Yangi Zelandiyada yangiliklarga bo'lgan ishonchning kutilmagan o'sishi

2020-yildan beri olib borilayotgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, Yangi Zelandiya aholisining yangiliklarga bo'lgan ishonchi yillar davomida pasayib kelgan edi. Biroq, so'nggi hisobotlar ijobiy burilish sodir bo'lganini ko'rsatmoqda.

AUT Jurnalistika, Media va Demokratiya tadqiqot markazi tomonidan taqdim etilgan ma'lumotlarga ko'ra, respondentlarning 37% i umumiy yangiliklarga ishonadi. Bu o'tgan yilgi 32% ko'rsatkichiga nisbatan sezilarli o'sishdir. Shuningdek, shaxsiy ravishda iste'mol qiladigan yangiliklariga ishonadiganlar soni 50% ga yetdi, bu esa o'tgan yilgi 45% dan yuqoriroqdir.

Ishonchning ortishiga nima sabab bo'ldi?

Mutaxassislar ishonchning qaytishiga asosiy sabab sifatida jamiyatning dezinformatsiya (qasddan tarqatilgan noto'g'ri ma'lumotlar) va deepfake (sun'iy intellekt yordamida yaratilgan va haqiqatga juda yaqin ko'ringan soxta video yoki audio) texnologiyalaridan xabardorligining ortganini ko'rsatmoqda.

Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlarda tijoriy yoki siyosiy manfaatlar yo'lida tarqatilayotgan AI slop (sun'iy intellekt tomonidan yaratilgan, sifatsiz va mazmunsiz kontent) ko'paygan. Bu holat odamlarni quyidagi xulosalarga olib keldi:

  • Tekshirilgan faktlarning qadri ortdi: Odamlar endi ma'lumotning haqiqatligini tasdiqlaydigan manbalarni qidirmoqda.
  • Professional filtrlar: Sun'iy intellekt yaratgan "shovqin" orasida haqiqatni ajratish qiyinlashgani sari, professional jurnalistlarning roli yanada muhim bo'lib qoldi.
"An'anaviy yangiliklar tarmoqlari va jurnalistlar ishonchni qayta tiklaydilar, chunki kelajakda biror narsa sun'iy intellektning bema'ni yolg'oni yoki haqiqat ekanligini ajratishning boshqa yo'li qolmaydi."

Siyosiy qutblanish va jamiyatdagi o'zgarishlar

COVID-19 pandemiyasi davridagi ijtimoiy ziddiyatlar va keskin qarashlar asta-sekin tarixga aylanmoqda. Bu holat milliy muloqotning yanada oqilona tomonga o'tishiga yordam bergan bo'lishi mumkin.

Biroq, mediaga nisbatan ishonchsizlik hali ham mavjud. Ba'zi respondentlar asosiy ommaviy mediani "chapga moyillik" yoki "boylar tomonidan boshqariladigan" deb ayblashda davom etmoqda. Ammo, ilgari keng tarqalgan konspiratsiya (maxfiy fitna nazariyalari), masalan, iqlim o'zgarishi haqidagi yangiliklar butunlay uydirma degan qarashlar sezilarli darajada kamaygan.

Bu shuni anglatadiki, jamiyat o'ta keskin va qarama-qarshi pozitsiyalardan voz kechib, yanada balanslashtirilgan nuqtai nazarga o'tmoqda.

Tahririy mustaqillik: Odamlar nimani xohlaydi?

Yangi Zelandiyaliklar yangiliklar xonasiga tijoriy yoki siyosiy aralashuvni qat'iy rad etishmoqda. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, agar media kompaniyasining rahbarlari yoki kengashi tahririy qarorlarga aralashsa, respondentlarning 70% i bunga salbiy munosabat bildiradi.

  • 43% ishonchi pasayishini aytdi.
  • 27% obunani bekor qilish haqida o'ylashini ta'kidladi.

Bu raqamlar shuni ko'rsatadiki, auditoriya uchun tahririy mustaqillik (yangiliklar hech qanday tashqi bosimlarsiz, faqat haqiqatga asoslanib yozilishi) eng muhim mezon hisoblanadi.

Professional jurnalistikaga bo'lgan talab

Respondentlarning 61% i an'anaviy yangiliklar mediasi ularning asosiy ma'lumot manbai ekanligini tasdiqladi. Odamlar professional jurnalistlarning quyidagi xususiyatlarini qadrlashmoqda:

  1. Hisobdorlik: Xatolar uchun javobgarlikni olish.
  2. Verifikatsiya: Ma'lumotlarni bir necha mustaqil manbalar orqali tekshirish jarayoni.
  3. Tekshiruv va muvozanat: Ma'lumotlarning xolisligini ta'minlovchi ichki nazorat tizimi.
"Men yangiliklarga ishonaman, chunki ular qanday tayyorlanishini bilaman va ularning cheklovlarini tushunaman."

Kelajakdagi istiqbollar: Bu barqarormi?

Ushbu ijobiy tendensiyaga real yondashish kerak. 2020-yildagi 53% lik ishonch darajasiga nisbatan hozirgi 37% hali ham ancha past. Demak, umumiy trend hali ham pasayish yo'nalishida, ammo hozirgi o'sish bir umid nuri beradi.

Xulosa va prognoz:

  • Shaffoflik: Media kompaniyalari o'z ish usullarini ochiqroq qilishga harakat qilmoqda.
  • Davlat roli: Davlat tomonidan moliyalashtiriladigan efir to'linishlari va radio stansiyalari uchun ishonchni tiklash asosiy vazifaga aylandi.
  • Reaksiya: Ijtimoiy tarmoqlardagi ma'lumotlar toshqini va yolg'onlar odamlarni sifatli va professional kontentga qaytishga majbur qilmoqda.

Hozircha yakuniy xulosa chiqarishga erta, ammo bu hisobot yangiliklar olamida o'zgarishlar boshlanganini va bu o'zgarishlar jamiyat uchun yaxshilikka xizmat qilishini ko'rsatmoqda.