Nhân kỷ niệm 19 năm Tuyên bố chung liên Triều 10·4 (10·4 남북정상선언), Tổng thống Lee Jae-myung kêu gọi chấm dứt vòng luẩn quẩn thù địch và đối đầu, tạo nên vòng tuần hoàn tích cực của hòa bình và thịnh vượng. Thông điệp này được nêu trong bài phát biểu chúc mừng bằng văn bản do Thứ trưởng Bộ Thống nhất (통일부) Kim Nam-jung đọc thay tại lễ kỷ niệm hôm đó. Tổng thống Lee cho biết con đường giải quyết vấn đề bán đảo Triều Tiên và thiết lập hòa bình tuy không dễ dàng, nhưng hướng đi cần theo đuổi đã rõ ràng.

Bối cảnh và diễn biến

Tuyên bố chung liên Triều 10·4 là tuyên bố được cố Tổng thống Roh Moo-hyun và cố Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Kim Jong-il nhất trí vào ngày 4 tháng 10 năm 2007. Kim Jong-il là cha của nhà lãnh đạo Triều Tiên hiện nay Kim Jong-un. Tổng thống Lee đánh giá đây là thỏa thuận lịch sử, theo đó hai miền nhất trí chuyển quan hệ liên Triều thành quan hệ dựa trên lòng tin lẫn nhau và cùng hướng tới một cơ chế hòa bình lâu dài.

Một bản tin cho biết tuyên bố bao gồm nội dung kế thừa tinh thần Tuyên bố chung liên Triều 6·15 (6·15 남북공동선언), nhận thức chung về việc chấm dứt quan hệ thù địch quân sự và xây dựng cơ chế hòa bình, hợp tác thúc đẩy tuyên bố chấm dứt chiến tranh, cùng các dự án hợp tác kinh tế. Bối cảnh này cho thấy Tổng thống Lee nhắc đến Tuyên bố 10·4 không chỉ như một dịp để kỷ niệm, mà còn như một thỏa thuận định hướng cho quan hệ liên Triều.

Việc đối thoại giữa hai miền gần đây không diễn ra suôn sẻ cũng là điểm cần lưu ý khi đọc thông điệp này. Theo một bản tin, trong bài phát biểu nhân Ngày Lực lượng vũ trang Hàn Quốc (국군의날) vào ngày 1 tháng 10, Tổng thống Lee đã động viên các binh sĩ bị thương trong vụ nổ mìn ở Khu phi quân sự (DMZ) và kêu gọi khôi phục đối thoại với Triều Tiên. Ngày hôm sau, bà Kim Yo-jong, Trưởng ban Tổng vụ Đảng Lao động Triều Tiên, ra tuyên bố chỉ trích phát biểu này và từ chối đối thoại. Có thể xem thông điệp kỷ niệm 10·4 được đưa ra trong bối cảnh đó là lời tái nhấn mạnh sự cần thiết của việc chung sống hòa bình.

Ý nghĩa của thông tin này

Phát biểu của Tổng thống Lee là thông điệp chính trị cho thấy chính phủ đặt mục tiêu của quan hệ liên Triều theo hướng giảm thù địch, hướng tới hòa bình và thịnh vượng. Đặc biệt, nhận định rằng thù địch và đối đầu đã lấp vào khoảng trống khi những lời hứa về hòa bình và thịnh vượng không được thực hiện thể hiện quan điểm rằng không nên chỉ tưởng niệm các thỏa thuận trong quá khứ, mà cần thay đổi vòng luẩn quẩn trong quan hệ.

Tuy nhiên, nêu mục tiêu không đồng nghĩa với việc đưa ra các biện pháp để thực hiện mục tiêu đó trên thực tế. Chỉ dựa trên những phát biểu được đưa tin thì chưa thể biết đối thoại sẽ được khôi phục bằng cách nào, hay thủ tục hoặc dự án nào sẽ được ưu tiên. Vì vậy, câu hỏi tiếp theo quan trọng với độc giả không chỉ là định hướng hòa bình, mà còn là liệu định hướng đó có chuyển thành chính sách cụ thể và những thay đổi thực tế trong quan hệ liên Triều hay không.

Chẳng hạn, độc giả quan tâm đến quan hệ liên Triều có thể theo dõi các thông báo chính thức sau này của chính phủ để xem liệu có đề xuất cụ thể nhằm nối lại đối thoại hoặc các dự án tiếp nối tinh thần của tuyên bố được đưa ra hay không. Đây chỉ là ví dụ về cách có thể kiểm chứng, không có nghĩa là những biện pháp như vậy đã được xác định trong phát biểu lần này.

Những điểm được các bản tin đưa tin khác nhau

Hai bản tin có cách diễn đạt khác nhau khi giải thích ý nghĩa của tuyên bố và các nội dung chi tiết. Một bản tin giới thiệu đây là thỏa thuận nhằm chuyển đổi quan hệ theo hướng “tôn trọng lẫn nhau và tin cậy”, đồng thời chấm dứt quan hệ thù địch quân sự; bản tin còn lại tóm lược đây là thỏa thuận về lòng tin lẫn nhau và hướng tới một cơ chế hòa bình lâu dài. Định hướng tổng thể đều hướng đến hòa bình và lòng tin, nhưng phạm vi diễn đạt và trọng tâm không giống nhau.

Những điều đã xác nhận và những điều chưa thể biết

Những điều đã xác nhận

  • Thông điệp của Tổng thống Lee nhân kỷ niệm 19 năm Tuyên bố 10·4 được Thứ trưởng Bộ Thống nhất Kim Nam-jung đọc thay.
  • Tổng thống kêu gọi chấm dứt vòng luẩn quẩn thù địch, đối đầu và tạo nên vòng tuần hoàn tích cực của hòa bình, thịnh vượng.
  • Tuyên bố 10·4 được cố Tổng thống Roh Moo-hyun và Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Kim Jong-il ký kết ngày 4 tháng 10 năm 2007.
  • Tổng thống Lee nói rằng những lời hứa về hòa bình và thịnh vượng đã không được thực hiện, còn thù địch và đối đầu lấp vào khoảng trống đó.
  • Tổng thống Lee kêu gọi tiếp nối quyết tâm hướng tới hòa bình và thịnh vượng của cố Tổng thống Roh.

Những điều chưa thể biết

  • Tổng thống đề xuất biện pháp cụ thể nào để chấm dứt vòng luẩn quẩn thù địch và đối đầu?
  • Phần còn lại của bài phát biểu, không được đưa tin, có bao gồm định hướng nào về Triều Tiên và quan hệ liên Triều?
  • Chưa thể xác định liệu thông điệp kỷ niệm có dẫn đến chính sách thực tế hoặc thay đổi trong đối thoại giữa hai miền hay không.

Những điều độc giả cần theo dõi

  • Có thể theo dõi xem các thông báo sau này của chính phủ có công bố đề xuất cụ thể hoặc kế hoạch thực hiện nhằm khôi phục đối thoại hay không.
  • Cần tìm hiểu những chính sách hoặc dự án nào được đưa ra với mục đích tiếp nối tinh thần của tuyên bố, đồng thời phân biệt giữa mục tiêu được công bố và biện pháp thực tế.
  • Hãy theo dõi phản ứng của phía Triều Tiên và những diễn biến tiếp theo giữa hai miền, nhưng cần tránh kết luận rằng đã có thỏa thuận hoặc đối thoại được nối lại chỉ dựa trên bài phát biểu kỷ niệm.

Tài liệu tham khảo