G7 hành động khi giá nhiên liệu tăng vọt
Nhóm G7 gồm các nền kinh tế công nghiệp lớn cho biết sẽ đưa 100 triệu thùng dầu và các sản phẩm nhiên liệu ra thị trường trong những tuần tới. Kế hoạch này ưu tiên dầu diesel, mặt hàng vừa ghi nhận mức giá cao kỷ lục tại Mỹ.
Trong tuyên bố chung, G7 cam kết triển khai một lượng dầu diesel đáng kể ngay từ giai đoạn đầu, trong vòng 20 ngày tới. Tổng thống Mỹ Donald Trump nói việc giải phóng nhiên liệu sẽ diễn ra “ngay lập tức”, trong khi tuyên bố của nhóm G7 mô tả kế hoạch là một đợt cung ứng lớn được thực hiện sớm.
Điểm đáng chú ý: G7 dự kiến đưa tổng cộng 100 triệu thùng dầu và nhiên liệu ra thị trường, nhưng dầu diesel sẽ được ưu tiên trong những ngày đầu của kế hoạch.
Vì sao dầu diesel được ưu tiên?
Dầu diesel là nhiên liệu thiết yếu cho xe tải, tàu hỏa, máy móc xây dựng và nhiều hoạt động công nghiệp. Khi giá diesel tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa và sản xuất thường tăng theo; doanh nghiệp có thể phải chuyển một phần chi phí đó sang người mua.
Nói cách khác, tác động không chỉ xuất hiện ở trạm xăng. Một chuyến xe chở thực phẩm hoặc vật liệu xây dựng tốn kém hơn có thể khiến giá hàng hóa tại cửa hàng tăng, dù người tiêu dùng không trực tiếp mua dầu diesel.
Việc đưa thêm nhiên liệu ra thị trường nhằm bổ sung nguồn cung trong lúc giá tăng. Tuy nhiên, đây là biện pháp có thể giúp giảm sức ép trước mắt chứ không tự động giải quyết mọi nguyên nhân khiến dầu đắt lên.
Giá dầu diesel tại Mỹ
Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá trung bình toàn quốc của dầu diesel tại Mỹ là 6,37 USD mỗi gallon vào ngày thứ Sáu. Một gallon tương đương khoảng 3,8 lít. Giá đã tăng đến mức kỷ lục trước thời điểm công bố kế hoạch của G7.
Mức giá nhiên liệu cao tạo thêm gánh nặng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp. Với các công ty vận tải, chẳng hạn, dầu diesel đắt hơn có thể làm tăng chi phí giao hàng và vận chuyển nguyên liệu.
Sức ép chính trị trước bầu cử giữa nhiệm kỳ
Ông Trump và Đảng Cộng hòa đang chịu sức ép phải ứng phó với giá cả tăng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra ngày 3 tháng 11. Giá nhiên liệu thường dễ nhận thấy trong sinh hoạt hằng ngày, vì người dân có thể kiểm tra trực tiếp giá tại trạm xăng và cảm nhận ảnh hưởng khi chi phí đi lại tăng.
Một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia AP-NORC cho thấy mức ủng hộ của người dân đối với cách ông Trump điều hành nền kinh tế đã xuống mức thấp mới. Cuộc thăm dò được thực hiện trong bối cảnh chiến tranh với Iran và các tranh chấp thương mại làm tăng giá dầu cùng nhiều mặt hàng khác tại Mỹ.
Thông báo về việc đưa nhiên liệu ra thị trường được ông Trump đăng trên mạng xã hội vào thứ Sáu. Động thái này vừa nhằm ứng phó với tình trạng giá tăng, vừa diễn ra trong thời điểm chính quyền phải đối mặt với sự chú ý lớn của cử tri về chi phí sinh hoạt.
Chiến tranh với Iran và thị trường năng lượng
Giá xăng tại Mỹ và nhiều nơi trên thế giới đã tăng mạnh trong cuộc chiến kéo dài tám tháng với Iran. Ông Trump nhiều lần nói rằng những chi phí này là đáng phải chịu để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Xung đột địa chính trị có thể làm thị trường lo ngại nguồn cung dầu bị gián đoạn hoặc việc vận chuyển trở nên khó khăn hơn. Khi người mua và doanh nghiệp dự đoán nguồn cung có thể bị ảnh hưởng, giá dầu thường biến động ngay cả trước khi xảy ra tình trạng thiếu hụt thực tế.
Dầu thô là nguyên liệu để sản xuất nhiều loại nhiên liệu, trong đó có xăng và dầu diesel. Vì vậy, căng thẳng làm giá dầu tăng có thể lan sang chi phí vận tải và hàng hóa, dù mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc vào nguồn cung, nhu cầu và diễn biến của xung đột.
Biện pháp tăng nguồn cung có thể làm gì?
Khi có thêm dầu và nhiên liệu được đưa ra thị trường, lượng hàng sẵn có có thể tăng lên trong ngắn hạn. Điều này có thể góp phần làm dịu đà tăng giá, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào tốc độ triển khai và quy mô so với nhu cầu thực tế.
- Tác động có thể thấy sớm: bổ sung nguồn cung dầu diesel khi giá đang ở mức rất cao.
- Giới hạn của biện pháp: việc đưa thêm nhiên liệu ra thị trường không chấm dứt chiến tranh hay giải quyết tranh chấp thương mại.
- Yếu tố cần theo dõi: giá dầu, tình hình vận chuyển, nhu cầu nhiên liệu và thời điểm lượng hàng thực sự đến tay người mua.
Những điều cần theo dõi trong các tuần tới
Cam kết của G7 đặt trọng tâm vào việc đưa lượng dầu diesel đáng kể ra thị trường trong vòng 20 ngày, nhưng thông tin được công bố không nêu chi tiết toàn bộ lịch trình cung ứng. Vì vậy, tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào thời điểm nhiên liệu được phân phối và cách thị trường phản ứng.
Giá tại trạm xăng chưa chắc giảm ngay
Giá dầu thô và giá nhiên liệu bán lẻ không phải lúc nào cũng thay đổi cùng lúc. Chi phí vận chuyển, khâu lọc dầu và các khoản chi phí khác cũng ảnh hưởng đến giá người dân nhìn thấy tại trạm xăng.
Nếu chiến tranh tiếp tục gây bất ổn hoặc nhu cầu vẫn cao, lượng cung bổ sung có thể chỉ làm chậm đà tăng thay vì khiến giá giảm mạnh. Ngược lại, nếu nguồn cung đến đúng lúc và nỗi lo gián đoạn dịu đi, áp lực lên giá có thể giảm bớt.
Việc đưa nhiên liệu ra thị trường có thể hỗ trợ nguồn cung trước mắt, nhưng chưa đủ để bảo đảm giá dầu diesel và xăng sẽ giảm nhanh hoặc duy trì ở mức thấp.
Tác động rộng hơn đối với người dân và doanh nghiệp
Giá nhiên liệu là một phần trong chuỗi chi phí của nền kinh tế. Khi xe tải, tàu thủy và máy móc phải sử dụng nhiên liệu đắt hơn, các công ty có thể cân nhắc tăng giá, cắt giảm chi phí hoặc chấp nhận lợi nhuận thấp hơn.
Với người dân, ảnh hưởng có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức: chi phí đi làm bằng ô tô cao hơn, phí giao hàng tăng hoặc giá một số mặt hàng thiết yếu nhích lên. Mức độ ảnh hưởng khác nhau tùy vào việc mỗi gia đình và doanh nghiệp phụ thuộc vào vận tải đến đâu.
Kế hoạch của G7 vì thế sẽ được đánh giá không chỉ qua số thùng dầu được công bố, mà còn qua việc nguồn cung có đến thị trường đúng hạn hay không và giá nhiên liệu có thực sự hạ nhiệt hay không. Trong lúc đó, diễn biến chiến tranh với Iran, hoạt động thương mại và phản ứng của cử tri tiếp tục là những yếu tố quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ.
