Geum-ja, 12 tuổi, vừa cõng em trai Ho-gi, hai tuổi, vừa nắm tay Ho-gak, tám tuổi, khi đang sơ tán về phía nam thì quay ngược về hướng Seoul tại ngã ba Cheonan. Cô nghĩ Ho-wan, em trai sáu tuổi đã thất lạc ở ga Anyang, có thể đã đi Seoul. Theo bài báo, sau khi bàn bạc xem có nên tiếp tục đi đến nhà họ hàng ở Busan hay quay lại Seoul tìm em, Geum-ja và Ho-gak đã chọn phương án sau.

Bối cảnh và diễn biến

Sau khi cha mẹ bị bắt cóc, Geum-ja và các em được đưa đến Trại trẻ mồ côi Hye-myeong ở Myeongnyun-dong (명륜동 혜명보육원). Nhưng do Cuộc rút lui ngày 4 tháng 1, họ lại phải lên đường sơ tán. Geum-ja cõng Ho-gi và nắm tay Ho-gak; Ho-wan, sáu tuổi, đi riêng trên xe bò cùng vợ chồng nhân viên phục vụ của trại trẻ. Mọi người hẹn gặp lại nhau ở ga Anyang, nhưng dù Geum-ja và các em chờ suốt nửa ngày, Ho-wan cùng vợ chồng ấy vẫn không xuất hiện.

Bài báo kể rằng khi họ đến ga Anyang, tòa nhà nhà ga đã đổ sập sau một vụ nổ, còn quảng trường thì có những hố lớn. Trước tiên, cả nhóm đi về phía nam, nhưng nỗi lo rằng nếu tiếp tục đi mà không có em trai bên cạnh thì họ có thể mất cơ hội gặp lại ngày càng lớn. Tại ngã ba Cheonan, Ho-gak nói rằng Ho-wan có thể đã đi Seoul vì nơi đó gần hơn, và Geum-ja cũng đồng tình với nhận định ấy.

Những người sơ tán đang đi về phía nam can ngăn hai chị em còn nhỏ quay lại Seoul. Bài báo viết rằng khi nghe họ nói sẽ đi tìm em trai, những người sơ tán bảo việc đó nguy hiểm, ngăn họ lại, thậm chí còn đẩy Geum-ja và các em quay về phía nam. Dù vậy, cuối cùng Geum-ja vẫn hướng về Seoul. Trong cuộc phỏng vấn, cô hồi tưởng rằng lúc ấy ngoài ý nghĩ phải gặp lại em trai, cô không nghĩ được điều gì khác.

Câu chuyện này cho thấy dòng người di chuyển trong chiến tranh không chỉ đi theo một hướng. Người ta sơ tán để tìm nơi an toàn, nhưng với những người bị chia cắt khỏi gia đình, quay ngược đường có thể lại giống như lựa chọn duy nhất. Với Geum-ja, con đường đến Busan và con đường quay lại Seoul vừa là ngã rẽ trên bản đồ, vừa là lựa chọn giữa việc từ bỏ hay tiếp tục hy vọng tìm thấy người em đã thất lạc.

Ý nghĩa của câu chuyện

Thống kê số người sơ tán cho biết quy mô của cuộc di chuyển, nhưng chỉ nhìn vào những con số ấy thì không thấy được trẻ em đã phải gánh vác trách nhiệm gì. Geum-ja cõng một em nhỏ và nắm tay một em khác, đồng thời vừa chăm sóc gia đình vừa phải quyết định điểm đến tiếp theo. Trường hợp này đáng chú ý vì cho thấy nỗi đau của thường dân trong chiến tranh không chỉ đến từ bom đạn và giá rét, mà còn từ sự chia lìa gia đình và những quyết định trẻ em phải đưa ra khi còn quá nhỏ.

Trong cuộc phỏng vấn, Geum-ja kể rằng khi đi lên Seoul, cô gặp quân Trung Cộng mặc áo lông dày; họ đùa giỡn và ra hiệu bảo cô đi về phía nam. Ký ức này cho thấy hiểm nguy trên đường sơ tán không chỉ xuất hiện dưới một hình thức. Tuy nhiên, không thể khái quát hồi ức của một người thành trải nghiệm của tất cả người sơ tán trong chiến tranh.

Chẳng hạn, nếu một đứa trẻ bị chia cắt khỏi anh chị em trong lúc sơ tán, em có thể đoán người thân còn lại đã đi đâu rồi quay lại tìm, như trường hợp của Geum-ja. Nhưng bài báo không trả lời Ho-wan có thực sự đi Seoul hay không, cũng như Geum-ja có tìm thấy em sau khi quay lại hay không. Vì vậy, cần phân biệt lựa chọn cấp bách khi ấy với kết quả về sau.

Những điều đã được xác nhận và những điều chưa rõ

Những điều đã được xác nhận

  • Sau khi cha mẹ bị bắt cóc, Geum-ja và các em được đưa đến Trại trẻ mồ côi Hye-myeong ở Myeongnyun-dong, rồi lên đường sơ tán do Cuộc rút lui ngày 4 tháng 1.
  • Trong lúc sơ tán, Geum-ja cõng Ho-gi, hai tuổi, và nắm tay Ho-gak, tám tuổi; Ho-wan, sáu tuổi, đi riêng trên xe bò cùng vợ chồng nhân viên phục vụ của trại trẻ.
  • Geum-ja và các em chờ Ho-wan cùng vợ chồng nhân viên tại ga Anyang nhưng không gặp được họ; tại ngã ba Cheonan, họ quyết định quay lại Seoul.
  • Thống kê của Bộ Quốc phòng, được bài báo trích dẫn từ “Lịch sử Chiến tranh Triều Tiên”, cho biết trong Cuộc rút lui ngày 4 tháng 1 có 2,2 triệu người sơ tán từ Seoul và các khu vực khác về phía nam, còn tổng số người sơ tán trên cả nước là hơn 7,64 triệu.
  • Bài báo ghi rằng tác giả đã gặp Kang Geum-ja năm lần, phỏng vấn lần đầu vào tháng 4 và gặp cô lần cuối vào cuối tháng 7.

Những điều chưa rõ

  • Bài báo không cho biết Geum-ja có tìm thấy Ho-wan sau khi quay lại Seoul hay không.
  • Cũng chưa xác định được Ho-wan đã đi đâu sau khi chia tay mọi người ở ga Anyang.
  • Bài báo không nêu cụ thể Geum-ja và các em đã đi theo tuyến đường nào đến Seoul, cũng như chuyến đi thực tế kéo dài bao lâu.

Điều độc giả cần kiểm tra

  • Khi trích dẫn hoặc kể lại câu chuyện này, cần phân biệt lời hồi tưởng trong cuộc phỏng vấn với số liệu về người sơ tán được trích từ “Lịch sử Chiến tranh Triều Tiên” của Bộ Quốc phòng.
  • Không nên khẳng định Ho-wan đã đi đâu hoặc hai anh em có đoàn tụ hay không chỉ dựa trên bài báo này. Cần có tài liệu riêng để xác minh liệu những câu chuyện về sau mà bài báo không đề cập đã được làm rõ hay chưa.
  • Khi trình bày quy mô cuộc sơ tán, cần phân biệt 2,2 triệu người là số người sơ tán từ Seoul và các khu vực khác về phía nam, còn hơn 7,64 triệu người là tổng số người lên đường sơ tán trên cả nước.