicha yangi siyosat yoki loyiha rejasini e’lon qilgan-qilmaganini, rejada mas’ul xodimlar va budjet ko‘rsatilgan-ko‘rsatilmaganini tekshirish mumkin.
  • Keyingi budjet loyihasida Hangulga oid mablag‘lar inshootlarni saqlash va boshqarishdan tashqari siyosatni rejalashtirish hamda loyihalarga ham ajratiladimi, shuni ko‘rish mumkin.
  • Hangul muzeyi filialini jalb etish masalasida Ulsan shahri joy taklif qilganidan keyin hukumat aniq reja e’lon qilgan-qilmaganini tekshirish mumkin.