The Conversation har kuni o‘quvchilardan kelgan elektron xatlarning ayrimlarini axborotnomasida e’lon qilishini tushuntirdi. 5-oktabr haftasidagi o‘quvchilar fikrlari ruknida siyosiy g‘azabning ishontirishga ta’siri va kelajak tashvishining farzand ko‘rish haqidagi mulohazalarga ta’siri yoritilgan ikki maktub chop etildi. O‘quvchilar o‘z fikrlarini yuborish uchun yoursay@theconversation.edu.au manziliga xat yozishlari mumkinligi aytildi.

Fon va kontekst

Birinchi maktub muallifi Geri Barns Yangi Janubiy Uels shtatining Mosman shahrida yashovchi deb tanishtirildi. Uning baholashicha, Yashillar partiyasining yangi rahbari Polin Xansonga qarshi turishga yaraydigan salohiyat ko‘rsatmoqda va yanada oqilona siyosat taklif qiladi.

Biroq Barns oqilona siyosatning o‘zi yetarli bo‘lmasligi mumkinligini qo‘shimcha qildi. Uning qarashicha, siyosatchi g‘azabning o‘zini asosiy murojaat vositasiga aylantirsa va bu murojaat avstraliyaliklarning g‘azabiga mos kelsa, faqat siyosatning oqilonaligi bilan saylovchilarni ishontirish qiyin bo‘lishi mumkin. U algoritmlar kuchaytirgan g‘azabni ham shu holatning omili sifatida tilga oldi, biroq asl matnda tegishli siyosiy vaziyat tafsilotlari tushuntirilmagan.

Ikkinchi maktub muallifi Judi Hardi-Holden o‘zini 86 yoshda, ikki o‘g‘ilning onasi deb tanishtirdi. O‘g‘illari 1969 va 1970-yillarda tug‘ilgan. U o‘sha paytda urushdan xavotir olishganini, ammo global isish va sun’iy intellekt (AI)ning ehtimoliy xavflarini hisobga olishga hojat bo‘lmaganini esladi.

Hardi-Holden bugungi kunda kelajakning qo‘rqinchli ssenariylarini sabab qilib, farzand ko‘rmaslikka qaror qilayotgan odamlarning fikrini tushunishini aytdi. Shuningdek, u Viva Hammerning tug‘ilish ko‘rsatkichining pasayishiga oid tadqiqotida bunday sabablar yoritilmaganini katta bo‘shliq deb hisoblashini ta’kidladi. Biroq o‘quvchilar fikrida tadqiqotda aynan qaysi sabablar qolib ketgani, tadqiqotda qanday ma’lumotlar va usullardan foydalanilgani aytilmagan.

Bu xabar nimani anglatadi

Ikki maktub turli qarorlar bilan bog‘liq tashvishlarni ko‘rsatadi. Barnsning ko‘targan masalasi shuki, siyosatda siyosat mazmunidan tashqari g‘azab kabi tuyg‘ular ham ishontirishga ta’sir qilishi mumkin. Hardi-Holdenning tajribasi va talqiniga ko‘ra, farzand ko‘rish haqidagi shaxsiy tanlov kelajak tashvishlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Masalan, tug‘ilish ko‘rsatkichining pasayishiga oid tadqiqotni o‘qiyotgan kishi uchun Hardi-Holdenning fikri kelajakdagi xavflardan xavotirlanish tadqiqotda qanday yoritilganini ko‘rib chiqish zarurligi haqidagi savolni tug‘dirishi mumkin. Biroq bu ikki kishining fikrigina avstraliyalik saylovchilarning umumiy kayfiyatini yoki farzand ko‘rishni kechiktirayotgan odamlarning barchasiga xos sabablarni aniqlash uchun yetarli emas.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • The Conversation o‘quvchilardan kelgan elektron xatlarning ayrimlarini har kuni axborotnomasida e’lon qilishini bildirdi.
  • 5-oktabr kungi materialda Geri Barns va Judi Hardi-Holdenning fikrlari chop etildi.
  • Barns Yashillar partiyasining yangi rahbarining salohiyati va siyosatini ijobiy baholadi, biroq g‘azab siyosiy murojaat vositasiga aylansa, faqat oqilona siyosat yetarli bo‘lmasligi mumkinligini yozdi.
  • Hardi-Holden ikki o‘g‘li 1969 va 1970-yillarda tug‘ilganini aytib, kelajakning qo‘rqinchli ssenariylari sabab farzand ko‘rmaslikka qaror qilayotgan odamlarni tushunishini bildirdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Sarlavhada tilga olingan 5-oktabr qaysi yilga to‘g‘ri kelishi asl matnda aytilmagan.
  • Barns tilga olgan siyosiy vaziyatning aniq tafsilotlari va Hardi-Holden ko‘rsatgan tadqiqotdagi bo‘shliq nimadan iboratligi aniqlanmagan.
  • Bu ikki fikr saylovchilarning kengroq doiradagi qarashlarini yoki farzand ko‘rish haqidagi qarorlar tendensiyasini qay darajada aks ettirishi noma’lum.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Bu maqoladan boshqa materiallarda iqtibos keltirganda, sanani aniqlash uchun avvalo o‘sha haftaning yilini tekshirish ma’qul.
  • Tug‘ilish ko‘rsatkichining pasayishiga oid tadqiqotni ko‘rib chiqayotganda, kelajakdagi xavflar haqidagi xavotirlar tadqiqotda qanday yoritilgani va Hardi-Holden aytgan bo‘shliq tadqiqotning haqiqiy mazmuniga qanday aloqadorligini tekshirish mumkin.
  • Siyosiy da’volar yoki farzand ko‘rishga oid fikrlarni butun bir guruhning qarashi sifatida umumlashtirmasdan, shaxsiy fikrlarni tasdiqlangan tadqiqot natijalaridan ajratib o‘qish kerak.