Xalq hokimiyati partiyasi (국민의힘) fraksiyasi rahbari Jeong Jeom-sik 4-oktabr kuni Prezident Li Jae-myungga bir muddat SNS (ijtimoiy tarmoqlar)dagi faolligini to‘xtatishni tavsiya qildi. Bunga prezidentning postlari xalq his qilayotgan voqelikdan uzilib qolayotgani va xavotir uyg‘otayotgani sabab qilib ko‘rsatildi. O‘sha kuni Prezident Li islohotlar va davlat boshqaruvi yo‘nalishi haqida post yozdi, Xalq hokimiyati partiyasi esa moliya sektoriga sun’iy intellekt (SI) yordamida qilingan bo‘lishi taxmin qilinayotgan kiberhujumlar va shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqishi xavotirini ham ko‘tardi. Biroq maqolada banklarga hujum qilgan tomon, zarar ko‘lami va shaxsiy ma’lumotlar haqiqatan sizib chiqqan-chiqmagani aniqlanmagan.

Fon va kontekst

Fraksiya rahbari Jeongning tanqidi Prezident Li 1-oktabr kuni X’da tarafdorining postini ulashib, “Ko‘pchilik birga bo‘ling, so‘lona, degandek” deb yozganiga qaratildi. Xabarga ko‘ra, “so‘lona” iborasi Lining ashaddiy tarafdorlari — Yangi Li Jae-myung tarafdorlari orasida ishlatiladi. U “nafisona” so‘zidagi “nafis” ma’nosini anglatuvchi “u” o‘rniga progressiv lager ma’nosidagi “so‘l” so‘zini qo‘yish orqali yasalgan. Jeong Prezidentning ijtimoiy tarmoqlardagi siyosatini kinoya bilan “so‘lma’no” deb atab tanqid qildi.

Jeong, shuningdek, Prezident Li sobiq rahbar Jeong Cheong-rae bilan kechki ovqatni tanqid qilgan internet foydalanuvchisiga “voqealarni to‘g‘ri nuqtayi nazardan qabul qiling” deb javob berganini da’vo qildi. U Rejalashtirish va budjet vaziri Park Hong-geunning postini ulashib, davlat va iqtisodiyot izga tushayotgani haqida aytilgan gaplarni ham o‘zini maqtash deb tanqid qildi. Bu — Jeongning bahosi; buni Prezidentning ijtimoiy tarmoqlardan qanchalik tez-tez foydalanishi yoki gaplarining o‘rinliligi yuzasidan siyosiy bahs sifatida ko‘rish lozim.

Boshqa xabarlarda keltirilgan Prezident Linig postida Jeongning tanqididan farqli davlat boshqaruvi haqidagi xabarlar bayon etildi. Prezident islohotlar siyosiy yutuq yoki e’tibor qozonish uchun emas, xalq hayotini yaxshilaydigan natijalarga olib kelishi kerakligini aytib, “amaliy islohotlar”ni ilgari surishini bildirdi. Sobiq rahbar Jeong Cheong-rae bilan munosabatlari buzilgani haqidagi gaplarga javoban, ular safdosh ekanini va noto‘g‘ri tushunmaslikni so‘radi. Shuningdek, Ukraina hukumatiga Shimoliy Koreya harbiy asirlarini vataniga qaytarish masalasi yuzasidan haqiqatni tan olish va ochiq uzr so‘rashdan bosh tortsa, qo‘shimcha choralar ko‘rishini aytib bosim o‘tkazgani xabar qilindi.

Iqtisodiy natijalar yuzasidan bahs ham davom etdi. Xalq hokimiyati partiyasi matbuot kotibi Jo Yong-sul Prezident Linining iqtisodiy tiklanish haqidagi gaplarini, jumladan, iqtisodiy o‘sish prognozlariga tayanishini o‘zini maqtash deb tanqid qildi. U 23-sentabr kuni e’lon qilingan so‘rovnomada qatnashganlarning 65,7 foizi hozirgi iqtisodiy vaziyatni yomon deb baholaganini da’vo qildi. Bunga javoban Koreya Demokratik partiyasi (더불어민주당) matbuot kotibi Li Yong-u Yun Sok Yol hukumati davrida iqtisodiy o‘sish manfiy bo‘lgan davrni va Li Jae-myung hukumati siyosatini tilga olib, iqtisodiyotni tiklayotganini aytdi. Bu raqam va baholarni har bir partiya matbuot kotibi ilgari surgan da’volar sifatida farqlab ko‘rish kerak.

Bu xabar nimani anglatadi

Prezidentning ijtimoiy tarmoqlari davlat boshqaruviga oid xabarlarni tez yetkazish vositasi, shu bilan birga, u yerdagi ifodalar va ularga bildirilgan munosabatlar siyosiy bahs markaziga aylanishi mumkin. Shu sababli masala faqat ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish yoki foydalanmaslikda emas. Prezident xabarlari siyosat natijalari va xalq hayotiga oid tushuntirishlar bilan bog‘lanadimi, tanqid va e’tirozlarga qanday javob beriladi — bular ham e’tibor qaratish lozim bo‘lgan jihatlar.

Moliya sektoriga kiberhujum xavotiri siyosiy ritorikadan alohida ravishda tekshirilishi kerak bo‘lgan masaladir. Matbuot kotibi Jo kamida 6 ta bank — Shinhan Bank (신한은행), KB Kookmin Bank (KB국민은행), Hana Bank (하나은행), Woori Bank (우리은행), NH Nonghyup Bank (NH농협은행) va BNK Busan Bank (BNK부산은행) — nishonga olingan, sun’iy intellekt vositalaridan foydalanilgan bo‘lishi taxmin qilinayotgan hujumlar bir vaqtda sodir bo‘lganini aytdi. Biroq faqat shu ma’lumotning o‘zi shaxsiy ma’lumotlar haqiqatan sizib chiqqani yoki mijozlarga zarar yetganini tasdiqlamaydi. “Taxmin qilinayotgan hujumlar” degan ifodani va “sizib chiqish xavotiri”ni real zarar haqidagi tasdiqlangan faktdan farqlash lozim.

Masalan, muayyan bank xizmatidan foydalanadigan kishi hujum haqidagi xabarni ko‘rsa, shu xabarning o‘zi bilan ma’lumotlari sizib chiqqan deb xulosa qilishdan ko‘ra, bankning rasmiy e’lonini va o‘z hisobvarag‘idagi operatsiyalarni tekshirishi ma’qul. Bu maqolada keltirilgan zararni aniqlash tartibi emas, balki tasdiqlanmagan xavotir bilan shaxsning o‘zida ro‘y bergan holatni farqlashga qaratilgan umumiy ehtiyot chorasi.

Hujum ehtimoli haqida xabar berilgani shaxsiy ma’lumotlar haqiqatan sizib chiqqani bilan bir xil emas. Maqolada ma’lumotlar sizib chiqqani yoki zarar ko‘lami tasdiqlanmagan.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Fraksiya rahbari Jeong Jeom-sik 4-oktabr kuni Facebook’dagi postida Prezident Lini bir muddat ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni to‘xtatishga chaqirdi.
  • Prezident Li 1-oktabr kuni X’da tarafdorining postini ulashib, “so‘lona” iborasini ishlatdi.
  • Xabarda Prezident Li 4-oktabr kuni islohotlar va aholi turmushini yaxshilash borasidagi qarashlarini ijtimoiy tarmoqlarga joylagani aytildi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Prezident Li Jeongning tavsiyasiga javob beradimi yoki amalda ijtimoiy tarmoqlardagi faolligini to‘xtatadimi — maqolada aytilmagan.
  • Banklarga qarshi hujum qilgan tomon, zarar ko‘lami va shaxsiy ma’lumotlar haqiqatan sizib chiqqan-chiqmagani aniqlanmagan.
  • Har bir bank qanday choralar ko‘rgani va hukumat qanday javob choralarini e’lon qilgani haqida ham faqat shu maqolaga qarab xulosa qilib bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Prezidentning ijtimoiy tarmoqlardagi gaplariga siyosatchilar bergan bahoni Prezidentning o‘zi joylagan ma’lumotlardan ajratib ko‘ring.
  • Moliya sektoriga qilingan hujum haqidagi xabar “taxmin”mi yoki tasdiqlangan faktmi, shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqqani aniqlanganmi — bularni alohida tekshiring.
  • Tegishli bank xizmatidan foydalansangiz, bankning rasmiy e’lonlari va o‘z hisobvarag‘ingizdagi operatsiyalarni tekshiring; shubhali operatsiyani ko‘rsangiz, bank bilan bog‘laning.

Manbalar