2026-yilgi Aichi–Nagoya Osiyo o‘yinlarida erkaklar futboli finalida 1:0 hisobida g‘alaba qozonilgach, terma jamoa futbolchilarining harbiy xizmat imtiyozi haqidagi gaplari va fotosuratlari bahsga sabab bo‘ldi. Jamoa sardori Li Gi-hyok intervyuda oltin medalni ko‘tarib, “Armiyaga bormayman”, dedi. Jamoaning eng yosh futbolchisi Pak Sung-su esa “xizmatdan bo‘shash qalpog‘i”ni kiygan suratini ijtimoiy tarmoqqa joylab, keyin o‘chirib tashladi. Finaldagi golli uzatmani amalga oshirgan Yang Min-hyok ham harbiy xizmat imtiyozini mukofot sifatida tilga olgan gapi uchun tanqid qilindi. Uch futbolchi 4-oktabr kuni uzr so‘radi yoki gaplarining ma’nosini tushuntirdi.

Fon va kontekst

U, shuningdek, oltin medal tufayli og‘ir yukdan xalos bo‘lish muhim ahamiyatga ega ekanini aytdi. Bu gapda g‘alaba quvonchi va harbiy xizmatga ketishi kutilayotgan futbolchining bosimi birga tilga olingan bo‘lsa-da, intervyudagi “Armiyaga bormayman” iborasi boshqacha talqin qilindi.

Pak Sung-su o‘yindan so‘ng kiyinish xonasida oltin medalni taqib, “xizmatdan bo‘shash qalpog‘i”ni kiygan suratini joyladi. Ijtimoiy tarmoqlarda uning shu qalpoqni kiyib, tomoshabinlarga qarab jilmaygancha salom berayotgani aks etgan video ham tarqaldi. Pak uzrida o‘yindan keyin muxlisdan qalpoqni olgani va uning ma’nosi haqida yetarlicha o‘ylamay turib suratni joylaganini tushuntirdi.

Xabar qilinishicha, Yang Min-hyok o‘yindan keyingi intervyuda faqat harbiy xizmat imtiyozi bo‘ladigan mukofotni ko‘zlab o‘ynagandek bo‘lganini anglatadigan javob bergan. Keyinroq u harbiy xizmat imtiyozi chempionlikka erishish uchun bo‘lishi mumkin bo‘lgan bir necha turtkidan biri ekanini nazarda tutgani noto‘g‘ri yetkazilganini aytdi. Bu uch holat so‘z va tasvirlar futbolchining niyatidan qat’i nazar, jamoat oldida muayyan ma’no kasb etishi mumkinligini ko‘rsatadi. Terma jamoa vakillarining gaplari e’tiborga molik, chunki ular bir vaqtning o‘zida shaxsiy quvonchni ifodalaydi va mamlakat mudofaasiga oid majburiyatni ado etayotganlar hamda ularni qo‘llab-quvvatlayotgan muxlislar bu gaplarni qanday qabul qilishi mumkinligini ham hisobga olishi kerak.

Bu xabar nimani anglatadi

Tanqidning mohiyati oltin medal qo‘lga kiritilganidan xursand bo‘lishda emas. Gap shundaki, harbiy xizmat imtiyozini g‘alaba uchun mukofot sifatida ko‘rsatish yoki “xizmatdan bo‘shash qalpog‘i”ni kiyish mamlakat mudofaasiga oid majburiyatni bajarayotganlarga bepisandlikdek ko‘rinishi mumkin. “Xalq kuchi” partiyasi (국민의힘) deputati An Chxol-su 4-oktabr kuni armiyaga ketayotgan yoshlar “laqqa”mi, deb so‘rab, futbolchilarning munosabatini tanqid qildi va harbiy xizmatdan ozod qilish imtiyozini qayta ko‘rib chiqish kerakligini aytdi. Bu deputatning da’vosi bo‘lib, faqat xabar qilingan ma’lumotlarga qarab tizim o‘zgargan yoki futbolchilarga alohida chora ko‘rilgan, deb bo‘lmaydi.

Futbolchilarning uzrlari ham turli jihatlarga qaratildi. Li Gi-hyok mamlakat mudofaasiga oid majburiyatni ado etayotganlar va ularni qo‘llab-quvvatlayotgan muxlislarning ko‘nglini og‘ritganini aytdi. Pak Sung-su masxara qilish niyati bo‘lmaganini tushuntirib, qalpoqning ma’nosi haqida chuqur o‘ylamaganligi uchun uzr so‘radi. Yang Min-hyok esa harbiy xizmat imtiyozini bir necha turtkidan biri sifatida tilga olgan ma’nosi noto‘g‘ri yetkazilganini izohladi. Niyat bo‘lmaganini aytgan tushuntirish bilan iboraning keltirib chiqargan ta’sirini alohida ko‘rib chiqish kerak.

Masalan, terma jamoa vakili g‘alabadan so‘ng darhol harbiy xizmat imtiyozini tilga olsa, o‘zi taranglik va bosimdan xalos bo‘lish quvonchini ifodalamoqchi bo‘lishi mumkin. Biroq tinglovchilar buni harbiy xizmatni o‘tayotganlarning sa’y-harakatlariga yengil qarash deb qabul qilishi ehtimol. Bu holatda tasdiqlangan narsa — ana shunday talqin atrofidagi tanqid va futbolchilarning uzridir. Buni barcha muxlislar yoki fuqarolarning bir xil fikri sifatida umumlashtirib bo‘lmaydi.

Tegishli tizim va yordam haqida ma’lumot

Maqolaga ko‘ra, Osiyo o‘yinlarida oltin medal olgan sportchilar muddatli harbiy xizmatni o‘tash o‘rniga san’at va sport xizmati xodimlariga (예술·체육요원) aylanadi. San’at va sport xizmati maqolada muqobil xizmat turining nomi sifatida izohlangan; ushbu sportchilar 34 oy davomida 544 soat jamoat xizmatini o‘tashi kerak. Shu sababli keng qo‘llanadigan “harbiy xizmatdan ozod qilish” iborasining o‘zidan kelib chiqib, harbiy xizmat majburiyati butunlay bekor bo‘ladi, deb tushunish maqolada bayon qilingan tizimga mos kelmaydi.

Bu farq bahsni tushunishda ham muhim. Futbolchilarga tatbiq etiladigan tartib — muddatli harbiy xizmat o‘rniga belgilangan muddat va soat miqdorida jamoat xizmatini o‘tash. Maqolada keltirilgan ma’lumotlarning o‘zi esa har bir futbolchining xizmatni qanday bajarayotgani yoki qo‘shimcha talablar haqida xulosa chiqarish imkonini bermaydi. Deputat An Chxol-suning “imtiyozni qayta ko‘rib chiqish” haqidagi talabi siyosatchining muammo ko‘tarishi sifatida xabar qilingan, xolos; oltin medal sohiblariga tatbiq etiladigan tizim o‘zgargani haqida ma’lumot yo‘q.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Ikki xabarda ham futbolchilarning gaplari, suratlari va uzrlari bahs markazida ekani aytilgan. Biroq Yang Min-hyokning gapini keltirishda ifodalar farq qiladi. Bir xabarda u faqat harbiy xizmatdan ozod bo‘lish mukofotini ko‘zlab o‘ynagandek bo‘lganini anglatadigan tarzda berilgan. Boshqa xabarda esa medal va g‘alaba muhim emas, faqat harbiy xizmatdan ozod bo‘lishni ko‘zlagan, degan mazmunda keltirilgan. Keyinchalik Yang Min-hyok harbiy xizmat imtiyozi bir necha turtkidan biri bo‘lganini aytmoqchi bo‘lgani noto‘g‘ri yetkazilganini bildirib, uzr so‘ragan. Shuning uchun xabarlardagi iboralar farqi bilan uning keyingi izohini birgalikda ko‘rib chiqish lozim.

Yana bir xabarda deputat An Chxol-su futbolchilar mashg‘ulot paytida “Ikkindagi maktub” qo‘shig‘ini qo‘yganini aytgani haqidagi da’vo, shuningdek, terma jamoaning ketma-ket to‘rtinchi chempionligi va harbiy xizmat bo‘yicha imtiyoz oluvchi sportchilar soniga oid ma’lumotlar ham qo‘shimcha ravishda berilgan. Bular boshqa xabarda keltirilmagan. Xususan, mashg‘ulotlar haqidagi jihat deputatning gapi sifatida xabar qilingan da’vo bo‘lib, ikki xabarda ham tasdiqlangan fakt sifatida taqdim etilmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Terma jamoa finalda 1:0 hisobida g‘alaba qozondi, Li Gi-hyok esa o‘yindan keyingi intervyuda “Armiyaga bormayman”, dedi.
  • Pak Sung-su oltin medalni taqib, “xizmatdan bo‘shash qalpog‘i”ni kiygan suratini ijtimoiy tarmoqqa joylab, keyin o‘chirdi; shu bilan bog‘liq video ham internetda e’lon qilindi.
  • Yang Min-hyokning harbiy xizmat imtiyozini tilga olgan gapi haqida xabar berilgach, u ma’nosi noto‘g‘ri yetkazilganini aytib uzr so‘radi.
  • Li Gi-hyok, Pak Sung-su va Yang Min-hyok 4-oktabr kuni alohida-alohida uzr so‘radi yoki izoh berdi.
  • Maqolaga ko‘ra, oltin medal sohiblari muddatli harbiy xizmat o‘rniga san’at va sport xizmati xodimlari sifatida 34 oy davomida 544 soat jamoat xizmatini o‘taydi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Terma jamoa yoki futbol assotsiatsiyasi gaplar va suratlar yuzasidan alohida chora ko‘rgani haqida xabarda aytilmagan.
  • Uzrlardan keyin futbolchilar bilan ularni tanqid qilganlar o‘rtasidagi bahs qanday davom etgani ma’lum emas.
  • Deputat ko‘targan harbiy xizmat imtiyozini qayta ko‘rib chiqish talabi amalda tizimni ko‘rib chiqishga olib kelgan-kelmagani haqida faqat shu xabardan bilib bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak

  • “Harbiy xizmatdan ozod qilish” iborasini uchratganda muddatli harbiy xizmatni o‘tamaslik bilan harbiy xizmat majburiyatining butunlay bekor bo‘lishini farqlash kerak. Bu maqolada oltin medal sohiblariga tatbiq etiladigan tartib san’at va sport xizmatidir.
  • Siyosatchining tizimni o‘zgartirish haqidagi talabini amalda tasdiqlangan o‘zgarishdan farqlab ko‘ring. Bu xabarda imtiyozni qayta ko‘rib chiqish talabi tilga olingan, ammo o‘zgarish ma’qullangani aytilmagan.
  • Bahs haqida ma’lumot olayotganda gapning asl matni, futbolchining keyingi izohi va surat joylangan vaziyatni birgalikda tekshirish niyat haqidagi da’volarni ommaga ta’siri bilan chalkashtirmaslikka yordam beradi.

Manbalar