Tại Hàn Quốc, không có án tử hình nào được thi hành kể từ ngày 30 tháng 12 năm 1997. Tuy nhiên, án tử hình vẫn còn trong luật và theo bài viết, hiện có 56 tử tù đang bị giam giữ. Nghiên cứu viên Kim Dae-geun thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Hình sự và Tư pháp Hàn Quốc (한국형사·법무정책연구원) đã phỏng vấn 42 người trong số này. Là nhà nghiên cứu tìm hiểu trải nghiệm của các tử tù, ông được cho là tin rằng cần chấm dứt chế độ tử hình.
Bối cảnh
Trong số 56 tử tù hiện nay, 52 người đang ở các cơ sở cải huấn của Bộ Tư pháp (법무부), còn 4 người ở nhà tù quân đội. Cần nhìn nhận đồng thời việc án tử hình đã bị đình chỉ trong thời gian dài và thực tế những người bị kết án tử hình vẫn đang bị giam giữ. Bởi sự tồn tại của án tử hình trên phương diện pháp luật và việc thi hành án trên thực tế là hai vấn đề khác nhau.
Theo bài viết, trước năm 1997, các tử tù phải sống với suy nghĩ rằng án tử hình có thể được thi hành vào khoảng từ 6 giờ đến 9 giờ sáng các ngày trong tuần. Nếu đến 9 giờ sáng mà không có chuyện gì xảy ra, họ sẽ cảm thấy nhẹ nhõm, nhưng lại chìm vào giấc ngủ với suy nghĩ rằng sáng hôm sau có thể là buổi sáng cuối cùng của mình. Bài viết đặt sự chờ đợi mà các tử tù trong quá khứ từng trải qua cạnh thực tại hiện nay của những người vẫn đang bị giam giữ sau khi việc thi hành án bị đình chỉ.
Nghiên cứu viên Kim cho biết phần lớn các tử tù ông phỏng vấn cảm thấy xấu hổ, đau khổ hoặc hối hận về những gì mình đã làm. Ông nói rằng ông hình dung họ có thể đã tỏ ra tàn nhẫn và đáng sợ vào thời điểm phạm tội, nhưng nhiều tử tù ông gặp trong nhà tù là những người đàn ông đã cao tuổi và yếu ớt. Các cuộc phỏng vấn này không nhằm xóa bỏ tội ác của tử tù hay thay người khác phán xét, mà là dịp để nhìn nhận cả hiện trạng và cảm xúc của những người đang bị giam giữ trong các cuộc thảo luận về chế độ tử hình.
Ý nghĩa của thông tin này
Thảo luận về chế độ tử hình không chỉ liên quan đến mức độ nghiêm khắc của hình phạt, mà còn chạm đến cách chúng ta hiểu mục đích của hình phạt và công lý tư pháp. Dù đã lâu không có án tử hình nào được thi hành, việc án tử hình vẫn còn trong luật và tử tù vẫn bị giam giữ cho thấy vấn đề duy trì hay bãi bỏ chế độ này không chỉ là một cuộc tranh luận trừu tượng, tách rời thực tế. Tuy nhiên, chỉ dựa vào các cuộc phỏng vấn được bài viết giới thiệu thì không thể xác định những căn cứ cụ thể hay tác động xã hội của việc bãi bỏ án tử hình.
Ngoài ra, thông tin rằng những người được phỏng vấn cảm thấy hối hận hoặc đau khổ chỉ phản ánh một khía cạnh trong hiện trạng của từng tử tù. Chỉ riêng điều đó không thể giúp đưa ra kết luận về trách nhiệm đối với tội ác, mức độ tổn hại đối với nạn nhân hay hình phạt thích đáng. Điều quan trọng là không đánh đồng việc thấu hiểu tử tù với việc đánh giá trách nhiệm về tội ác.
Chẳng hạn, độc giả muốn cân nhắc việc duy trì hay bãi bỏ chế độ tử hình có thể xem xét trải nghiệm của tử tù thể hiện qua các cuộc phỏng vấn, nhưng không nên coi trải nghiệm đó là toàn bộ căn cứ để bãi bỏ chế độ này. Việc phân biệt trải nghiệm cá nhân với đánh giá về một thể chế như vậy có thể giúp xem xét các vấn đề đang tranh luận chính xác hơn.
Thông tin về các chế định và hỗ trợ liên quan
Theo cẩm nang pháp lý nội bộ, Bộ luật Hình sự (형법) quy định 9 loại hình phạt (Điều 41). Vì vậy, cần phân biệt tình trạng việc thi hành án tử hình bị đình chỉ với tình trạng án tử hình vẫn còn trong luật như một loại hình phạt. Bài viết cũng cho biết án tử hình vẫn còn trong pháp luật Hàn Quốc, nhưng được xem rộng rãi là một chế định không thể thi hành.
Tuy nhiên, cẩm nang pháp lý được cung cấp giải thích những nội dung chung về các loại hình phạt, việc giảm nhẹ và thi hành án, chứ không đề cập đến thủ tục bãi bỏ án tử hình hay các vụ án cụ thể của những tử tù xuất hiện trong bài viết. Cẩm nang giải thích rằng những tình tiết nhất định, chẳng hạn như tự thú hoặc thời hiệu thi hành hình phạt, không đồng nghĩa với việc hình phạt tự động được giảm nhẹ hoặc được miễn thi hành. Không thể áp dụng nguyên tắc này một cách máy móc để đưa ra kết luận về các vụ án của tử tù; muốn đánh giá pháp lý từng vụ việc, cần xác minh riêng các tình tiết cụ thể và những điều luật áp dụng.
Những điều đã xác nhận và những điều chưa rõ
Những điều đã xác nhận
- Tại Hàn Quốc, không có án tử hình nào được thi hành kể từ ngày 30 tháng 12 năm 1997.
- Theo bài viết, trong số 56 tử tù, 52 người đang ở các cơ sở cải huấn của Bộ Tư pháp, còn 4 người ở nhà tù quân đội.
- Nghiên cứu viên Kim Dae-geun đã phỏng vấn 42 tử tù.
- Ông cho biết phần lớn các tử tù được phỏng vấn cảm thấy xấu hổ, đau khổ hoặc hối hận về hành vi của mình.
- Ngày Thế giới Chống án Tử hình (세계 사형제 반대의 날) là ngày kỷ niệm quốc tế thường niên kêu gọi bãi bỏ án tử hình như một hình thức trừng phạt tư pháp, được tổ chức vào ngày 10 tháng 10.
Những điều chưa rõ
- Bài viết không nêu những căn cứ cụ thể mà nghiên cứu viên Kim đưa ra để ủng hộ việc bãi bỏ án tử hình.
- Không thể xác minh 42 người được phỏng vấn đã được lựa chọn theo cách nào, cũng như các cuộc phỏng vấn diễn ra khi nào.
- Không rõ quan điểm của những tử tù được giới thiệu trong bài viết đại diện cho suy nghĩ của toàn thể tử tù đến mức nào.
Những điều độc giả cần kiểm tra
- Cần phân biệt tình trạng án tử hình không được thi hành trên thực tế với tình trạng án tử hình vẫn còn là một hình phạt theo quy định pháp luật.
- Nội dung phỏng vấn phản ánh trải nghiệm của 42 người tham gia; đồng thời cần lưu ý rằng bài viết không nêu cách lựa chọn họ hay thời điểm tiến hành nghiên cứu.
- Các loại hình phạt và việc giảm nhẹ hoặc thi hành án trong từng vụ việc là những vấn đề riêng biệt. Nếu cần đánh giá pháp lý cụ thể, cần kiểm tra riêng các quy định liên quan và tình tiết của vụ việc.
