Sự sụt giảm đáng kinh ngạc của doanh số rượu tại Bắc Mỹ
Trong những năm gần đây, một hiện tượng lạ đang diễn ra tại Bắc Mỹ: người dân đang uống ít rượu hơn. Đây không chỉ là những lời đồn đoán hay cảm nhận cá nhân, mà là một thực tế được chứng minh bằng những con số thống kê cụ thể.
Theo dữ liệu từ Statistics Canada, doanh số bán rượu bình quân đầu người (lượng rượu bán ra trung bình cho mỗi người từ 15 tuổi trở lên) đã giảm trong bốn năm liên tiếp. Cụ thể, từ mức 8,3 lít ethanol (tương đương khoảng 487 đơn vị đồ uống tiêu chuẩn mỗi năm) trong giai đoạn 2020-21, con số này đã giảm xuống còn 6,8 lít (399 đơn vị) vào năm 2024-25.
Điểm mấu chốt: Đây là mức sụt giảm mạnh mẽ lên tới 18%, cho thấy một sự thay đổi hành vi quy mô lớn. Đáng chú ý, hiện tượng này không chỉ xảy ra tại Canada mà còn được ghi nhận tại Hoa Kỳ, cho thấy một xu hướng chung trên toàn khu vực Bắc Mỹ.
Những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự thay đổi
Việc giảm tiêu thụ rượu không đến từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của sự giao thoa giữa nhiều yếu tố xã hội, kinh tế và y tế.
1. Nhận thức về sức khỏe và phong trào "Sober Curious"
Quan niệm cũ cho rằng uống một chút rượu vang mỗi ngày có lợi cho tim mạch hiện đã bị các nghiên cứu khoa học bác bỏ. Thay vào đó, các hướng dẫn về sức khỏe của Canada cảnh báo rằng rủi ro tử vong do rượu tăng lên ngay cả khi chỉ uống hơn hai ly mỗi tuần.
- Mối liên hệ với ung thư: Báo cáo từ Tổng y tế Hoa Kỳ đã nhấn mạnh rượu là nguyên nhân trực tiếp gây ra 7 loại ung thư, bao gồm ung thư vú, đại tràng, gan và thực quản.
- Xu hướng Sober Curious: Đây là thuật ngữ chỉ những người tò mò về việc sống tỉnh táo (lựa chọn không uống rượu không phải vì nghiện mà để cải thiện chất lượng cuộc sống). Các chiến dịch như Dry January (tháng Một không rượu bia) đã trở thành một chuẩn mực xã hội mới.
2. Áp lực kinh tế và lạm phát
Trong 5 năm qua, Canada đối mặt với tình trạng lạm phát cao, khiến giá cả các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm tăng vọt. Rượu được phân loại là hàng hóa nhạy cảm với giá (loại sản phẩm mà nhu cầu mua sẽ giảm mạnh khi giá tăng hoặc thu nhập khả dụng giảm).
Khi người dân phải thắt chặt chi tiêu để đảm bảo nhu cầu ăn uống cơ bản, rượu bia thường là một trong những thứ đầu tiên bị cắt giảm trong ngân sách gia đình.
3. Tác động của đại dịch COVID-19 và nhập cư
Trong thời gian phong tỏa vì đại dịch, mức tiêu thụ rượu tại Canada từng tăng vọt do căng thẳng và sự nhàn rỗi. Tuy nhiên, khi cuộc sống trở lại bình thường, mức tiêu thụ không chỉ giảm mà còn thấp hơn cả mức trước đại dịch.
Ngoài ra, làn sóng nhập cư từ các quốc gia có văn hóa ít uống rượu (ví dụ như Ấn Độ) cũng góp phần kéo giảm con số bình quân đầu người. Tuy nhiên, vì tổng doanh số bán hàng giảm, điều này chứng tỏ ngay cả những người bản địa cũng đang uống ít đi.
Những yếu tố kỹ thuật và y tế mới nổi
Ngoài các lý do xã hội, có hai yếu tố hiện đại đang tác động mạnh mẽ đến thói quen uống rượu của người dân.
Sự trỗi dậy của sản phẩm không cồn (Non-alcoholic)
Thị trường đồ uống không cồn hoặc nồng độ cồn thấp (đặc biệt là bia không cồn) đang bùng nổ. Người tiêu dùng hiện nay có nhiều lựa chọn thay thế để vẫn có thể tham gia các buổi tiệc tùng mà không cần nạp cồn vào cơ thể.
Tác động của thuốc giảm cân GLP-1 (như Ozempic)
Một yếu tố bất ngờ là sự phổ biến của các loại thuốc GLP-1 agonist (nhóm thuốc mô phỏng hormone trong ruột để điều trị béo phì và tiểu đường). Hiện có khoảng 3 triệu người trưởng thành tại Canada sử dụng các loại thuốc này.
Cơ chế tác động: Thuốc GLP-1 không chỉ làm giảm cảm giác thèm ăn mà còn làm giảm ham muốn uống rượu. Các nghiên cứu hiện đang xem xét việc sử dụng nhóm thuốc này để điều trị chứng nghiện rượu, điều này giải thích cho sự sụt giảm tiêu thụ ở nhóm người trung niên và cao tuổi.
Tác động đối với xã hội và tương lai
Việc giảm tiêu thụ rượu mang lại những hệ quả đa chiều cho nền kinh tế và y tế.
Lợi ích cho sức khỏe cộng đồng
Khi lượng rượu tiêu thụ giảm, gánh nặng lên hệ thống y tế sẽ nhẹ bớt. Chi phí điều trị các bệnh liên quan đến rượu thường vượt xa số tiền thuế mà chính phủ thu được từ việc bán rượu. Do đó, việc người dân uống ít đi sẽ giúp tiết kiệm ngân sách thuế và cải thiện tuổi thọ trung bình.
Tác động kinh tế và chính sách
Mặc dù ngành công nghiệp rượu bia bị ảnh hưởng tiêu cực, nhưng số tiền mà người dân tiết kiệm được từ rượu sẽ được chuyển sang chi tiêu cho các lĩnh vực khác của nền kinh tế, tạo ra sự luân chuyển dòng vốn mới.
Một đề xuất thú vị là áp dụng chính sách giá tối thiểu (quy định mức giá thấp nhất cho một đơn vị rượu). Điều này vừa giúp ngăn chặn giới trẻ tiếp cận rượu giá rẻ, vừa giúp các doanh nghiệp duy trì lợi nhuận ở phân khúc thấp.
Liệu đây có phải là xu hướng bền vững?
Hiện tại, xu hướng giảm tiêu thụ rượu đang rất rõ ràng. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn đang theo dõi xem liệu đây là một sự thay đổi tư duy dài hạn hay chỉ là một hiện tượng nhất thời sau đại dịch. Nếu xu hướng này tiếp tục, chúng ta sẽ chứng kiến một thế hệ người trưởng thành khỏe mạnh hơn và tỉnh táo hơn trong tương lai.
