Sự mâu thuẫn giữa cứu trợ kinh tế và sinh tồn chính trị

Ngân sách quốc gia thường được coi là một "tấm khiên" bảo vệ nền kinh tế trước những cuộc khủng hoảng bất ngờ. Tuy nhiên, thực tế hiện nay tại Hàn Quốc cho thấy ngân sách đang dần trở thành một "tấm gương" phản chiếu khát vọng sinh tồn chính trị của các chính khách.

Ngày thứ Sáu vừa qua, chính phủ đã phê duyệt gói ngân sách bổ sung trị giá 26,2 nghìn tỷ won (khoảng 17,8 tỷ USD). Mục tiêu chính thức là giảm thiểu cú sốc kinh tế gây ra bởi cuộc chiến tại Trung Đông, nhưng đằng sau đó là một xu hướng mở rộng chi tiêu một cách dễ dãi, gây lo ngại sâu sắc trong bối cảnh gánh nặng nợ công ngày càng tăng.

Đây là gói ngân sách bổ sung thứ hai kể từ khi Tổng thống Lee Jae Myung nhậm chức, và nhiều khả năng sẽ không phải là gói cuối cùng. Các quan chức chính phủ đã ám chỉ rằng sẽ cần thêm các biện pháp can thiệp nếu điều kiện bên ngoài tiếp tục xấu đi.

Áp lực từ suy thoái kinh tế và các biện pháp ngắn hạn

Hiện nay, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD - một tổ chức quốc tế tập hợp các nước phát triển để điều phối chính sách kinh tế) đã hạ dự báo tăng trưởng của Hàn Quốc từ 2,1% xuống còn 1,7%. Nền kinh tế đang chao đảo do sự biến động của chuỗi cung ứng và nhu cầu tiêu dùng sụt giảm.

Để đối phó, chính phủ đã triển khai các biện pháp hỗ trợ tạm thời bao gồm:

  • Trợ cấp nhiên liệu để giảm chi phí vận tải.
  • Giảm giá vé phương tiện công cộng.
  • Chi trả tiền mặt trực tiếp cho khoảng 70% hộ gia đình.
Những biện pháp này có thể giúp giảm áp lực tức thời cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và doanh nghiệp nhỏ, nhưng tác động tích lũy của việc can thiệp liên tục đang làm xói mòn khả năng điều hành tài chính của chính phủ.

Con số báo động về nợ công và cấu trúc nợ nguy hiểm

Tính đến cuối năm 2025, nợ quốc gia của Hàn Quốc đã chạm mức 1.304,5 nghìn tỷ won, gần gấp đôi so với mức ghi nhận năm 2017. Với gói chi tiêu mới nhất, con số này dự kiến sẽ tăng lên 1.413 nghìn tỷ won trong năm nay, đẩy tỷ lệ nợ trên GDP (tỷ lệ nợ công so với tổng sản phẩm quốc nội) lên 50,6%.

Nếu tăng trưởng kinh tế tiếp tục chậm lại, tỷ lệ này có thể chạm mốc 60% vào cuối thập kỷ này. Điều đáng lo ngại hơn cả không chỉ là con số tổng, mà là cấu trúc của khoản nợ:

  • Nợ dựa trên thâm hụt: Chiếm hơn 72% tổng nợ. Đây là những khoản nợ phải được hoàn trả thông qua thuế trong tương lai.
  • Thiếu tài sản đối ứng: Khi nợ tăng mà không có tài sản tương ứng để bù đắp, gánh nặng sẽ đổ trực tiếp lên vai những người đóng thuế trong tương lai.

Sai lầm trong quản lý nguồn thu thuế

Một điểm đáng lưu ý là cách chính phủ tài trợ cho gói ngân sách bổ sung năm nay. Thay vì phát hành thêm trái phiếu (vay nợ mới), chính phủ lại sử dụng nguồn thu thuế cao hơn dự kiến.

Theo nguyên tắc tài chính, những khoản thu bất ngờ này nên được dùng để giảm nợ hiện có. Việc dùng chúng để chi tiêu mới khiến cơ hội giảm nợ bị bỏ lỡ và làm chậm quá trình phục hồi kỷ luật tài chính.

Bẫy chính trị và cuộc đua thu hút cử tri

Khi các cuộc bầu cử địa phương đang đến gần, các động lực chính trị đang củng cố mô hình chi tiêu thiếu kiểm soát. Cả đảng cầm quyền và đảng đối lập đều đưa ra những đề xuất chi tiêu vượt xa mục đích ban đầu của gói ngân sách bổ sung.

Trong quá trình lập pháp, nhiều hạng mục không liên quan đến cuộc khủng hoảng kinh tế đã được đưa vào hoặc mở rộng. Điều này biến một gói cứu trợ mục tiêu thành một công cụ để thu hút cử tri.

Sự cạnh tranh sai lệch này diễn ra vào thời điểm cực kỳ nhạy cảm khi thâm hụt ngân sách quản lý đã vượt quá 100 nghìn tỷ won trong nhiều năm liên tiếp, và mục tiêu giữ thâm hụt dưới 3% GDP liên tục bị phá vỡ.

Tương lai và giải pháp cho sự bền vững

Hàn Quốc không chỉ đối mặt với cú sốc bên ngoài mà còn chịu áp lực từ tình trạng già hóa dân số nhanh chóng, điều này chắc chắn sẽ đẩy chi phí an sinh xã hội lên cao trong những năm tới.

Việc thắt chặt chi tiêu (austerity - chính sách cắt giảm chi tiêu công để giảm nợ) không phải là giải pháp duy nhất, vì chính sách tài chính vẫn là công cụ ổn định cần thiết cho một nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, ranh giới giữa hỗ trợ tạm thời và mở rộng cấu trúc đang trở nên mờ nhạt.

Để khôi phục kỷ luật, chính phủ cần thực hiện các bước sau:

  1. Tái cơ cấu chi tiêu: Cắt giảm các khoản chi không thiết yếu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
  2. Thiết lập quy tắc tài chính rõ ràng: Tạo ra các rào cản pháp lý để ngăn chặn việc chi tiêu tùy tiện vì mục đích chính trị.
  3. Ưu tiên năng suất: Chuyển nguồn lực sang các lĩnh vực tạo ra giá trị dài hạn và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Kết luận: Tài chính công của Hàn Quốc chưa rơi vào khủng hoảng, nhưng biên độ sai số đang hẹp dần. Một ngân sách có thể hấp thụ các cú sốc, nhưng không thể mãi mãi đáp ứng cả áp lực bên ngoài lẫn yêu cầu chính trị nội bộ mà không để lại hậu quả nghiêm trọng.