Một cảnh phim nổi tiếng tái hiện ngoài đời

Trong đoạn kết của bộ phim “Kẻ hủy diệt 2: Ngày phán xét” năm 1991, nhân vật T-800 do Arnold Schwarzenegger thủ vai từ từ hạ mình xuống dòng kim loại nóng chảy. Anh làm vậy để những bộ phận và công nghệ bên trong không rơi vào tay kẻ khác.

Nhiều thập niên sau, một cảnh tượng có hình ảnh tương tự xuất hiện trong video của công ty Figure AI. Những robot hình người đời cũ lần lượt lao vào lò nung tại một nhà máy, nơi nhiệt độ cao làm chúng tan chảy. Tuy nhiên, đằng sau hình ảnh giống phim khoa học viễn tưởng này là một kế hoạch thanh lý thiết bị đã được chuẩn bị trước.

Các robot không tự nảy sinh ý định hy sinh như nhân vật trong phim. Chúng thực hiện chuyển động đã được lập trình và huấn luyện để phục vụ việc xử lý những mẫu máy không còn sử dụng.

Vì sao Figure AI quyết định nung chảy robot?

Figure AI đang chuyển sang các thế hệ robot mới, trong đó có những mẫu F.03 và F.04. Vì vậy, công ty quyết định ngừng sử dụng mẫu F.02 và cần tìm cách xử lý số robot đời cũ.

Tháo rời từng robot theo cách thông thường đòi hỏi thời gian và nhân lực. Công ty cũng lo ngại quá trình tháo máy có thể làm lộ thiết kế bên trong hoặc công nghệ độc quyền, tức những giải pháp kỹ thuật mà doanh nghiệp không muốn đối thủ tiếp cận.

  • Mẫu cần thanh lý: F.02, robot hình người cao khoảng 170 cm.
  • Lý do: mẫu máy được thay thế khi công ty phát triển các thế hệ mới.
  • Mối lo: tháo rời có thể tốn công sức và khiến thông tin kỹ thuật bị lộ.
  • Phương án: đưa robot vào lò để nung chảy, biến thiết bị thành kim loại nóng chảy.

Nói đơn giản, thay vì tháo một chiếc máy thành hàng trăm bộ phận, công ty chọn cách làm tan chảy toàn bộ thiết bị. Cách này có thể khiến việc khôi phục nguyên vẹn cấu trúc robot trở nên khó khăn hơn, nhưng cũng đòi hỏi phải kiểm soát chặt những rủi ro tại nhà máy.

Gợi ý của Schwarzenegger và hành trình tìm nhà máy

Mẫu F.02 được công bố vào tháng 8/2024. Theo thông tin về robot, đây là một trong những mẫu robot gia đình và hậu cần đầu tiên của công ty. Một robot thuộc dòng này từng được triển khai tại nhà máy BMW ở Spartanburg, bang Nam Carolina, để đưa các chi tiết kim loại tấm vào vị trí phục vụ công đoạn hàn.

Khi Figure AI công khai kêu gọi đề xuất cách tháo dỡ robot, Schwarzenegger đưa ra ý tưởng nung chảy chúng, gợi nhớ trực tiếp đến cảnh kết thúc bộ phim mà ông đóng vai chính. Ý tưởng mang tính biểu tượng ấy lại vấp phải trở ngại thực tế: không phải nhà máy nào cũng sẵn lòng nhận robot.

Một số cơ sở đúc kim loại ở Mỹ và Mexico từ chối vì lo pin lithium-ion (loại pin sạc phổ biến trong điện thoại và xe điện) có thể gây cháy nổ khi gặp nhiệt độ cực cao. Cuối cùng, một nhà máy đúc ở Imatra, Phần Lan, đồng ý tiếp nhận và thực hiện công việc.

Pin tích điện khiến việc đưa một robot vào lò không đơn giản như ném một món đồ kim loại vào lửa. Nhà máy phải cân nhắc nguy cơ cháy nổ và cách kiểm soát quy trình trước khi chấp nhận xử lý.

Robot được tập luyện trước khi đến lò

Trước khi chuyển robot tới Phần Lan, Figure AI huấn luyện chúng tại trụ sở ở Mỹ. Công ty sử dụng mô hình chuyển động tham khảo các động tác của diễn viên đóng thế, rồi cho robot luyện cách tự nhảy vào vị trí cần thiết.

Các buổi tập bao gồm việc nhảy từ tầng hai xuống một tấm đệm hơi đặt ở tầng một. Đây là bước luyện tập để robot làm quen với chuyển động rơi và tiếp đất, chứ không phải bằng chứng cho thấy chúng hiểu ý nghĩa của hành động hay cảm nhận sợ hãi.

Tại nhà máy, thời gian sử dụng lò hồ quang điện chỉ giới hạn trong sáu chu kỳ nung chảy trong 24 giờ, mỗi chu kỳ kéo dài khoảng 20 phút. Lò hồ quang điện là thiết bị nung kim loại bằng nhiệt tạo ra từ hồ quang điện, thường được dùng để nấu chảy sắt thép. Dù robot chưa từng đến nhà máy này trước đó, chúng vẫn thực hiện cú nhảy theo những gì đã luyện tập.

Quy trình cho thấy robot có thể tái hiện một chuỗi chuyển động trong môi trường mới, nhưng không đồng nghĩa chúng tự suy nghĩ như con người. Chúng dựa vào dữ liệu huấn luyện, cảm biến và các chỉ dẫn kỹ thuật để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Kim loại nóng chảy được giữ lại làm kỷ vật

Figure AI cho biết kim loại thu được sau khi nung chảy đã được đưa trở lại trụ sở tại Mỹ. Công ty đang chế tác phần kim loại này thành những món đồ lưu niệm phiên bản giới hạn, biến một quy trình thanh lý công nghiệp thành một hoạt động mang tính biểu tượng và quảng bá.

Schwarzenegger cũng xuất hiện trong video ghi lại quá trình xử lý robot. Figure AI nhấn mạnh đoạn phim ghi lại sự kiện thực tế, không phải hình ảnh tạo bằng đồ họa máy tính hay hệ thống tạo sinh bằng trí tuệ nhân tạo.

Việc biến kim loại từ robot thành kỷ vật cũng khép lại vòng đời của một mẫu máy theo cách khác thường: từ thiết bị được dùng trong công việc, nó trở thành nguyên liệu cho một vật phẩm lưu niệm. Dù vậy, đây là quyết định riêng của công ty trong trường hợp cụ thể, không phải phương pháp mặc định để xử lý mọi robot cũ.

Video khiến người xem vừa thích thú vừa bất an

Phản ứng của công chúng chia thành hai hướng. Một số người xem đây là video ấn tượng, có ý tưởng tiếp thị thông minh và tạo nên màn kết thúc phù hợp với hình ảnh của “Kẻ hủy diệt”. Những người khác lại thấy khó chịu hoặc rùng mình khi nhìn robot hình người tự lao vào lò nung.

Cảm giác bất an có thể đến từ việc robot có hình dáng và chuyển động giống con người. Khi một cỗ máy biết đi, giữ thăng bằng và nhảy theo hiệu lệnh, người xem dễ gán cho nó cảm xúc hoặc ý định. Nhưng vẻ ngoài giống người không chứng minh rằng robot có ý thức, biết đau đớn hay hiểu rằng mình đang bị phá hủy.

  • Góc nhìn công nghệ: robot thực hiện chuyển động phức tạp sau khi được huấn luyện.
  • Góc nhìn an toàn: pin và linh kiện cần được xử lý theo quy trình phù hợp.
  • Góc nhìn xã hội: hình ảnh robot giống người có thể làm nảy sinh câu hỏi về cách chúng ta đối xử với máy móc.
  • Góc nhìn kinh doanh: video biến hoạt động thanh lý thành một câu chuyện dễ thu hút sự chú ý.

Câu chuyện rộng hơn về vòng đời của robot

Khi robot được đưa vào nhà máy, kho hàng hoặc gia đình, câu hỏi không chỉ là chúng có thể làm gì mà còn là điều gì xảy ra khi chúng hỏng, lỗi thời hoặc bị thay thế. Một robot hình người có thể chứa pin, động cơ, cảm biến và các bộ phận được chế tạo từ nhiều loại vật liệu khác nhau. Việc tháo rời, tái sử dụng linh kiện hay nung chảy thiết bị đều cần cân nhắc an toàn, chi phí và khả năng bảo vệ dữ liệu kỹ thuật.

Sự kiện của Figure AI vì thế vừa gợi nhắc một cảnh phim kinh điển, vừa phơi bày một vấn đề rất thực tế của ngành robot: quản lý toàn bộ vòng đời của máy móc, từ thiết kế và vận hành đến sửa chữa, tái sử dụng hoặc loại bỏ. Khi số lượng robot công nghiệp và robot dịch vụ tăng lên, các doanh nghiệp sẽ cần quy trình rõ ràng hơn để xử lý pin, vật liệu và những bộ phận có giá trị.

Điều đáng chú ý không phải là robot đã trở thành những cỗ máy tự quyết định số phận như trong phim. Thay vào đó, video cho thấy các công ty có thể dùng robot để thực hiện cả những nhiệm vụ cuối cùng của chính chúng—miễn là con người thiết kế quy trình, đánh giá rủi ro và quyết định mục tiêu.