Seul va Kiyev o‘rtasida kelishuv bo‘yicha bahs

Janubiy Koreya prezidenti Li Jae Myon 2026-yil 2-oktabr kuni Ukraina bilan Shimoliy Koreyadan bo‘lgan ikki harbiy asirni Janubiy Koreyaga qaytarish masalasida kelishmovchilik kuchayganini ma’lum qildi. U Ukraina tomoni ushbu qaytarish jarayoni bo‘yicha ilgari maxfiy kelishuv bo‘lganini tan olmasa va omma oldida uzr so‘ramasa, Seul qo‘shimcha choralar ko‘rishini aytdi.

Harbiy asir — urush vaqtida dushman tomon tomonidan qo‘lga olingan harbiy xizmatchi. Bu holatda bahs ikki shimoliy koreyalik asirning taqdiri va ularni Janubiy Koreyaga topshirish jarayonining qanday kelishilgani haqida bormoqda.

Li Jae Myon bu masalani shunchaki bayonotlar o‘rtasidagi tafovut emas, balki Janubiy Koreya davlati va xalqining nufuzi bilan bog‘liq masala deb ta’rifladi.

Prezidentning e’tirozi nimaga qaratilgan?

Li Jae Myon X ijtimoiy tarmog‘ida Ukraina tashqi ishlar vaziri Andriy Sibiganing mahalliy jurnalistlarga bergan izohi haqida yozilgan xabarni ulashdi. Sibiga vaziyatni “hodisa” deb atashni istamasligini, uni diplomatik tushunmovchilik sifatida ko‘rish mumkinligini bildirgan edi.

Janubiy Koreya prezidentining ayтишicha, Ukraina tomoni avval harbiy asirlarni qaytarish masalasini oshkor qilmaslikni so‘ragan va shu asosda tomonlar maxfiylikka kelishgan. Seulning talqiniga ko‘ra, Ukraina keyinroq bu kelishuvni bir tomonlama ravishda oshkor qilgan, so‘ng esa maxfiy kelishuv umuman bo‘lmaganini aytgan.

Li bunday bayonotlar Janubiy Koreya rahbarini haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan gaplarni aytayotgan odam sifatida ko‘rsatishi mumkinligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Janubiy Koreya avval ham masalaga ehtiyotkor munosabatda bo‘lib, noroziligini diplomatik odob doirasida bildirgan.

Ukraina tomonidan bildirilgan pozitsiya

Ukraina tomoni maxfiy kelishuv bo‘lmaganini aytgan. Tashqi ishlar vaziri Sibiga esa yuzaga kelgan vaziyatni jiddiy mojaro emas, diplomatik tushunmovchilik sifatida ko‘rish kerakligini bildirgan.

Biroq Li Jae Myon bu izohni yetarli deb hisoblamadi. U, ayniqsa, kelishuv borligini inkor etish va Janubiy Koreya rahbarining so‘zlarini shubha ostiga qo‘yishdan norozi ekanini bildirdi.

  • Seulning aytishicha, maxfiylikni saqlashni dastlab Ukraina so‘ragan.
  • Janubiy Koreya tomoni kelishuv keyin bir tomonlama oshkor qilingan, deb hisoblaydi.
  • Ukraina esa maxfiy kelishuv bo‘lmaganini bildirgan.
  • Ikki davlat o‘rtasidagi asosiy tafovut — qaytarish jarayoni haqida qanday kelishuv bo‘lgani va u oshkor qilingan-qilinmaganidir.

Janubiy Koreya avval ham izoh va uzr talab qilgan

Bu mojaro prezidentning 2-oktabrdagi bayonotidan oldin ham diplomatik darajada ko‘tarilgan edi. Janubiy Koreya prezident ma’muriyati Ukraina hukumatining kelishuvga zid ravishda ma’lumotni bir tomonlama e’lon qilgani va keyinchalik kelishuv bo‘lmaganini aytgani yuzasidan norozilik bildirgan.

Seul Ukraina hukumatidan rasmiy tushuntirish va uzr so‘ragan. Janubiy Koreya diplomatik vakillari ham bu masalada Ukraina tomoniga e’tiroz bildirgan. Prezident bayonoti esa talablar bajarilmasa, hozirgi diplomatik murojaatlardan tashqari qo‘shimcha choralar ko‘rilishi mumkinligini ko‘rsatdi.

Li Jae Myonning bayonotiga ko‘ra, Janubiy Koreya bu masalani “mamlakat va xalq nufuzi”ga taalluqli deb biladi va uni javobsiz qoldirmoqchi emas.

Mojaro nega muhim?

Davlatlar o‘rtasidagi maxfiy diplomatik kelishuvlar ko‘pincha nozik masalalarni omma e’tiboridan chetda muhokama qilishga imkon beradi. Masalan, tomonlar ayrim ma’lumotlarni hozircha e’lon qilmaslikka kelishsa, bu harbiy xizmatchilar xavfsizligi yoki keyingi muzokaralarga zarar yetishining oldini olishi mumkin.

Shu sababli, kelishuv bo‘lgan-bo‘lmagani haqidagi bahs faqat so‘z tanlash masalasi emas. Agar tomonlardan biri maxfiylik va’dasi buzilgan deb hisoblasa, bu o‘zaro ishonchga ta’sir qilishi mumkin; boshqa tomon esa bunday va’da bo‘lmaganini aytsa, kelishmovchilikni bartaraf etish yanada qiyinlashadi.

Bu vaziyat Janubiy Koreya va Ukraina o‘rtasidagi aloqalarga ham ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ikki hukumat keyingi muzokaralarda voqealar ketma-ketligini aniqlashtirishi, bayonotlar o‘rtasidagi farqni izohlashi va o‘zaro ishonchni tiklash yo‘lini topishi kerak bo‘ladi.

Keyingi qadamlar qanday bo‘lishi mumkin?

Li Jae Myonning bayonotida “qo‘shimcha choralar” aniq nimalardan iborat bo‘lishi aytilmadi. Shuning uchun bu iborani muayyan sanksiya yoki aloqalarni uzish qarori sifatida talqin qilishga hozircha asos yo‘q. Seul avval Ukraina tomonidan kelishuv borligini tan olish va ochiq uzr so‘rashni kutayotganini bildirdi.

Keyingi jarayon Ukraina hukumatining rasmiy javobi va ikki tomon o‘rtasidagi diplomatik muloqotga bog‘liq bo‘ladi. Agar tomonlar kelishuv mazmuni va uni oshkor qilish masalasida murosaga kelmasa, bahs davlatlar o‘rtasidagi munosabatlarda uzoqroq davom etishi mumkin. Aksincha, voqealar tafsilotlarini birgalikda aniqlashtirish va rasmiy izoh berish keskinlikni pasaytirishga yordam berishi ehtimol.

Hozircha asosiy savol — maxfiylik bo‘yicha avvaldan kelishuv bo‘lganmi va bu masalada tomonlar qanday dalillarga tayanmoqda? Shu savolga aniq javob topilishi Janubiy Koreya va Ukraina o‘rtasidagi kelishmovchilikning keyingi yo‘nalishini belgilaydi.