Chungbuk viloyat kengashi va bir nechta mahalliy kengash deputatlar maoshini oshirishga intilmoqda. Chungbuk viloyat kengashi oylik belgilangan to‘lovni 3,5% oshirishni talab qildi, Cheongju shahar kengashi esa 14,1% oshirish taklifini taqdim etdi. Jincheon tuman kengashi va Goesan tuman kengashi muhokama komissiyalari ham mos ravishda oshirish takliflarini dastlabki tarzda ma’qulladi yoki tayyorladi, biroq bu takliflarning hech biri hali uzil-kesil tasdiqlanmagan.

Asosiy ma’lumotlar va kontekst

Deputatlar maoshi mahalliy kengash deputatlariga to‘lanadigan haq bo‘lib, butun mamlakat bo‘ylab bir xil miqdorda belgilangan deputatlik faoliyati to‘lovi va oylik belgilangan to‘lovdan iborat. Maqolaga ko‘ra, viloyat kengashlarida deputatlik faoliyati to‘lovi 24 million von, mahalliy kengashlarda esa 18 million vonni tashkil etadi. Mahalliy kengashlar va munitsipalitetlar o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan qism — oylik belgilangan to‘lov.

Kengash oshirishni talab qilsa, deputatlar maoshi bo‘yicha muhokama komissiyasi munitsipalitetning moliyaviy mustaqillik darajasi, daromadlari, narxlar va deputatlar faoliyati natijalarini ko‘rib chiqib, qaror qabul qiladi. Chungbuk viloyati (충북도) 2026-yil 4-oktabrda Chungbuk viloyat kengashi maoshni 3,5% oshirishni talab qilgani va masala hozir ko‘rib chiqilayotganini, qaror shu oy oxirlarida qabul qilinishi kutilayotganini ma’lum qildi. Shu sababli hozir e’lon qilingan talab miqdori va ko‘rib chiqilayotgan taklifni tasdiqlangan to‘lov miqdori deb qabul qilmaslik kerak.

Chungbuk viloyat kengashi deputatlarining joriy yilgi oylik belgilangan to‘lovi 44,26 million vonni tashkil etadi. Kengash bu miqdorni 3,5%ga (1,55 million von) oshirib, kelasi yil uchun jami deputatlar maoshini 69,81 million von etib belgilashni talab qildi. Maqolada yozilishicha, 38 nafar deputatning talabi to‘liq qanoatlantirilsa, byudjet xarajatlari qo‘shimcha 58,9 million vonga ortadi.

Maoshni oshirish muhokamasi moliyaviy ahvol bilan chambarchas bog‘liq. Joriy yil holatiga ko‘ra, Chungbukning moliyaviy mustaqillik darajasi 31,9% bo‘lib, mamlakat bo‘yicha 10-o‘rinda, deputatlar maoshining umumiy miqdori esa 7-o‘rinda turadi. Chungbuk viloyati 8-ma’muriy davrda qarz 1,3866 trillion vonga yetib, qarzning dastlabki byudjetga nisbati 18,1%ni tashkil qilgach, «Moliyaviy holatni me’yorlashtirish ishchi guruhi»ni (재정 정상화 티에프) ishga tushirish kabi choralar bilan moliyaviy favqulodda vaziyat e’lon qildi. Bu raqamlarning o‘zi muayyan oshirish taklifining asosli yoki asossizligini belgilamaydi, biroq maoshni oshirish masalasi ko‘rib chiqilayotganda moliyaviy sharoit nega muhim omil bo‘lishini ko‘rsatadi.

Bu xabar nimani anglatadi

Deputatlar maoshi mahalliy hokimiyat tomonidan to‘lanadi, shu bois uni oshirish haqidagi qaror fuqarolar zimmasidagi soliq yuki bilan bog‘liq. Boshqa tomondan, deputatlarning vazifasi va mas’uliyatiga yarasha haq to‘lanishi kerak, degan fikr ham bor. Cheongju shahar kengashi raisi Im In-son deputatlarning 70 foizi bu ishni asosiy kasbi sifatida bajarishini, hududning kattaligi va deputatlik faoliyatini hisobga olganda maoshlarni real sharoitga moslashtirish zarurligini aytdi. Haq miqdorini belgilashda faqat moliyaviy yukni hisobga olish ham, oshirish talabi bilangina uning munosibligini baholash ham mumkin emas.

Cheongju shahar kengashi misoli talab va ko‘rib chiqish jarayoni o‘rtasidagi farqni ko‘rsatadi. Kengash oylik belgilangan to‘lovni 14,1% oshirish taklifini taqdim etdi, ammo muhokama komissiyasi oshirish darajasini 7%gacha pasaytirdi. Jamoatchilik fikri so‘rovi va boshqa tadbirlardan so‘ng qaror shu oy oxirlarida qabul qilinishi kutilmoqda, demak, taqdim etilgan taklif o‘zgarishsiz qabul qilingani yo‘q.

Jincheon tuman kengashi muhokama komissiyasi joriy 26,85 million vonlik oylik belgilangan to‘lovni 15,4% oshirish taklifini dastlabki tarzda ma’qulladi. Goesan tuman kengashi muhokama komissiyasi esa joriy 22,73 million vonlik oylik belgilangan to‘lovni 18% oshirish taklifini tayyorladi. Bu raqamlar ko‘rib chiqish bosqichi va holatiga ko‘ra farq qiladi, shuning uchun ularni tasdiqlangan oshirish miqdorlaridek bir xil talqin qilmaslik muhim.

Chungbuk ishtirokchi demokratiyasi fuqarolik birdamligi (충북참여자치시민연대) davlat xizmatchilari maoshining 3,5 foizlik oshishidan bir necha baravar yuqori talab mahalliy hokimiyatning moliyaviy imkoniyatlari va fuqarolarning kutganlariga mos kelmaydigan ortiqcha istak ekanini tanqid qildi. Bu — fuqarolik tashkilotining bahosi. Shu bilan birga, maqolada keltirilgan Cheongju shahar kengashi raisining bayonoti deputatlik faoliyatidagi yukni hisobga olgan holda haq to‘lash zarurligini ilgari suradi. Taklifning asoslari va undan keladigan yukni baholash uchun har ikki tomonning fikrini ko‘rib chiqish kerak.

Masalan, Chungbuk viloyatida yashovchi kishi viloyat kengashi talab qilgan 3,5% oshirish yakuniy qarorda ham saqlanib qoladimi va buning natijasida byudjet qancha ko‘payishini qaror bilan birga tekshirishi mumkin. Xuddi shu tarzda, o‘zi yashaydigan hudud kengashining oshirish talabi va muhokama komissiyasi kiritgan o‘zgarishlarni alohida ko‘rib chiqish talab bilan yakuniy qaror o‘rtasidagi o‘zgarishni tushunishga yordam beradi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Chungbuk viloyat kengashi oylik belgilangan to‘lovni 3,5% oshirishni talab qildi, deputatlar maoshi bo‘yicha muhokama komissiyasi esa masalani ko‘rib chiqmoqda.
  • Maqolada aytilishicha, Chungbuk viloyat kengashining talabi qanoatlantirilsa, kelasi yilgi deputatlar maoshining umumiy miqdori 69,81 million von, qo‘shimcha byudjet xarajati esa 58,9 million von bo‘ladi.
  • Cheongju shahar kengashi 14,1% oshirish taklifini taqdim etdi, muhokama komissiyasi esa uni 7%gacha pasaytirib, jamoatchilik fikri so‘rovi va boshqa tadbirlarni o‘tkazishni rejalashtirmoqda.
  • Jincheon tuman kengashi muhokama komissiyasi 15,4% oshirish taklifini dastlabki tarzda ma’qulladi, Goesan tuman kengashi muhokama komissiyasi esa 18% oshirish taklifini tayyorladi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Chungbuk viloyat kengashi va boshqa mahalliy kengashlarning deputatlar maoshini oshirish takliflari yakunda qancha miqdorda tasdiqlanishi hozircha noma’lum.
  • Cheongju va boshqa joylarda o‘tkazilishi kutilayotgan fuqarolar o‘rtasidagi jamoatchilik fikri so‘rovlari natijalari ham maqolada keltirilmagan.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • O‘zingiz yashaydigan hudud kengashining oshirish taklifi «talab», «ko‘rib chiqilayotgan taklif» yoki «yakuniy qaror» bosqichlaridan qaysi birida ekanini tekshiring.
  • Chungbuk viloyat kengashi va Cheongju shahar kengashidagi kabi o‘zgartirish yoki jamoatchilik fikri so‘rovi rejalashtirilgan hollarda, muhokama komissiyasining yakuniy qarori va so‘rov natijalarini tekshiring.
  • Yakuniy miqdor bilan birga oshirish darajasi qanday asosda hisoblanganini va qo‘shimcha byudjet xarajatlari miqdorini ham ko‘rib chiqish fuqarolar zimmasidagi yuk bilan haq miqdorini taqqoslashga yordam beradi.