Dengiz Qamali: Eron Portlari To‘liq Yopildi
Birinchi 24 Soat Natijalari
AQSH Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) dushanba kuni amalga oshirilgan blokada (biror hududga kirish va chiqishni harbiy kuch bilan to‘sib qo‘yish) natijasida Eron portlaridan hech qanday kema o‘ta olmaganini e'lon qildi. Oltita savdo kemasi harbiy buyruqlarga bo‘ysunib, ortga qaytishga va Ummon ko‘rfazidagi Eron portlariga qayta kirishga majbur bo‘ldi.
Ushbu keskin chora Vashington va Tehron o‘rtasida o‘tgan dam olish kunlari Pokistonda bo‘lib o‘tgan tinchlik muzokaralari natijasiz yakunlangach amalga oshirildi. Blokada dushanba kuni ertalab soat 10:00 dan boshlab Eron hukumatiga nisbatan bosimni oshirish maqsadida joriy etildi.
"Dengiz blokadasining dastlabki 24 soati davomida birorta ham kema Eron portlariga kirishga yoki u yerdan chiqishga muvaffaq bo‘lmadi."
Blokadada Ishtirok Etayotgan Kuchlar
Harbiy Texnika va Askarlar
Ushbu keng ko‘lamli missiyani bajarish uchun AQSH juda katta harbiy salohiyatni ishga soldi. Bu xuddi biror hududni to‘liq nazorat qilish uchun har bir ko‘chaga soqchi qo‘yishga o‘xshaydi. Operatsiyaga jalb qilingan kuchlar tarkibi quyidagicha:
- 10 000 dan ortiq dengizchi, dengiz piyodalari va harbiy uchuvchilar.
- O‘nlab harbiy kemalar va samolyotlar.
- Doimiy kuzatuv va nazorat tizimlari.
Barcha Davlatlar Uchun Umumiy Qoida
Harbiylarning ta’kidlashicha, blokada barcha davlatlarning kemalariga nisbatan xolis (hech kimni ajratmasdan, hamma uchun barobar) qo‘llanilmoqda. Bu Fors ko‘rfazi va Ummon ko‘rfazidagi barcha Eron portlariga tegishlidir.
Shu bilan birga, AQSH harbiylari Eron portlariga tegishli bo‘lmagan kemalar uchun navigatsiya erkinligini (kemalarning xalqaro suvlarda erkin harakatlanish huquqi) qo‘llab-quvvatlamoqda. Ya’ni, Hormuz bo‘g‘ozi orqali boshqa davlatlarga ketayotgan kemalar yo‘lida to‘sqinlik qilinmaydi.
Maqsad: Iqtisodiy Bosim va Neft Eksporti
Strategik Ahamiyatga Ega Bo‘g‘oz
Strategik jihatdan muhim bo‘lgan ushbu bo‘g‘ozni yopishdan asosiy maqsad — Tehronning neft eksport qilish qobiliyatini cheklashdir. Neft Eron uchun asosiy daromad manbai hisoblanadi, shuning uchun ushbu yo‘lni to‘sish mamlakat iqtisodiyotining "tomirini qirqish" bilan barobardir.
Eron ilgari ushbu suv yo‘lidan AQSH bilan muzokaralarda o‘z shartlarini o‘tkazish uchun foydalanib kelgan. Endilikda ushbu blokada Tehronni muzokaralar stolida ko‘proq yon bosishga majbur qilishi kutilmoqda.
Global Ta'siri
Bu kabi harbiy harakatlar dunyo bozoridagi neft narxiga ham ta'sir qilishi mumkin. Mutaxassislar vaziyatni yaqindan kuzatib borishmoqda, chunki Hormuz bo‘g‘ozi dunyo energiya xavfsizligi uchun eng muhim nuqtalardan biri sanaladi.
