Avstraliya bo‘yicha Redbridge federal so‘rovida One Nation va Koalitsiyaning jami qo‘llab-quvvatlashi avgust oxiridan beri 50% darajasida saqlanib qoldi. One Nation 1 foiz bandga ko‘tarilib, 29% bilan Leyboristlardan (28%) o‘zib ketdi, Koalitsiya esa 21% ni tashkil etdi. Bosh vazir Entoni Albanesining sof maqbullik ko‘rsatkichi (ijobiy baholardan salbiy baholar ayirilgandagi qiymat) 10 punktga pasayib, so‘rovlar tarixidagi eng past ko‘rsatkich — -27 ga tushdi. Maqolada o‘tgan seshanba kuni asosiy foiz stavkasi oshirilgani bunga ta’sir qilgan bo‘lishi mumkinligi aytilgan, biroq stavka oshirilgani bevosita sabab bo‘lgani tasdiqlanmagan.

Ma’lumot va kontekst

Redbridge·Accent Research so‘rovi 28-sentabrdan 2-oktabrgacha mamlakat bo‘ylab 1 000 kishi orasida o‘tkazildi. Partiyalarni qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichlari quyidagicha bo‘ldi: One Nation — 29% (1 foiz bandga oshgan), Leyboristlar — 28% (1 foiz bandga pasaygan), Koalitsiya — 21% (1 foiz bandga pasaygan), Yashillar — 11% (1 foiz bandga pasaygan), boshqa partiyalar — 11% (2 foiz bandga oshgan). Bu raqamlar partiya birinchi tanlov sifatida ko‘rsatilgan dastlabki qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichlaridir; ularni afzalliklar taqsimoti natijalaridan farqlash kerak.

Respondentlarning afzalliklari hisobga olinganda, Leyboristlar One Nation’dan 52 ga 48 hisobida oldinda bo‘ldi, Koalitsiya esa Leyboristlardan 54 ga 46 hisobida o‘zib ketdi. Biroq 2025-yilgi saylovdagi afzalliklar taqsimoti oqimi qo‘llanganda, Leyboristlar va Koalitsiya 50 ga 50 hisobida teng keldi. Afzalliklar taqsimoti — birinchi tanlovda g‘olib chiqmagan nomzodlarga berilgan ovozlar saylovchining afzalliklar tartibiga muvofiq boshqa nomzodlarga o‘tadi, deb hisoblab natija chiqarish usuli. Shu bois bir so‘rovning o‘zida ham qaysi taqsimot mezoni qo‘llanishiga qarab, ikki yirik partiya o‘rtasidagi bellashuv natijasi o‘zgarishi mumkin.

Siyosiy yetakchilarga berilgan baholarda ham pasayish kuzatildi. Moliya vaziri Jim Chalmersning sof maqbullik ko‘rsatkichi 9 punktga tushib, -23 bo‘ldi; Paulin Xansonning ko‘rsatkichi 2 punktga ko‘tarilib, -10 ga yetdi; Angus Teylorniki esa 3 punktga pasayib, -6 bo‘ldi. Markaziy bank rahbari Mishel Bullokning sof maqbullik ko‘rsatkichi -3 ni tashkil etdi. Bosh vazirni tanlash bo‘yicha uch nomzodli so‘rovda Albanesi 31%, Xanson 26%, Teylor esa 15% oldi.

Biroq jamoatchilik fikridagi o‘zgarishni faqat foiz stavkasi oshirilganidan keyingi holat bilan izohlash qiyin.

Bu xabar nimani anglatadi

Federal siyosatdagi e’tiborga molik jihat shuki, One Nation’ning dastlabki qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichi Leyboristlarnikidan yuqori, ammo afzalliklar taqsimoti natijasi qo‘llangan mezonga qarab o‘zgaradi. Redbridge so‘rovida One Nation va Koalitsiyaning jami qo‘llab-quvvatlashi 50% darajasida barqaror, biroq bu raqamning o‘zi qaysi partiya o‘rinlarni yoki hukumatni qo‘lga kiritishini ko‘rsatmaydi. Partiyalarni qo‘llab-quvvatlash, ikki yirik partiya o‘rtasidagi afzalliklar taqsimoti va yetakchilarga berilgan baholar turli signallar berayotgani sababli, siyosiy yo‘nalish haqida faqat bitta ko‘rsatkichga qarab qat’iy xulosa chiqarish qiyin.

Albanesi va Chalmersning sof maqbullik ko‘rsatkichlari pasaygani hukumatdagi kuchlarga bosim tug‘dirishi mumkin, ammo so‘rovning o‘zi saylovchilar bahosi foiz stavkasi oshirilgani sababli o‘zgarganini qat’iy tasdiqlamaydi. Masalan, biror saylovchi foiz stavkasi oshirilganidan keyin hukumatga bergan bahosini pasaytirgan bo‘lsa ham, faqat shu so‘rovga asoslanib, uning bunday qarorga kelish sababi yoki amalda kimga ovoz berishini aniqlab bo‘lmaydi. Maqolada tilga olingan stavka oshishi va qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichidagi o‘zgarish vaqt jihatidan bir-biriga yaqin, ammo ular o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlikni alohida tasdiqlash kerak.

Viktoriyada Koalitsiyaning Leyboristlardan oldinga chiqayotgani federal so‘rovdan farqli saylov kontekstida e’tiborni tortmoqda. 24–28-sentabr kunlari 1 030 kishi orasida o‘tkazilgan Freshwater so‘rovida Koalitsiyaning dastlabki qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichi 29%, Leyboristlarniki 24%, One Nation’niki 22%, Yashillarniki 14%, boshqa partiyalarniki 11% bo‘ldi. Afzalliklar taqsimotidan keyin Koalitsiya Leyboristlardan 53 ga 47 hisobida oldinda bo‘ldi. Viktoriya shtatidagi saylov 28-noyabrga belgilangan va maqolaga ko‘ra, yaqinda o‘tkazilgan so‘rovlarda ham afzalliklar taqsimotidan keyin Koalitsiya Leyboristlardan oldinda bo‘lgan.

OAV xabarlaridagi farqlar

Federal partiyalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha so‘rovlar bir xil natijani bermayapti. 23–27-sentabr kunlari o‘tkazilgan Essential so‘rovida Leyboristlar 29%, One Nation 25%, Koalitsiya esa 22% oldi; respondentlar afzalliklari asosida Leyboristlar Koalitsiyadan 48 ga 46 hisobida oldinda bo‘ldi. Avgustdagi natijada Koalitsiya 50 ga 45 hisobida oldinda edi, ya’ni bu safargi natija teskari yo‘nalishda bo‘ldi.

14–27-sentabr kunlari o‘tkazilgan Morgan so‘rovida Leyboristlar 26%, One Nation 25,5%, Koalitsiya 22,5%, Yashillar 14,5%, boshqa partiyalar esa 11% ni tashkil etdi. Asl xabarda o‘ng qanot partiyalarining jami qo‘llab-quvvatlashi 48% deb berilgan. Bu Redbridge so‘rovidagi One Nation va Koalitsiyaning jami 50% ko‘rsatkichidan farq qiladi, biroq so‘rovlar turli vaqtda va turli tashkilotlar tomonidan o‘tkazilgan. Shu sababli natijalarni bitta raqamdek birlashtirib talqin qilmaslik kerak.

Yetakchilarga berilgan baholar ham so‘rovdan so‘rovga o‘lchangan mezonlari va o‘tkazilgan vaqti bilan farq qiladi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Redbridge so‘rovida One Nation 29%, Leyboristlar 28% oldi; One Nation va Koalitsiyaning jami qo‘llab-quvvatlashi 50% bo‘ldi.
  • Redbridge so‘rovida Albanesining sof maqbullik ko‘rsatkichi 10 punktga pasayib, -27 ni tashkil etdi.
  • Redbridge so‘rovida Leyboristlar va Koalitsiya o‘rtasidagi afzalliklar taqsimoti natijalari respondentlar afzalliklari mezonida 46 ga 54, 2025-yilgi saylov oqimi qo‘llanganda esa 50 ga 50 bo‘ldi.
  • Viktoriyadagi Freshwater so‘rovida afzalliklar taqsimotidan keyin Koalitsiya Leyboristlardan 53 ga 47 hisobida oldinda bo‘ldi; shtat saylovi 28-noyabrga belgilangan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • O‘tgan seshanba kuni asosiy foiz stavkasi qanchaga oshirilgani va oshirilgandan keyingi siyosiy stavka ko‘rsatilmagan.
  • Redbridge so‘rovida butun saylovchilar qatlamini vakillik qilish uchun qanday tanlanma olish va vaznlash usullari qo‘llangani asl xabarda keltirilmagan.
  • Asosiy foiz stavkasi oshirilgani Albanesining sof maqbullik ko‘rsatkichi pasayishiga amalda qay darajada ta’sir qilganini faqat shu so‘rov asosida aniqlab bo‘lmaydi.

O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak

  • Keyingi so‘rovni ko‘rganda, bu dastlabki qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichi ekanini, respondentlar afzalliklari taqsimoti natijasi ekanini yoki o‘tgan saylovdagi afzalliklar oqimi qo‘llanganini aniqlang.
  • So‘rov o‘tkazilgan vaqt va tanlanma hajmini ham ko‘rib chiqing. Bu safargi federal so‘rovlar o‘tkazilgan davri va respondentlar soni bilan bir-biridan farq qildi.
  • Foiz stavkasi oshishi va yetakchilarga berilgan baholarning o‘zgarishini bog‘lovchi izoh ehtimol sifatida keltirilganmi yoki haqiqiy sababiy bog‘liqlik tasdiqlanganmi — shuni farqlab o‘qish kerak.