Doha cân nhắc đổi lịch ASIAD

ASIAD 2030, dự kiến tổ chức tại Doha, Qatar, có thể được lùi sang năm 2031. Ahmad Abdullah Al-Buainain, giám đốc điều hành ban tổ chức đại hội Doha, cho biết phương án thay đổi thời điểm đang được xem xét tại cuộc họp báo ở Nagoya, Nhật Bản, ngày 1 tháng 10 năm 2026.

Ông nói việc điều chỉnh lịch đang được Ủy ban Olympic quốc tế (IOC, tổ chức điều phối phong trào Olympic toàn cầu) và Hội đồng Olympic châu Á (OCA, cơ quan quản lý Olympic ở châu Á) thảo luận. Hiện chưa có quyết định cuối cùng, vì vậy năm 2031 vẫn chỉ là một phương án chứ chưa phải lịch thi đấu chính thức.

Điểm đáng chú ý không chỉ là việc đổi năm tổ chức: đề xuất còn phản ánh nỗ lực làm cho ASIAD hấp dẫn hơn với vận động viên, khán giả và các thành phố đăng cai.

Vì sao muốn tổ chức đại hội vào năm trước Olympic?

OCA đang bàn về khả năng chuyển ASIAD từ các năm chẵn sang các năm lẻ để tổ chức đại hội vào năm liền trước Olympic. Nếu phương án được thông qua, ASIAD Doha năm 2031 sẽ diễn ra trước kỳ Olympic dự kiến tổ chức năm 2032.

Lợi ích được kỳ vọng là đại hội có thể trở thành vòng tuyển chọn Olympic (các cuộc thi giúp vận động viên giành suất hoặc đáp ứng tiêu chuẩn dự Olympic). Khi một giải đấu có ý nghĩa trực tiếp đối với cơ hội đến Olympic, các đội tuyển có thêm động lực cử vận động viên mạnh nhất tham dự.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi môn thi tại ASIAD tự động trở thành vòng loại Olympic. Quyền tham dự và cách tính suất thường phụ thuộc vào quy định riêng của từng môn thể thao và liên đoàn quốc tế. Việc đưa ASIAD vào lộ trình tuyển chọn cần được các tổ chức liên quan thống nhất trước.

Nỗi lo về vị thế và sức hút của ASIAD

Cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh ban tổ chức và các cơ quan thể thao lo ngại sức hút của ASIAD đang suy giảm. Theo đánh giá được nêu trong cuộc họp báo, một số quốc gia lớn như Trung Quốc và Nhật Bản đã cử đội hình không phải mạnh nhất ở một số môn, trong khi sự quan tâm của công chúng cũng yếu đi.

Khi những ngôi sao hàng đầu vắng mặt, khán giả có thể ít theo dõi hơn và giá trị thương mại của giải đấu giảm. Điều đó gây khó khăn cho việc bán vé, thu hút nhà tài trợ và tạo doanh thu từ bản quyền truyền hình (quyền phát sóng các cuộc thi). Đây là vòng luẩn quẩn: giải đấu ít được chú ý có thể tạo ra ít nguồn thu, khiến việc tổ chức càng khó hấp dẫn các thành phố đăng cai.

  • Vận động viên hàng đầu ít tham dự: mức độ cạnh tranh và sự chú ý của người hâm mộ có thể giảm.
  • Doanh thu chịu sức ép: lượng khán giả và sự quan tâm của nhà tài trợ ảnh hưởng đến nguồn thu.
  • Thành phố đăng cai dè dặt hơn: chi phí lớn nhưng lợi ích kinh tế không chắc chắn có thể làm giảm số nơi muốn tổ chức.

Bài học từ kỳ đại hội ở Aichi-Nagoya

ASIAD 2026 tại Aichi-Nagoya, Nhật Bản, cũng đối mặt với áp lực phải kiểm soát chi phí. Ban tổ chức nhấn mạnh định hướng một đại hội tiết kiệm, nhưng sự kiện vẫn vấp phải nhiều vấn đề và chỉ trích, theo nội dung bài viết gốc.

Việc tiết kiệm là cần thiết khi các thành phố phải cân nhắc ngân sách, công trình và chi phí vận hành. Nhưng cắt giảm chi tiêu không tự động giải quyết được vấn đề về sức hút. Một đại hội có thể tổ chức gọn hơn mà vẫn cần những cuộc tranh tài chất lượng, lịch thi đấu thuận tiện và trải nghiệm tốt cho người xem.

Bài toán này giống như tổ chức một sự kiện lớn tại một thành phố: nếu chỉ giảm chi phí mà không tạo được lý do để người dân đến xem, sự kiện vẫn khó thành công. Với ASIAD, việc có nhiều vận động viên tên tuổi và các cuộc đấu có ý nghĩa quốc tế có thể là một phần lời giải.

Xu hướng ở các đại hội thể thao châu lục

Một số đại hội thể thao cấp châu lục khác được tổ chức vào năm trước Olympic. Đại hội Thể thao Liên Mỹ, Đại hội Thể thao châu Âu và Đại hội Thể thao châu Phi đều có lịch thi đấu theo hướng này, qua đó tạo cơ hội để một số môn thể thao gắn kết đại hội khu vực với quá trình chuẩn bị cho Olympic.

Kirsty Coventry, chủ tịch IOC, cũng bày tỏ mong muốn ASIAD đi theo hướng tương tự trong cuộc phỏng vấn tại Nagoya. Bà cho rằng các tổ chức thể thao châu lục đang hướng tới việc tổ chức đại hội một năm trước Olympic để có thể sử dụng sự kiện như một phần của quá trình tuyển chọn.

Dù vậy, mô hình của các châu lục khác không thể được áp dụng nguyên trạng cho châu Á. ASIAD có quy mô lớn, gồm nhiều quốc gia và môn thi với lịch trình khác nhau. Việc đổi thời điểm sẽ cần tính đến lịch của các liên đoàn, công tác chuẩn bị của nước chủ nhà và kế hoạch thi đấu của từng đội tuyển.

Những điều cần làm rõ trước khi đổi lịch

Nếu ASIAD chuyển sang năm 2031, các bên sẽ phải phối hợp để tránh xung đột với những giải đấu quốc tế khác và bảo đảm vận động viên có đủ thời gian chuẩn bị. Các đoàn thể thao cũng cần biết sớm lịch mới để sắp xếp ngân sách, kế hoạch tập huấn và vòng tuyển chọn trong nước.

Những nội dung cần được thống nhất có thể bao gồm:

  • Liệu các môn thi nào của ASIAD có thể được công nhận trong lộ trình tuyển chọn Olympic.
  • Lịch mới có phù hợp với các giải vô địch thế giới và giải đấu của từng môn hay không.
  • Việc thay đổi có giúp tăng số vận động viên hàng đầu tham dự hay chỉ làm dịch chuyển lịch thi đấu.
  • Doha và các bên liên quan sẽ xử lý thế nào với chi phí, cơ sở thi đấu và kế hoạch tổ chức đã chuẩn bị cho năm 2030.

Quyết định vẫn còn ở phía trước

Tổ chức ASIAD vào năm trước Olympic có thể giúp đại hội có thêm ý nghĩa chuyên môn và thu hút sự quan tâm. Nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào việc các liên đoàn có gắn kết cuộc thi với suất dự Olympic hay không, cũng như việc các đội tuyển có cử những vận động viên mạnh nhất tới tranh tài.

Hiện OCA và IOC vẫn đang thảo luận, còn Doha mới chỉ nêu khả năng chuyển đại hội sang năm 2031. Chưa có thông báo xác nhận đổi lịch. Nếu được thông qua, đây sẽ là thay đổi đáng kể đối với chu kỳ tổ chức ASIAD và cách đại hội này kết nối với Olympic.