Seul Pxenyanni haqoratli bayonotlarni to‘xtatishga chaqirdi
Janubiy Koreya prezident ma’muriyati 2-oktabr kuni Shimoliy Koreya yetakchisi Kim Yo Jongning tanqidiga javob berib, Pxenyanni o‘zaro haqorat va samarasiz ayblovlarni bas qilishga chaqirdi. Kim Yo Jong Janubiy Koreya prezidenti Li Je Myonning Qurolli Kuchlar kuni munosabati bilan aytgan, ikki Koreya o‘rtasidagi harbiy taranglikni pasaytirishga qaratilgan amaliy choralarni davom ettirish haqidagi so‘zlarini “masxarabozlikning cho‘qqisi” deb atagan edi.
Prezident ma’muriyati vakilining ta’kidlashicha, Janubiy Koreya hukumati va prezidentga qarshi haqoratli so‘zlar o‘zaro ishonchni tiklashga yordam bermaydi. Seul Pxenyanni bunday bayonotlardan tiyilib, Koreya yarimorolida tinch-totuv yashash uchun olib borilayotgan sa’y-harakatlarda qatnashishga undadi.
“Shimoliy tomon samarasiz tanqidlarni to‘xtatib, Koreya yarimorolida tinch-totuv yashash yo‘lidagi sa’y-harakatlarimizga qo‘shilishi kerak”, — dedi prezident ma’muriyati vakili.
Kim Yo Jong prezidentning chiqishini “masxarabozlik” deb atadi
Kim Yo Jong Shimoliy Koreyaning davlat axborot kanali orqali e’lon qilingan bayonotida Janubiy Koreya prezidentining nutqini keskin tanqid qildi. U Janubiy Koreya harbiy rahbariyatini yaqinda sodir bo‘lgan mina portlashi bo‘yicha tekshiruv natijalari va rasmiy bayonotlar bilan chiqayotganlikda aybladi, prezidentning esa ayni vaqtda harbiy taranglikni pasaytirish haqida gapirayotganini istehzo bilan tilga oldi.
Uning bayonotida Janubiy Koreyaning harbiy rahbariyati “arzimas amaldorlar” mazmunidagi kamsituvchi ibora bilan tilga olindi. Kim Yo Jong prezidentning nutqini “o‘zi tomosha qilsa arziydigan masxarabozlik sahnasining eng yuqori nuqtasi” deb ta’rifladi. Bu so‘zlar Pxenyan va Seul o‘rtasidagi keskin ritorika, ya’ni qarama-qarshi tomonlarga qaratilgan siyosiy bayonotlar, davom etayotganini ko‘rsatdi.
Mina portlashi bo‘yicha ayblovlar
Kim Yo Jong 21-sentabr kuni harbiy bo‘lmagan hududda (ikki Koreya qo‘shinlari ajratib turadigan chegara mintaqasida) yuz bergan mina portlashiga ham to‘xtaldi. U Janubiy Koreya hukumati hodisa bo‘yicha “asossiz xulosaga shoshilganini” va rasmiy bayonotni yetarlicha puxta tayyorlamaganini da’vo qildi. Shuningdek, Seulning uzr so‘rash haqidagi gaplarini keskin tanqid qildi.
Bu da’volar Kim Yo Jongning bayonotida keltirilgan; Janubiy Koreya tomoni esa hodisa sabablarini aniqlash uchun tekshiruv o‘tkazilishini ma’lum qilgan. Mina portlashi kabi chegara hududidagi hodisalar xavfsizlikka bevosita ta’sir qilishi mumkin, shu sababli voqea tafsilotlarini aniqlash va natijalarni ishonchli tarzda e’lon qilish ikki tomon o‘rtasidagi taranglikni boshqarishda muhim hisoblanadi.
Seul tekshiruvni shaffof o‘tkazishga va’da berdi
Janubiy Koreya prezident ma’muriyati vakili mina portlashi bo‘yicha tezkor va puxta tekshiruv o‘tkazilishini bildirdi. Hukumat hodisaning asl sabablarini ochiq aniqlash va zarur choralarni ko‘rishni rejalashtirmoqda. Rasmiylarning aytishicha, tekshiruv natijalari voqea qanday yuz berganini va kelgusida shunga o‘xshash hodisalarning oldini olish uchun nimalar qilish kerakligini tushunishga yordam beradi.
Seulning pozitsiyasiga ko‘ra, hodisani tekshirish bilan bir qatorda, bunday voqealar qayta yuz bermasligi uchun harbiy taranglikni kamaytirish va muloqotni tiklash ham zarur.
Bu yondashuv ikki yo‘nalishni bir vaqtda olib borishni nazarda tutadi: bir tomondan, mina portlashining sabablarini aniqlash va javob choralarini belgilash; ikkinchi tomondan, chegaradagi vaziyat yanada keskinlashishiga yo‘l qo‘ymaslik. Hukumat vakili aynan muloqot va aloqa kanallarini qayta ishga tushirish zarurligini alohida ta’kidladi.
Harbiy chegara hududidagi voqealar nega muhim?
Koreya yarimorolidagi harbiy bo‘lmagan hudud nomiga qaramay, u ikki tomonni ajratib turadigan va xavfsizlik nuqtayi nazaridan juda sezgir bo‘lgan chegara mintaqasidir. Bunday joyda sodir bo‘lgan portlash yoki boshqa hodisa nafaqat mahalliy xavfsizlikka, balki siyosiy munosabatlarga ham ta’sir qilishi mumkin. Masalan, tomonlardan biri voqeani ataylab qilingan harakat deb talqin qilsa, qarshi tomon buni provokatsiya deb baholashi va keskin javob berishi ehtimoli bor.
Koreya yarimorolidagi uzoq davom etgan qarama-qarshilik sharoitida rasmiy bayonotlarning ohangi ham katta ahamiyatga ega. Bir-birini ayblovchi keskin so‘zlar ishonchni kamaytirishi mumkin; aniq tekshiruv va ishlaydigan aloqa kanallari esa noto‘g‘ri tushunishlarning kuchayib ketish xavfini cheklaydi. Shu bois Seul mina portlashi bo‘yicha tekshiruv bilan birga, harbiy aloqalarni tiklashni ham muhim deb ko‘rsatmoqda.
Tomonlar o‘rtasida ishonch va muloqot masalasi
Kim Yo Jongning keskin bayonoti bilan Seulning tinchlikka chaqirig‘i o‘rtasidagi tafovut ikki hukumatning vaziyatni turlicha talqin qilayotganini ko‘rsatadi. Janubiy Koreya prezident ma’muriyati prezident nutqini taranglikni pasaytirishga qaratilgan siyosiy taklif sifatida taqdim etdi. Shimoliy Koreya rasmiysi esa uni samimiy bo‘lmagan chiqish deb baholadi va mina portlashi bo‘yicha Seulning munosabatini tanqid qildi.
Hozircha tomonlar o‘rtasida muloqot qayta boshlangani yoki mina hodisasi bo‘yicha umumiy xulosaga kelishilgani haqida ma’lumot yo‘q. Keyingi muhim qadamlar tekshiruv natijalarining qanday e’lon qilinishi, Pxenyan bunga qanday munosabat bildirishi va harbiy aloqa kanallari qayta ochilishi-ochilmasligiga bog‘liq bo‘ladi.
- Seul: mina portlashi yuzasidan tezkor va shaffof tekshiruv o‘tkazish, zarur choralarni ko‘rish hamda harbiy taranglikni kamaytirish tarafdori.
- Pxenyan: Janubiy Koreyaning tekshiruv va rasmiy bayonotlarini tanqid qilib, prezidentning tinchlik haqidagi so‘zlarini masxara qildi.
- Asosiy masala: keskin ritorikani kamaytirish, hodisa sabablarini aniqlash va muloqot uchun amaliy imkoniyat yaratish.
Keyingi jarayon nimaga bog‘liq?
Tekshiruv xulosalarining ishonchliligi va ularning ochiq bayon qilinishi vaziyatni tinch yo‘l bilan boshqarishda muhim bo‘ladi. Agar ikki tomon bir-birining bayonotlarini faqat siyosiy hujum sifatida qabul qilsa, mina hodisasi atrofidagi bahs kengroq qarama-qarshilikka aylanib ketishi mumkin. Seulning chaqirig‘i esa ayblovlarni to‘xtatib, xavfsizlik masalalarini bevosita aloqa orqali muhokama qilishga qaratilgan.
Shu bois hozirgi vaziyatda nafaqat kimning da’vosi tasdiqlanishi, balki tomonlar hodisani qanday tekshirishi va undan keyin qanday muloqot yo‘lini tanlashi ham muhim. Harbiy chegaradagi xavflarni kamaytirish uchun tekshiruv natijalarini aniqlashtirish bilan birga, muntazam aloqa va kelishilgan choralar zarur bo‘lishi mumkin.
