OECD Janubiy Koreya uchun belgilagan 3,7% iqtisodiy o‘sish prognozini hukmron va muxolif partiyalar mamlakatdagi iqtisodiy vaziyatni mutlaqo boshqacha talqin qilish uchun asos qilib oldi. Prezident Li Jemyong iqtisodiyotni normallashtirish samara berayotganini aytdi, Xalq kuchi partiyasi esa prognozning ko‘tarilishini biznes va eksport yutuqlarini hukumatning yutug‘idek ko‘rsatish deb tanqid qildi. Birgalikdagi demokratik partiya avvalgi o‘sish sur’atlarining pasayishi va amaldagi hukumatning siyosiy choralarini keltirib, iqtisodiyot tiklanayotganini ta’kidladi.

Fon va kontekst

Prezident Li Jemyong 2026-yil 3-oktabr kuni X ijtimoiy tarmog‘ida Rejalashtirish va budjet vazirligi (기획예산처) taqdim etgan yutuqlar bilan bo‘lishdi. Postda o‘sish prognozi ko‘tarilgani bilan birga, o‘z joniga qasd qilish darajasi, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarda halok bo‘lganlar soni va ish haqi to‘lanmay qolganidan jabr ko‘rgan xodimlar soni kamaygani aytilgan. Prezident vazir Park Honggin va vazirlikni maqtagan. U manfiy o‘sayotgan iqtisodiyotni normallashtirish dolzarb vazifa bo‘lganini va bu boradagi sa’y-harakatlar sezilarli natija berayotganini yozdi.

Ertasi kuni Xalq kuchi partiyasi vakili Cho Yong-sul prezident OECDning Janubiy Koreya uchun 3,7 foizlik o‘sish prognoziga tayanib, iqtisodiyot tiklanayotganini aytayotganini tanqid qildi. Uning fikricha, prognozning yaxshilanishiga kompaniyalarning texnologiyalarni rivojlantirish va eksport bozorlarini o‘zlashtirish borasidagi ishlari, xususan, yarimo‘tkazgichlar yetakchiligidagi eksportning yaxshi natijalari sabab bo‘lgan. Ya’ni, u prognozning yaxshilanganini inkor etmay, bu natijaga hukumatmi yoki biznesmi ko‘proq hissa qo‘shgani yuzasidan bahslashdi.

Vakil Cho 23-sentabr kuni e’lon qilingan jamoatchilik so‘rovida respondentlarning 65,7%i hozirgi iqtisodiy vaziyatni “yomon” deb baholaganini aytdi. U, shuningdek, eksportning ayrim tarmoqlaridan tashqari, kompaniyalar qiyinchiliklarga duch kelayotganini ta’kidladi. Fond bozori haqida gapirar ekan, u birjada savdo qilinadigan fondlar (turli qimmatli qog‘ozlarga taqsimlab sarmoya kiritadigan vosita) orqali indeks ko‘tarilishi yoki ayrim aksiyalar narxi oshishini butun aholining yutug‘idek ko‘rsatmaslik kerakligini aytdi. Shuningdek, Seulda kvartira narxlari ketma-ket 86 haftadan buyon oshib borayotgani va uy-joy narxlarining ko‘tarilishi metropoliten hududga tarqalishi — “shar effekti” kuzatilayotganini da’vo qildi.

Birgalikdagi demokratik partiya vakili Li Yong-u esa boshqa taqqoslash nuqtalarini keltirdi. Uning aytishicha, Yun Sok Yol prezidentligi davrida, 2022-yilning to‘rtinchi choragida o‘sish -0,5% bo‘lgan, 2024-yilning ikkinchi choragi va 2025-yilning birinchi choragida esa har safar -0,2%ni tashkil etgan. Shuningdek, u amaldagi hukumat qo‘shimcha budjet (추가경정예산) va aholining turmushini tiklash uchun iste’mol kuponlari (민생 회복 소비쿠폰) orqali ichki talabni jonlantirayotgani hamda AQSh–Janubiy Koreya tariflari bo‘yicha muzokaralarda o‘zaro tarifni 25%dan 15%ga tushirganini da’vo qildi. U Savdo qonuniga o‘zgartirishlar (상법 개정), dividend daromadlarini alohida soliqqa tortish, sun’iy intellekt uchun budjet va Milliy o‘sish jamg‘armasini ham amalga oshirilayotgan tashabbuslar qatorida sanadi.

Bu xabar nimani anglatadi

O‘sish prognozi — kelajakdagi iqtisodiy o‘sish haqidagi taxmin; u allaqachon qayd etilgan o‘sish natijalarini yoki barcha xonadonlarning ahvolini bevosita ko‘rsatmaydi. Prognozning oshishi iqtisodiyotga oid kutilmalar yaxshilanganidan darak berishi mumkin, biroq bu raqamning o‘zi ish haqi, bandlik, narxlar yoki odamlarning turmush sharoiti ham yaxshilangan degan xulosaga kelish uchun asos bo‘la olmaydi. Aksincha, bir martalik jamoatchilik so‘rovida salbiy javoblar ko‘p bo‘lgan degan da’voning o‘zi ham butun iqtisodiyot yo‘nalishini belgilab bermaydi.

Bu bahsda turli ko‘rsatkichlar to‘qnashayotganining sababi ham shunda. Hukumat va Birgalikdagi demokratik partiya o‘sish prognozi, siyosiy choralar va avvalgi iqtisodiy qisqarishni ta’kidlaydi. Xalq kuchi partiyasi esa eksport tarmoqlari bilan boshqa sohalar o‘rtasidagi farq, respondentlarning iqtisodiy vaziyatga bergan bahosi va uy-joy narxlarini keltirib, odamlar kundalik hayotda sezayotgan sharoit boshqacha bo‘lishi mumkinligini aytadi. O‘quvchilar uchun muhim masala “iqtisodiyot yaxshilandimi?” degan bitta savoldan ko‘ra, qaysi ko‘rsatkich kimning ahvolini aks ettirishi va bu o‘zgarishlar odamlarning kundalik hayotiga yetib borayotgan-bormayotganini aniqlashdir.

Masalan, eksport bilan bog‘liq kompaniyada ishlaydigan kishi eksportning yaxshi natijalari va o‘sish prognozining yaxshilanishi kompaniya natijalari yoki bandlikka ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rib chiqishi mumkin. Biroq bu maqoladagi ma’lumotlargagina tayanib, uning maoshi yoki ish joyidagi ahvol haqiqatan yaxshilangan deb aytib bo‘lmaydi. Prognozning ko‘tarilishi bilan odamning o‘zi his qilayotgan iqtisodiy vaziyatni bir-biridan farqlash kerak.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Prezident Li 3-oktabr kuni X’da o‘sish prognozi va ijtimoiy ko‘rsatkichlarga oid yutuqlarni taqdim etdi hamda iqtisodiyotni normallashtirish samara berayotganini yozdi.
  • Vakil Cho Yong-sul OECDning Janubiy Koreya uchun 3,7 foizlik o‘sish prognozi va 23-sentabr kuni e’lon qilingan jamoatchilik so‘rovidagi 65,7 foizlik salbiy bahoni tilga oldi.
  • Vakil Li Yong-u o‘tmishdagi choraklik o‘sish ko‘rsatkichlari, qo‘shimcha budjet, iste’mol kuponlari va tariflar bo‘yicha muzokaralar kabi amaldagi hukumat siyosatini iqtisodiy tiklanish dalillari sifatida keltirdi.
  • Hukmron va muxolif partiyalar vakillarining sabablar va siyosat samarasi haqidagi gaplari o‘zlarining da’volari sifatida berilgan. Maqoladagi ma’lumotlarning o‘zi qaysi tomonning sabab-oqibat haqidagi da’vosi isbotlanganini aniqlashga imkon bermaydi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • 23-sentabr kuni e’lon qilingan jamoatchilik so‘rovini qaysi tashkilot o‘tkazgan, tanlanma hajmi qancha bo‘lgan va so‘rov qanday usulda o‘tkazilgan?
  • OECDning Janubiy Koreya uchun 3,7 foizlik o‘sish prognozi qaysi tayanch davr va iqtisodiy ko‘rsatkichlarga asoslanib hisoblangan?
  • Prognozning oshishi, qo‘shimcha budjet, iste’mol kuponlari va tariflar bo‘yicha muzokaralar kabi choralar o‘sish sur’ati yoki xonadonlar sezayotgan iqtisodiy ahvolga qay darajada ta’sir ko‘rsatgan?
  • Seulda kvartira narxlari oshayotgani va bu holat metropoliten hududga tarqalayotgani haqidagi da’volarni qanday aniq ma’lumotlar tasdiqlaydi?

O‘quvchilar nimalarni tekshirishi kerak

  • Jamoatchilik so‘rovi natijalarini ko‘rganda, so‘rovni o‘tkazgan tashkilot bilan birga tanlanma hajmi, so‘rov usuli, savol matni va o‘tkazilgan vaqtni ham tekshirish kerak. Bu ma’lumotlarsiz 65,7 foizlik raqamning qanchalik vakilligi va uni qay darajada talqin qilish mumkinligini aniqlash qiyin.
  • OECD prognozini ko‘rganda, qaysi yil uchun tuzilgani, taqqoslash mezoni va prognoz nima sababdan o‘zgartirilganini tekshirib, uni amalda qayd etilgan o‘sish natijalaridan farqlash ma’qul. Ushbu xabarda keltirilgan raqamning o‘zi hisoblash mezonlarini ochib bermaydi.
  • Iqtisodiyot tiklangan-tiklanmaganini baholashda eksport yoki o‘sish prognozidan tashqari, o‘ziga daxldor bandlik, daromad va biznes sharoitlari kabi turli ko‘rsatkichlarni alohida ko‘rib chiqish kerak. Birgina partiyaning izohiga qarab siyosat samarasini yoki butun aholining iqtisodiy kayfiyatini qat’iy baholab bo‘lmaydi.