Tonggi raketa uchirilishi

Shimoliy Koreya 3-oktabr kuni mahalliy vaqt bilan taxminan soat 6:30 da Vonsan hududidan Yapon dengizi tomon ballistik raketa uchirdi. Janubiy Koreya harbiylari raketa uchirilganini qayd etdi va hozir uning texnik xususiyatlari hamda qancha masofaga uchganini aniqlamoqda.

Hozircha raketaning aniq turi, uchish masofasi va boshqa texnik ko‘rsatkichlari ma’lum emas. Kuzatuv va tahlil ishlari davom etmoqda.

Ballistik raketa — avval dvigatel yordamida yuqoriga ko‘tarilib, keyin oldindan belgilangan yo‘nalish bo‘ylab pastga tushadigan raketa. Uni uzoqdan uchiriladigan toshning yoy shaklidagi yo‘liga qiyoslash mumkin, ammo bunday qurol ancha murakkab va katta tezlikda harakatlanadi.

Muloqot taklifidan keyingi kun

Uchirish Janubiy Koreya prezidenti Li Jye Myon Koreyalararo keskinlikni kamaytirish uchun muloqotni qayta boshlashga chaqirganidan bir kun o‘tib sodir bo‘ldi. Bu chaqiriq harbiy demarkatsiya chizig‘i yaqinidagi mina portlashi ortidan ilgari surilgan edi.

Shimoliy Koreya Mehnat partiyasi rahbariyatidagi Kim Yo-jong muloqotni tiklash taklifini keskin tanqid qilib, uni “tomoshaning avj nuqtasi” deb atadi. Uning bayonoti muzokaralarga qaytish borasida Pxenyan va Seul qarashlari o‘rtasidagi katta tafovutni ko‘rsatdi.

  • Janubiy Koreya rahbariyati taranglikni yumshatish va muloqotni tiklashni taklif qildi.
  • Kim Yo-jong bu taklifni masxaraomuz ohangda rad etdi.
  • Ertasi kuni Shimoliy Koreya raketa uchirdi.

Bu voqealar ketma-ketligi diplomatik aloqalar zaiflashgan bir paytda harbiy faollik ham oshayotganini ko‘rsatadi. Biroq hozircha raketa uchirilishi bevosita muloqot taklifiga javob sifatida amalga oshirilgani haqida tasdiqlangan ma’lumot yo‘q.

Chegara hududidagi mina mojarosi

Raketa uchirilishidan oldin, 21-sentabr kuni harbiy demarkatsiya chizig‘ining janub tomonidagi hududda mina portlashi yuz bergan. Harbiy demarkatsiya chizig‘i — Koreya yarimorolida Shimoliy va Janubiy Koreya qo‘shinlari joylashgan hududlarni ajratib turuvchi chegara chizig‘i.

Janubiy Koreya harbiylari portlashda o‘z askarlari jiddiy jarohat olganini va bunga Shimoliy Koreya qo‘shinlari o‘rnatgan mina sabab bo‘lganini bildirdi. 30-sentabr kuni ular Pxenyandan chegara hududida mudofaa inshootlarini kuchaytirish ishlarini darhol to‘xtatishni talab qildi.

Shimoliy Koreya esa Janubiy Koreya harbiylarining bayonotini “ochiqdan-ochiq soxtalashtirish” deb atab, ayblovni rad etdi. Shunday qilib, voqeaning tafsilotlari va javobgarlik masalasi bo‘yicha ikki tomonning qarashlari bir-biriga zidligicha qolmoqda.

Mina portlashi yuzasidan tomonlar bir-biriga qarama-qarshi bayonot bermoqda. Bu bahs chegara hududidagi xavfsizlik va ishonch masalalarini yanada murakkablashtirishi mumkin.

So‘nggi raketa sinovlari bilan bog‘liqlik

Shimoliy Koreya bundan oldin ham, 20-sentabr kuni, Vonsan yaqinidan Yapon dengizi tomon ikkita ballistik raketa uchirgan edi. Pxenyan ikki kundan keyin bu sinov takomillashtirilgan “Xvasong-11ma” gipertovushli raketasining imkoniyatlarini tekshirishga qaratilganini ma’lum qilgan.

Gipertovushli raketa — tovush tezligidan bir necha baravar tez uchishga mo‘ljallangan qurol. Tezlik va parvoz yo‘nalishini o‘zgartirish imkoniyati uni kuzatish hamda to‘xtatishni qiyinlashtirishi mumkin. Ammo 3-oktabrdagi uchirilgan raketa aynan shu turga mansubligi hozircha tasdiqlanmagan.

Avvalgi sinovlar va bugungi uchirishning vaqt jihatidan yaqinligi Shimoliy Koreyaning raketa faoliyatini kuzatish muhimligini oshiradi. Biroq har bir uchirishning maqsadi faqat e’lon qilingan bayonotlar yoki mavjud texnik ma’lumotlar asosida baholanishi mumkin.

Mintaqadagi kuzatuv va tayyorgarlik

Janubiy Koreya qo‘shinlari ehtimолий qo‘shimcha uchirishlarga tayyor turish uchun kuzatuv va chegara xavfsizligini kuchaytirganini bildirdi. Janubiy Koreya, AQSh va Yaponiya raketaga oid ma’lumotlarni yaqindan almashib, mudofaa tayyorgarligini saqlab turibdi.

Uch davlat o‘rtasida ma’lumot almashish raketaning qayerdan uchirilgani, qanday yo‘nalishda harakatlangani va taxminiy xususiyatlarini tezroq solishtirishga yordam beradi. Bu, masalan, bir hududdagi kuzatuv vositalari qayd etgan ma’lumotni boshqa davlatlarning kuzatuv tizimlari bilan taqqoslashga o‘xshaydi.

  • Harbiylar raketa turi va masofasini aniqlamoqda.
  • Janubiy Koreya qo‘shimcha uchirish ehtimoliga qarshi kuzatuvni kuchaytirdi.
  • Janubiy Koreya, AQSh va Yaponiya tegishli ma’lumotlarni o‘zaro bo‘lishmoqda.

Keyingi rivojlanish nimaga bog‘liq?

Yaqin kunlarda raketaning texnik ko‘rsatkichlari e’lon qilinishi va Shimoliy Koreya uchirish bo‘yicha rasmiy izoh berishi mumkin. Bunday ma’lumotlar sinovning oldingi raketa dasturlari bilan aloqasi bor-yo‘qligini aniqlashga yordam beradi.

Diplomatik vaziyat esa faqat raketa sinovlariga emas, chegara hududidagi mina portlashi bo‘yicha tomonlarning munosabati va muloqotga qaytish imkoniyatiga ham bog‘liq. Hozircha Janubiy Koreyaning muzokara taklifiga Shimoliy Koreya tomonidan ijobiy javob berilgani yo‘q.

Asosiy savol — raketaning aynan qaysi turga mansubligi va keyingi kunlarda harbiy faollik davom etadimi. Shu bilan birga, muloqot kanallari ochilmasa, chegara atrofidagi hodisalar ikki Koreya o‘rtasidagi ishonchsizlikni yanada kuchaytirishi mumkin.