Tỷ lệ ủng hộ lao dốc, Tổng thống Lee Jae-myung cần làm gì để thuyết phục cử tri trung dung?

Tỷ lệ ủng hộ ngừng giảm, nhưng chưa cho thấy đã phục hồi

Tỷ lệ đánh giá tích cực dành cho Tổng thống Lee Jae-myung có dấu hiệu ngừng đi xuống vào cuối tháng 9, song những con số được công bố vẫn phản ánh sự bất mãn đáng kể. Trong một cuộc khảo sát ngày 30 tháng 9, 38,5% người được hỏi đánh giá tích cực về cách ông điều hành đất nước, trong khi 57,8% đánh giá tiêu cực. Hai tuần trước đó, các tỷ lệ tương ứng là 35,9% và 59,4%.

Một khảo sát khác công bố ngày 1 tháng 10 ghi nhận mức ủng hộ 43%, còn tỷ lệ đánh giá tiêu cực là 50%. Ba tuần trước, mức tích cực vẫn là 43%, nhưng mức tiêu cực thấp hơn, ở 48%. Vì vậy, việc đà giảm tạm chững lại chưa đồng nghĩa với việc niềm tin của cử tri đã trở lại.

Điểm đáng chú ý không chỉ là mức ủng hộ hiện tại, mà còn là tốc độ thay đổi: trong bốn tháng, tỷ lệ tích cực và tiêu cực đã đảo chiều rõ rệt.

Cử tri trung dung là mắt xích quan trọng

So sánh các cuộc khảo sát trong tháng 5 và tháng 9 cho thấy mức đánh giá tích cực dành cho Tổng thống Lee giảm từ 63% xuống 38%, trong khi đánh giá tiêu cực tăng từ 28% lên 53%. Sự thay đổi diễn ra ở nhiều khu vực, nhóm tuổi và khuynh hướng chính trị, chứ không chỉ trong một bộ phận cử tri riêng lẻ.

Nhóm trung dung có chuyển biến đặc biệt mạnh. Trong tháng 5, 64% người thuộc nhóm này đánh giá tích cực và 26% đánh giá tiêu cực; đến tháng 9, các tỷ lệ đã đảo thành 37% tích cực và 53% tiêu cực. Nhóm cử tri trung dung thường không gắn chặt với một đảng phái, nên đánh giá của họ có thể thay đổi khi họ cảm thấy chính quyền không đáp ứng kỳ vọng hoặc chưa giải thích thuyết phục các quyết định của mình.

Mức ủng hộ trong nhóm có khuynh hướng tiến bộ cũng giảm, từ 91% xuống 62%; tỷ lệ đánh giá tiêu cực tăng từ 7% lên 33%. Tuy nhiên, mức sụt giảm của nhóm trung dung cho thấy đây có thể là yếu tố quan trọng hơn trong việc kéo thấp kết quả chung. Nói cách khác, câu hỏi trước mắt không chỉ là làm sao giữ những người vốn đã ủng hộ, mà còn là làm thế nào để những người đang hoài nghi có lý do quay lại.

Vì sao mức ủng hộ có thể tạm chững?

Có thể có hơn một nguyên nhân. Một lời xin lỗi công khai của tổng thống trước kỳ nghỉ lễ Chuseok, cùng việc một ứng viên bộ trưởng rút lui vào ngày hôm sau, có thể đã phần nào làm dịu sự bất bình của công chúng. Nhưng cũng có khả năng tỷ lệ đã giảm đến một ngưỡng mà tại đó nhóm ủng hộ trung thành vẫn tiếp tục đứng về phía tổng thống.

Trong chính trị, nhóm ủng hộ trung thành đôi khi được ví như “nền móng” của một tòa nhà: họ có thể giúp mức ủng hộ không giảm mãi, nhưng không đủ để tự tạo ra sự phục hồi rộng khắp. Muốn tăng trở lại, chính quyền thường cần đồng thời giữ được những người ủng hộ cốt lõi và thuyết phục những cử tri ít gắn bó hơn.

Lựa chọn giữa cử tri thân thiết và cử tri trung dung

Tranh luận về việc ưu tiên “cử tri nhà” hay mở rộng sang “cử tri ngoài nhà” đã tồn tại lâu trong chính trị. Cử tri nhà là những người vốn ủng hộ một chính đảng; cử tri ngoài nhà là những người chưa quyết định hoặc có thể chuyển sang ủng hộ đối thủ. Trong cuộc bầu cử sơ bộ của một đảng, việc huy động nhóm ủng hộ trung thành thường rất quan trọng; nhưng để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử toàn quốc, một ứng viên thường phải thu hút thêm cử tri bên ngoài nền tảng sẵn có.

Đây không phải quy tắc tuyệt đối. Lựa chọn phù hợp còn tùy vào thời điểm, đối thủ, chương trình hành động và tâm trạng xã hội. Tuy vậy, khi sự ủng hộ giảm mạnh trong nhóm trung dung, tiếp tục chỉ hướng thông điệp tới những người đã đồng thuận có thể khiến chính quyền khó mở rộng ảnh hưởng.

Lập luận của bài viết là Tổng thống Lee cần chuyển trọng tâm sang khôi phục niềm tin của cử tri trung dung, thay vì để các quyết định chính sách bị chi phối quá nhiều bởi phản ứng của nhóm ủng hộ cốt lõi.

Tổng thống Lee và Đảng Dân chủ từng đặt ra hai mục tiêu lớn: xử lý di sản của cuộc khủng hoảng chính trị và theo đuổi cách điều hành thực dụng, cân bằng. Khi mục tiêu thứ nhất được cho là đang tiến dần đến giai đoạn hoàn tất, bài toán tiếp theo là chứng minh cam kết về chủ nghĩa thực dụng trung dung — tức lựa chọn chính sách dựa trên kết quả và điều kiện thực tế, chứ không chỉ dựa vào khẩu hiệu hay lập trường lý tưởng.

Tỷ lệ ủng hộ vừa là kết quả, vừa là nguồn lực điều hành

Trong hệ thống tổng thống, mức ủng hộ công chúng ảnh hưởng đến khả năng thúc đẩy chính sách. Khi nhiều người tin tưởng chính quyền, các đề xuất lớn thường có thêm không gian để được thảo luận, thông qua và triển khai. Ngược lại, tỷ lệ thấp có thể khiến nghị sĩ, cơ quan nhà nước và các nhóm xã hội thận trọng hơn, đồng thời làm cho ngay cả những đề xuất hợp lý cũng dễ bị nghi ngờ.

Điều này tạo thành một vòng lặp: chính quyền hoạt động kém hiệu quả có thể khiến tỷ lệ ủng hộ giảm; nhưng khi mức ủng hộ đã thấp, chính quyền lại càng khó thực hiện chương trình của mình. Theo bài viết, sự suy yếu ấy có thể làm giảm động lực triển khai ba dự án quy mô lớn mà chính phủ đang theo đuổi.

Hệ quả cũng có thể xuất hiện trong các cuộc bầu cử sắp tới. Bài viết cảnh báo rằng nếu Đảng Dân chủ thất bại trong cuộc bầu cử bổ sung chức thị trưởng Seoul năm 2027 hoặc cuộc bầu cử quốc hội năm 2028, triển vọng của đảng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2030 cũng có thể bị ảnh hưởng. Quan trọng hơn, một lần thay đổi chính quyền có thể khiến các chương trình cải cách đã khởi động — trong đó có cải cách công tố và tư pháp — bị đình trệ hoặc đảo ngược.

Bài học từ Kim Young-sam: cải cách cần sự ủng hộ rộng rãi

Khi nhậm chức năm 1993, Tổng thống Kim Young-sam thúc đẩy nhiều biện pháp cải cách mạnh mẽ, gồm công khai tài sản của quan chức, giải thể mạng lưới quân sự Hanahoe và áp dụng chế độ giao dịch tài chính minh bạch. Ông cho rằng sự ủng hộ lớn của công chúng đã giúp chính quyền có thêm sức mạnh để tiến hành thay đổi.

Kim Young-sam từng nhấn mạnh rằng thành bại của cải cách phụ thuộc vào năng lực lãnh đạo, ý chí của lực lượng thúc đẩy cải cách và sự đồng thuận của người dân — kể cả khi họ phải chia sẻ một phần khó khăn.

Nhưng giai đoạn cuối nhiệm kỳ cho thấy một chính phủ có thể mất đi sự ủng hộ ấy như thế nào. Tháng 12 năm 1996, dự luật sửa đổi luật lao động được thông qua tại quốc hội trong một quy trình gây tranh cãi, làm bùng lên khủng hoảng chính trị. Nỗ lực thúc đẩy cải cách kinh tế trong bối cảnh thiếu đồng thuận đã góp phần làm suy yếu chính quyền.

Bài học ở đây không đơn giản là mọi cải cách gây tranh cãi đều phải dừng lại. Vấn đề là thời điểm, cách thức và mức độ giải thích cho công chúng. Nếu một chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến công việc, thu nhập hoặc quyền lợi của người dân, chính quyền cần thuyết phục họ rằng mục tiêu đáng để theo đuổi và gánh nặng được phân chia công bằng.

Bài học từ Roh Moo-hyun: nhìn xa nhưng phải thuyết phục từng bước

Cựu Tổng thống Roh Moo-hyun thường được nhắc đến như một nhà lãnh đạo muốn nhìn xa và chuẩn bị cho những thay đổi lớn. Tuy nhiên, những người từng làm việc với ông cũng cho rằng một số ý tưởng đi trước nhận thức của công chúng quá xa, khiến việc thuyết phục trở nên khó khăn.

Một cố vấn cũ của Roh nhận xét rằng khi tỷ lệ ủng hộ cao, người dân dễ tiếp nhận các đề xuất hơn; khi tỷ lệ thấp, ngay cả những ý tưởng hợp lý cũng có thể bị từ chối hoặc hiểu sai. Nhận xét ấy nhấn mạnh rằng khả năng truyền đạt không phải phần phụ của chính sách: nó quyết định liệu công chúng có hiểu mục tiêu, chi phí và lợi ích của chính sách hay không.

Nhìn xa là cần thiết, nhưng nhà lãnh đạo có thể phải đi trước công chúng một nửa bước, thay vì đi quá xa rồi mới tìm cách kéo mọi người theo.

Điều đó không có nghĩa là chính quyền chỉ nên làm những việc dễ được lòng dân. Thay vào đó, nhà lãnh đạo cần kết nối mục tiêu dài hạn với vấn đề người dân đang đối mặt mỗi ngày, chẳng hạn việc làm ổn định, chi phí sinh hoạt hoặc khả năng tiếp cận dịch vụ công. Một kế hoạch cải cách sẽ dễ được chấp nhận hơn nếu công chúng hiểu rõ nó giải quyết vấn đề gì, ai chịu ảnh hưởng và kết quả có thể kiểm chứng ra sao.

Lee Hae-chan và nguyên tắc giữ vững giá trị, linh hoạt trong cách làm

Cựu lãnh đạo Đảng Dân chủ Lee Hae-chan từng nói rằng ông không bị cuốn hút bởi những lập trường cực đoan hay chủ nghĩa duy căn. Theo ông, xã hội và phong trào tiến bộ có thể đạt được nhiều hơn khi kiên trì cải thiện từng bước, thay vì liên tục chuyển từ cực này sang cực khác.

“Hãy học các giá trị từ lịch sử, nhưng học phương pháp từ thực tế.”

Nguyên tắc này phân biệt giữa mục tiêu và cách thực hiện. Một chính quyền có thể giữ vững mục tiêu công bằng, dân chủ hay trách nhiệm giải trình, đồng thời điều chỉnh lộ trình, thời điểm và phạm vi chính sách để phù hợp với hoàn cảnh thực tế. Ví dụ, nếu một đề xuất cải cách gặp phản đối, chính quyền có thể giải thích lại, tham vấn thêm hoặc triển khai theo từng giai đoạn mà không nhất thiết từ bỏ mục tiêu ban đầu.

Đó cũng là tinh thần thường được diễn đạt bằng ý tưởng kết hợp sự nghiêm túc về nguyên tắc với sự nhạy bén trước thực tế. Trong điều hành, điều này có nghĩa là không đánh đổi mục tiêu dài hạn chỉ để đạt thuận lợi trước mắt, nhưng cũng không xem mọi đề xuất ban đầu là bất khả thay đổi.

Những quyết định cần được giải thích rõ hơn

Bài viết nêu một số tranh luận gần đây để minh họa cho áp lực từ nhóm ủng hộ cốt lõi. Trong quá trình sửa đổi luật tố tụng hình sự, Tổng thống Lee từng cho rằng quyền điều tra bổ sung của công tố viên nên chỉ được duy trì trong những trường hợp ngoại lệ; sau khi cựu lãnh đạo đảng Jeong Cheong-rae phản đối, ông đã từ bỏ lập trường đó.

Một trường hợp khác liên quan đến việc đề cử Kim Ji-yong làm người đứng đầu cơ quan điều tra tội phạm nghiêm trọng. Sau khi một số chính trị gia, trong đó có Thống đốc tỉnh Gyeonggi Choo Mi-ae và nghị sĩ Kim Yong-min, lên tiếng phản đối, quy trình bổ nhiệm bị trì hoãn. Những diễn biến này được xem là dấu hiệu cho thấy chính quyền có thể đang quá chú ý đến phản ứng trong nội bộ và trong nhóm ủng hộ trung thành.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh chính sách sau phản hồi không tự động đồng nghĩa với sự thiếu quyết đoán. Câu hỏi quan trọng là chính quyền có công khai lý do, tiêu chí và bằng chứng dẫn đến quyết định hay không. Nếu thay đổi lập trường mà không giải thích, người dân có thể nghĩ rằng chính sách được quyết định bởi sức ép chính trị hơn là lợi ích công cộng.

Thử thách phía trước: xây dựng niềm tin, không chỉ giữ căn cứ ủng hộ

Lựa chọn hướng đi trung dung không đồng nghĩa với việc từ bỏ các cam kết cải cách, cũng không nhất thiết khiến nhóm ủng hộ cốt lõi rời bỏ tổng thống. Lập luận được đưa ra là nếu chính quyền thể hiện sự tự tin và giải thích rõ vì sao một quyết định phục vụ lợi ích chung, nhóm ủng hộ trung thành có thể tiếp tục gắn bó, trong khi cử tri trung dung có thêm lý do cân nhắc lại.

Để đạt được điều đó, chính quyền cần biến các khẩu hiệu thành những kết quả người dân có thể nhận thấy. Mỗi chính sách nên trả lời được các câu hỏi cơ bản: vấn đề nào sẽ được giải quyết, ai được hưởng lợi, ai có thể chịu thiệt và kết quả sẽ được đánh giá bằng cách nào. Sự minh bạch ấy đặc biệt quan trọng với những quyết định gây tranh cãi, bởi nó giúp phân biệt một sự điều chỉnh có căn cứ với việc thay đổi lập trường chỉ để làm hài lòng một phe.

Bài học chung từ Kim Young-sam, Roh Moo-hyun và Lee Hae-chan là cải cách cần cả tầm nhìn lẫn sự đồng thuận; kiên định về giá trị nhưng linh hoạt trong phương pháp. Với Tổng thống Lee Jae-myung, nhiệm vụ trước mắt không chỉ là giữ chân những người vốn ủng hộ ông, mà còn là chứng minh với số đông rằng chính quyền có thể lắng nghe, giải thích và điều hành theo những gì thực tế đòi hỏi.