Nhóm cực hữu thông báo biểu tình gần nơi ở của Yoo Hae-jin
Tranh cãi quanh bộ phim Hàn Quốc “Những kẻ ám sát”, tác phẩm kể về vụ ám sát Yuk Young-soo, đang lan từ cuộc tranh luận về nội dung phim sang những người tham gia sản xuất và diễn xuất. Nhóm Tân Tự do, một tổ chức hoạt động chính trị theo khuynh hướng cực hữu, thông báo sẽ tổ chức biểu tình trước nơi ở của diễn viên Yoo Hae-jin, người đóng vai chính trong phim.
Kim Sang-jin, người đứng đầu nhóm, đăng trên nền tảng Threads ngày 1 tháng 10 rằng tổ chức đã hoàn tất việc đăng ký cuộc biểu tình. Ông cũng đăng ảnh giấy tiếp nhận hồ sơ đăng ký tụ tập ngoài trời. Theo thông tin được công bố, cuộc biểu tình dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến ngày 30 tháng 10, với số người đăng ký tham gia là 20.
“Đã đăng ký biểu tình trước nhà diễn viên chính Yoo Hae-jin của phim ‘Những kẻ ám sát’.”
Kim Sang-jin còn cho biết nhóm dự định sử dụng hai xe phát thanh và một sân khấu lắp ghép. Ông đăng kèm hình ảnh toàn cảnh một tòa nhà được cho là nơi ở của Yoo Hae-jin. Việc công khai hình ảnh địa điểm được cho là nhà riêng khiến sự chú ý không chỉ tập trung vào nội dung biểu tình, mà còn hướng tới vấn đề bảo vệ đời tư và an toàn của người bị nhắm đến.
Tuyên bố gây tranh cãi về việc diễn viên “bỏ trốn”
Trong bài đăng, Kim Sang-jin nói rằng nếu cuộc biểu tình được tiến hành, công ty quản lý có thể chuyển chỗ ở của Yoo Hae-jin. Ông tuyên bố sẽ “chứng minh” rằng nam diễn viên đã “bỏ nhà chạy trốn”. Đây là cách diễn đạt của người tổ chức biểu tình; thông tin trong bài đăng không xác nhận Yoo Hae-jin đã chuyển nhà hay có ý định làm như vậy.
- Thời gian dự kiến: từ ngày 3 đến ngày 30 tháng 10.
- Số người được ghi trong hồ sơ đăng ký: 20 người.
- Phương tiện và thiết bị dự kiến: hai xe phát thanh và sân khấu lắp ghép.
- Địa điểm: khu vực trước một tòa nhà được Kim Sang-jin cho là nơi ở của Yoo Hae-jin.
Đăng ký biểu tình là thủ tục thông báo với cơ quan chức năng về kế hoạch tổ chức tụ tập nơi công cộng; việc đăng ký không đồng nghĩa mọi nội dung hay cách thức biểu tình đều được xác nhận là phù hợp. Trong trường hợp một cuộc tụ tập diễn ra gần nhà riêng, cách thức thực hiện có thể làm nảy sinh thêm câu hỏi về quyền biểu đạt, quyền riêng tư và nguy cơ gây ảnh hưởng đến người dân xung quanh.
Ranh giới giữa biểu đạt chính kiến và gây sức ép
Biểu tình là một hình thức thể hiện quan điểm chính trị và xã hội. Tuy nhiên, khi hoạt động này nhắm vào nhà riêng của một cá nhân, thay vì một địa điểm công cộng gắn trực tiếp với quyết định chính sách, người tổ chức và cơ quan chức năng có thể phải cân nhắc cả quyền bày tỏ ý kiến lẫn sự an toàn, sinh hoạt bình thường của người bị nhắm đến và hàng xóm.
Bài đăng của Kim Sang-jin không chỉ nêu thời gian và quy mô dự kiến mà còn chia sẻ hình ảnh một địa điểm được cho là nhà của diễn viên. Vì vậy, diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào cách cuộc biểu tình được triển khai trên thực tế, cũng như các biện pháp được áp dụng để tránh quấy rối, đe dọa hoặc tiết lộ thêm thông tin riêng tư.
Người tổ chức từng tham gia nhiều cuộc biểu tình gây chú ý
Kim Sang-jin từng tổ chức các cuộc biểu tình tại làng Pyeongsan, tỉnh Gyeongsang Nam, nơi cựu Tổng thống Moon Jae-in sinh sống. Năm 2020, ông cũng từng kêu gọi tháo dỡ tượng “Cô gái hòa bình” đặt trước đại sứ quán Nhật Bản cũ ở Seoul. Tượng này là biểu tượng tưởng niệm những phụ nữ bị quân đội Nhật Bản cưỡng ép làm nô lệ tình dục trong thời kỳ chiến tranh.
Năm 2022, Kim Sang-jin gây chú ý khi công khai món quà Trung thu được cho là gửi từ cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol và phu nhân. Sau thảm họa Itaewon cùng năm, ông tổ chức biểu tình kéo dài gần khu tưởng niệm các nạn nhân, khiến thân nhân người thiệt mạng phản đối. Từ sau biến cố chính trị ngày 3 tháng 12, ông tiếp tục tổ chức các cuộc tụ tập với khẩu hiệu “Yoon trở lại”.
Những hoạt động trước đây cho thấy nhóm của Kim Sang-jin thường tham gia các vấn đề chính trị gây chia rẽ. Tuy nhiên, tiền lệ đó không tự nó xác định cuộc biểu tình lần này sẽ diễn ra như thế nào; những chi tiết hiện có về kế hoạch chủ yếu đến từ thông báo của chính người tổ chức.
Tranh luận về bộ phim lan sang diễn viên và người bình luận
“Những kẻ ám sát” ra mắt ngày 23 tháng 9. Bộ phim đề cập vụ Yuk Young-soo bị ám sát, một sự kiện lịch sử nhạy cảm trong chính trị Hàn Quốc. Sau khi phim công chiếu, một số nhân vật thuộc đảng Quyền lực Nhân dân và giới chính trị cho rằng tác phẩm khiến khán giả hiểu rằng cựu Tổng thống Park Chung-hee có liên quan đến vụ việc. Họ gây sức ép đòi dừng chiếu và nhắc tới khả năng xử lý pháp lý.
Đạo diễn phim trước đó nói rằng tác phẩm không được xây dựng trên giả định Park Chung-hee đứng sau vụ ám sát. Dù vậy, tranh luận không chỉ xoay quanh cách bộ phim tái hiện lịch sử; nó còn mở rộng sang những người tham gia phim và cả những người đưa ra nhận xét tích cực về tác phẩm.
Trong bối cảnh ấy, nghị sĩ Joo Jin-woo thuộc đảng Quyền lực Nhân dân gọi Yoo Hae-jin là người có “diện mạo giống người Triều Tiên”. Cụm từ này bị chỉ trích là công kích ngoại hình và có thể khơi gợi định kiến về nguồn gốc, chính trị. Sau khi vấp phải phản ứng, Joo nói ông dùng cách gọi đó với ý “ủng hộ Triều Tiên”, đồng thời bảo vệ phát ngôn bằng lập luận về tự do biểu đạt.
Vụ việc cho thấy cuộc tranh luận về nội dung một bộ phim có thể chuyển thành công kích nhắm vào cá nhân, đặc biệt khi nghệ sĩ trở thành biểu tượng trong một cuộc đối đầu chính trị.
Vì sao phim lịch sử dễ trở thành tâm điểm chính trị?
Phim dựa trên sự kiện có thật thường kết hợp tư liệu lịch sử với lựa chọn nghệ thuật như góc nhìn nhân vật, cách dựng cảnh và lời thoại. Những lựa chọn đó có thể khiến khán giả đặt câu hỏi về trách nhiệm của các nhân vật lịch sử, ngay cả khi đạo diễn không tuyên bố một kết luận cụ thể. Vì vậy, tranh luận về phim thường bao gồm cả việc kiểm chứng sự kiện lẫn đánh giá cách kể chuyện.
Trong trường hợp “Những kẻ ám sát”, bất đồng về việc bộ phim có hàm ý ai đứng sau vụ ám sát hay không đã trở thành vấn đề chính trị. Những lời kêu gọi ngừng chiếu hoặc đe dọa kiện tụng có thể làm cuộc tranh luận chuyển từ đánh giá tác phẩm sang câu hỏi ai có quyền diễn giải lịch sử và giới hạn nào áp dụng với biểu đạt nghệ thuật.
- Một tầng tranh luận là độ chính xác của các chi tiết lịch sử trong phim.
- Một tầng khác là quyền sáng tạo và quyền phê bình của nhà làm phim, diễn viên, nhà phê bình và khán giả.
- Một hệ quả rộng hơn là nghệ sĩ có thể bị kéo vào tranh chấp chính trị, dù họ không phải người quyết định toàn bộ nội dung hay thông điệp của tác phẩm.
Những điểm này cần được xem xét riêng biệt. Phê bình nội dung phim không đồng nghĩa với việc công kích ngoại hình diễn viên; cũng như quyền biểu tình không tự động giải quyết những lo ngại về việc nhắm đến nơi ở riêng của một người.
Những câu hỏi đặt ra trước thời điểm biểu tình
Thông báo của Kim Sang-jin dự kiến cuộc biểu tình kéo dài gần một tháng, nhưng thông tin đăng ký không cho biết liệu kế hoạch có được thực hiện nguyên trạng hay không. Cũng chưa có xác nhận trong nội dung được công bố rằng Yoo Hae-jin hoặc công ty quản lý đã chuyển nơi ở, hay đã đưa ra phản hồi về kế hoạch này.
Diễn biến tiếp theo có thể cho thấy các cơ quan chức năng xử lý thế nào khi một cuộc tụ tập được đăng ký gần nơi ở của người nổi tiếng. Đồng thời, vụ việc đặt ra câu hỏi về cách bảo đảm quyền biểu tình mà không biến sự bất đồng với một tác phẩm nghệ thuật thành áp lực trực tiếp lên đời sống riêng tư của diễn viên.
Ở thời điểm này, hai vấn đề cần được phân biệt rõ: tranh luận công khai về cách bộ phim khắc họa lịch sử, và hành động nhắm tới cá nhân tham gia bộ phim. Cuộc tranh luận có thể tiếp tục, nhưng việc đánh giá nội dung tác phẩm không nên bị thay thế bằng thông tin chưa được kiểm chứng, lời lẽ hạ thấp cá nhân hoặc hành vi gây nguy hiểm cho người khác.
