Thẩm phán bảo thủ Samuel Alito của Tòa án Tối cao Mỹ bày tỏ lo ngại trước những phát biểu công khai ngày càng gay gắt nhằm vào Tòa án Tối cao và các thẩm phán. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 4 (giờ địa phương), Alito nói ông lo ngại những phát biểu như vậy sẽ ảnh hưởng đến vị thế của Tòa án Tối cao về lâu dài. Ông đưa ra nhận định này khi trả lời những chỉ trích xoay quanh các phán quyết của Tòa án Tối cao ngăn cản những chính sách quan trọng của chính quyền Trump, cũng như việc các thẩm phán do Tổng thống Trump bổ nhiệm tham gia vào ý kiến đa số trong các phán quyết đó.
Bối cảnh và diễn biến
Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump bổ nhiệm ba thẩm phán Tòa án Tối cao: Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh và Amy Coney Barrett. Theo các bài đưa tin, trong số chín thẩm phán, sáu người được xếp vào nhóm bảo thủ, gồm Chánh án John Roberts, Alito và Clarence Thomas. Tuy nhiên, các bài báo cho biết trong năm nay, Tòa án Tối cao đã đưa ra những phán quyết trái với quan điểm của Tổng thống Trump, trong đó có phán quyết hồi tháng 2 cho rằng thuế quan đối ứng là bất hợp pháp, phán quyết hồi tháng 6 công nhận quyền công dân theo nơi sinh và phán quyết hồi tháng 9 rằng không thể hạn chế bỏ phiếu qua thư.
Xung quanh các phán quyết này, Tổng thống Trump công khai chỉ trích những thẩm phán mà ông đã bổ nhiệm. Tháng trước, trên Truth Social, ông nhắm vào ba thẩm phán do mình bổ nhiệm; trong cuộc phỏng vấn gần đây với tạp chí Time, ông nói rằng mình hối tiếc vì đã bổ nhiệm họ. Tuy nhiên, ông lại nhận xét Thomas và Alito, hai người đứng về phía ông trong vụ kiện về hạn chế bỏ phiếu qua thư, là “cả hai đều là huyền thoại”. Việc chỉ trích hoặc khen ngợi cùng một thẩm phán tùy theo kết quả phán quyết cho thấy sự đối đầu giữa phán quyết của tòa và kỳ vọng chính trị.
Alito nói ông gạt những phát biểu đó ra khỏi đầu và tin rằng các đồng nghiệp của ông cũng làm như vậy. Tuy nhiên, ông lo ngại rằng việc một cá nhân có thể phớt lờ những chỉ trích hay không là chuyện riêng, còn những chỉ trích ấy có tích lũy và ảnh hưởng đến vị thế xã hội của Tòa án Tối cao hay không lại là chuyện khác. Điều này đáng chú ý bởi uy tín của Tòa án Tối cao gắn liền không chỉ với quyền đưa ra phán quyết mà còn với việc các phán quyết được công chúng chấp nhận như quyết định của một thiết chế công.
Alito cũng chỉ ra xu hướng các tổng thống, khi không thuyết phục được Quốc hội thông qua chương trình lập pháp, ban hành sắc lệnh hành pháp hoặc diễn giải lại luật và quy định để thúc đẩy chính sách; các vụ kiện và đơn khẩn cấp nhằm phản đối những động thái này cũng ngày càng tăng. Ông cho biết trong năm 2025, số đơn khẩn cấp trong các vụ việc dân sự quan trọng đã vượt quá 50, còn số vụ được xét xử theo thủ tục thông thường trong khoảng thời gian tương tự cũng ở mức tương đương. Đơn khẩn cấp là thủ tục yêu cầu tòa đưa ra quyết định nhanh chóng trước khi có phán quyết cuối cùng về vụ việc. Điều này cho thấy khi việc triển khai chính sách và các biện pháp pháp lý đối phó diễn ra nhanh chóng, Tòa án Tối cao có thể phải xử lý các vấn đề chính trị thường xuyên hơn.
Ý nghĩa của thông tin này
Cuộc tranh luận này liên quan không chỉ đến mối quan hệ giữa tổng thống và Tòa án Tối cao mà còn đến câu hỏi liệu các thẩm phán có thể xét xử độc lập khi phải đối mặt với những chỉ trích chính trị hay không. Độc lập tư pháp là nguyên tắc theo đó tòa án phải có khả năng xét xử mà không bị áp lực chính trị chi phối. Có thể hiểu phát biểu của Alito theo hướng: dù các thẩm phán có thể gạt những phát biểu đó ra khỏi đầu, việc áp lực công khai lặp đi lặp lại sẽ ảnh hưởng thế nào đến niềm tin và vị thế của toàn bộ tòa án vẫn là điều đáng lo ngại.
Những bên chịu ảnh hưởng không chỉ là các thẩm phán hay tổng thống. Đối với những người có quyền lợi hoặc việc áp dụng chính sách thay đổi theo phán quyết của Tòa án Tối cao, bên cạnh nội dung phán quyết, việc cơ quan đưa ra phán quyết có đứng ngoài áp lực chính trị hay không cũng có thể rất quan trọng. Ngược lại, với những người ủng hộ chính sách của tổng thống, vấn đề có thể là liệu động lực thực thi của chính quyền do dân bầu có bị phán quyết của tòa hạn chế hay không. Đây không phải là sự xác nhận về phản ứng thực tế của một nhóm cụ thể, mà là phần giải thích về những lợi ích có thể liên quan khi phán quyết và xung đột chính trị đan xen.
Chẳng hạn, nếu chính sách của một tổng thống bị Tòa án Tối cao ngăn lại và các thẩm phán tiếp tục bị công khai chỉ trích vì phán quyết đó, độc giả có thể xem xét không chỉ tính hợp pháp của chính sách mà còn cả việc tòa án có thể đưa ra phán quyết nhất quán trước áp lực chính trị hay không. Chỉ riêng giả định này không đủ để kết luận một phán quyết cụ thể là đúng hay sai. Điều cốt yếu là phân biệt giữa việc chỉ trích phán quyết và gây áp lực nhắm vào cá nhân các thẩm phán.
Alito cũng bày tỏ lo ngại trước những đề xuất cải cách như tăng số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao, giới hạn nhiệm kỳ hoặc độ tuổi. Ông mô tả những đề xuất này là nỗ lực có tổ chức nhằm gây ảnh hưởng đến Tòa án Tối cao và các thẩm phán, đồng thời nói rằng ông lo ngại cho tương lai của Tòa án. Tuy nhiên, phát biểu này không có nghĩa là đã xác nhận các đề xuất cải cách thực sự nhằm gây áp lực để thay đổi phán quyết của tòa; đây là thông tin về cách Alito đánh giá những đề xuất đó.
Những điều đã được xác nhận và những điều chưa thể biết
Những điều đã được xác nhận
- Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 4 (giờ địa phương), Alito bày tỏ lo ngại trước những phát biểu công khai ngày càng gay gắt nhằm vào Tòa án Tối cao và các thẩm phán.
- Ông nói rằng ông lo ngại những phát biểu đó sẽ ảnh hưởng đến vị thế của Tòa án Tối cao về lâu dài.
- Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump bổ nhiệm ba thẩm phán Tòa án Tối cao: Gorsuch, Kavanaugh và Barrett.
- Các bài đưa tin cho biết Tòa án Tối cao đã đưa ra những phán quyết trái với quan điểm của Tổng thống Trump trong năm nay về thuế quan đối ứng, quyền công dân theo nơi sinh và việc hạn chế bỏ phiếu qua thư.
- Alito chỉ ra xu hướng các vụ kiện và đơn khẩn cấp nhằm phản đối việc tổng thống đơn phương thúc đẩy chính sách ngày càng gia tăng.
Những điều chưa thể biết
- Bản gốc không cho biết Tổng thống Trump phản ứng thế nào trước những phát biểu của Alito trong cuộc phỏng vấn.
- Bản gốc không nêu cụ thể những phát biểu nào được tính vào các phát biểu công khai mà Alito lo ngại.
- Chỉ dựa trên nội dung được cung cấp, không thể xác nhận liệu những chỉ trích công khai có thực sự làm thay đổi phán quyết của các thẩm phán hoặc niềm tin vào Tòa án Tối cao hay không.
Những điều độc giả cần lưu ý
- Khi xem xét các phán quyết của Tòa án Tối cao, có thể kiểm tra riêng kết luận của phán quyết và những thẩm phán tham gia ý kiến đa số.
- Khi tiếp nhận chỉ trích từ tổng thống hoặc giới chính trị, cần phân biệt liệu đối tượng bị chỉ trích là lập luận của phán quyết hay là các thẩm phán bị gây áp lực với tư cách cá nhân.
- Khi xem xét các đề xuất về số lượng thẩm phán, giới hạn nhiệm kỳ hoặc độ tuổi, nên phân biệt đánh giá của Alito với nội dung thực tế của các đề xuất cải cách.
