Một nghiên cứu cho thấy thông tin liên hệ Tổng thống Mỹ Donald Trump với phong trào ly khai Alberta có thể làm giảm ý định bỏ phiếu ly khai. Trong khảo sát với 1.260 cư dân Alberta, điều kiện đưa ra mối liên hệ giữa Trump và phong trào ly khai, đồng thời gợi nhắc người tham gia về suy nghĩ của những cư dân khác đối với Trump, đã làm ý định bỏ phiếu giảm 5,4 điểm phần trăm. Các nhà nghiên cứu cũng cho biết phần lớn cư dân Alberta phản đối mạnh mẽ việc Canada tách ra.

Bối cảnh

Bài báo cho biết trong 18 tháng qua, sự quan tâm của Mỹ đối với phong trào ly khai Alberta trải dài từ sự ủng hộ công khai của các quan chức cấp cao trong chính phủ và các đồng minh tại Quốc hội đến sự hậu thuẫn của hệ sinh thái truyền thông trực tuyến MAGA. Cuối tháng 1, các nhà hoạt động chính trị thuộc Đảng Cộng hòa ở Michigan được đưa tin đã đến Alberta để thảo luận với những người tổ chức phong trào ly khai về phần mềm vận động cử tri.

Vài tuần sau, các nhà tổ chức chủ chốt của phong trào ly khai Alberta thừa nhận đã gặp các quan chức Mỹ tại Washington để bàn về khả năng Alberta rời Canada. Tuy nhiên, họ giữ khoảng cách với Tổng thống Trump. Nghiên cứu đưa ra một manh mối giúp lý giải bối cảnh đó: Trump không được lòng người dân Alberta, và việc gắn phong trào ly khai với Trump có thể làm giảm ý định ủng hộ.

Các nhà nghiên cứu thực hiện khảo sát vào cuối tháng 5 năm 2026 thông qua Vox Pop Labs. Có 1.260 người trả lời, phần lớn tập trung ở Calgary, Edmonton và khu vực quanh Quốc lộ 2. Theo các nhà nghiên cứu, so với điều tra dân số năm 2021, mẫu khảo sát có trình độ học vấn cao hơn, tỷ lệ nam giới nhỉnh hơn một chút và thu nhập cũng cao hơn.

Người tham gia được phân ngẫu nhiên vào các nhóm nhận những gói thông tin khác nhau hoặc không nhận thông tin nào. Sau đó, họ trả lời sẽ bỏ phiếu thế nào nếu có cuộc trưng cầu dân ý về việc ly khai, đồng thời cho biết mức độ đồng tình với quan điểm Alberta nên tách khỏi Canada và trở thành một quốc gia độc lập. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng họ không sử dụng câu hỏi trưng cầu dân ý của chính quyền Alberta, vì các chuyên gia cho rằng câu chữ của câu hỏi này khó hiểu.

Ý nghĩa của thông tin này

Điểm chính của kết quả là thái độ nền tảng đối với việc ly khai và ý định bỏ phiếu thực tế có thể thay đổi khác nhau. Các nhà nghiên cứu cho biết phần lớn người trả lời phản đối mạnh mẽ việc ly khai; do mức phản đối vốn đã cao, thông tin liên hệ phong trào với Mỹ, Trump hoặc chuẩn mực phản đối Trump không làm thay đổi thêm mức độ đồng tình hay phản đối. Tuy vậy, thông tin vẫn ảnh hưởng đến ý định bỏ phiếu.

Chuẩn mực xã hội là những quan niệm về cách các thành viên trong một nhóm thường hành xử và hành vi nào được mong đợi. Các nhà nghiên cứu giải thích rằng cư dân Alberta nhận thức đúng về sự tồn tại của một chuẩn mực xã hội phản đối Trump. Vì vậy, nếu phong trào ly khai bị gắn với Trump, người ta có thể dự đoán rằng việc ủng hộ ly khai sẽ bị những người xung quanh đánh giá tiêu cực, từ đó ảnh hưởng đến lựa chọn khi bỏ phiếu.

Chẳng hạn, ngay cả khi cử tri không thay đổi suy nghĩ về bản thân việc ly khai, ý định bỏ phiếu thực tế vẫn có thể thay đổi nếu họ tiếp nhận thông tin rằng phong trào này gắn với Trump và ý thức được sự phản đối của những người xung quanh. Đây là giả định dùng để giải thích kết quả nghiên cứu, không có nghĩa là một cử tri cụ thể đã thực sự phản ứng theo cách đó.

Ở khía cạnh này, nghiên cứu cũng gợi ra hàm ý cho chiến lược tranh cử trong cuộc tranh luận về ly khai. Các nhà nghiên cứu dự đoán rằng chiến lược liên hệ Trump với phong trào ly khai có thể hiệu quả hơn nếu Trump can dự tích cực hơn trước cuộc trưng cầu dân ý hoặc chiến dịch vận động ở lại Canada khai thác hình ảnh của ông. Tuy nhiên, đây là dự đoán của các nhà nghiên cứu, không có nghĩa là hiệu quả đã được xác nhận trong một chiến dịch thực tế. Ngoài ra, nghiên cứu đo lường ý định bỏ phiếu qua khảo sát, vì vậy cần phân biệt kết quả này với hành vi bỏ phiếu thực tế hoặc kết quả trưng cầu dân ý.

Những điều đã xác nhận và những điều chưa thể biết

Những điều đã xác nhận

  • Các nhà nghiên cứu khảo sát 1.260 cư dân Alberta vào cuối tháng 5 năm 2026.
  • Mẫu khảo sát chủ yếu tập trung ở Calgary, Edmonton và khu vực quanh Quốc lộ 2; so với điều tra dân số năm 2021, mẫu có trình độ học vấn và thu nhập cao hơn, tỷ lệ nam giới cũng nhỉnh hơn một chút.
  • Trong nhóm đối chứng không nhận thông tin, chỉ một thiểu số cho biết sẽ bỏ phiếu ly khai. Nhóm nhận thông tin liên hệ phong trào với Mỹ, Trump hoặc chuẩn mực phản đối Trump có ý định bỏ phiếu thấp hơn nhóm đối chứng.
  • Trong điều kiện nêu mối liên hệ giữa Trump và phong trào ly khai, đồng thời khiến người tham gia nghĩ đến cảm xúc của những cư dân Alberta khác đối với Trump, ý định bỏ phiếu giảm 5,4 điểm phần trăm.
  • Các nhà nghiên cứu cho biết thông tin không làm thay đổi thêm mức độ đồng tình hay phản đối vì người dân vốn đã phản đối mạnh mẽ việc ly khai.

Những điều chưa thể biết

  • Tài liệu không nêu mẫu khảo sát được chọn bằng phương pháp nào, cũng như biên độ sai số của kết quả.
  • Không thể xác định từ văn bản gốc khi nào cuộc trưng cầu dân ý về việc ly khai dự kiến sẽ được tổ chức.
  • Nội dung được cung cấp không cho biết tỷ lệ ý định bỏ phiếu cụ thể trong từng điều kiện thông tin, hay liệu khác biệt quan sát được có ý nghĩa thống kê hay không.
  • Chỉ dựa vào tài liệu này thì không thể biết sự khác biệt về cơ cấu nhân khẩu học của mẫu đã ảnh hưởng đến kết quả ở mức độ nào.

Những điều độc giả cần lưu ý

  • Khi đọc các nhận định trích dẫn nghiên cứu này, cần phân biệt thay đổi trong ý định bỏ phiếu với thay đổi trong thái độ ủng hộ hay phản đối việc ly khai. Các nhà nghiên cứu cho biết hai kết quả đo lường này không giống nhau.
  • Cần kiểm tra con số 5,4 điểm phần trăm xuất phát từ điều kiện thông tin nào. Đây là kết quả trong điều kiện đưa ra mối liên hệ giữa Trump và phong trào ly khai, đồng thời gợi nhắc người tham gia về cảm xúc của những cư dân khác đối với Trump.
  • Khi khái quát dư luận cho toàn bộ cư dân Alberta, cần tính đến việc mẫu khảo sát khác với điều tra dân số năm 2021, cũng như việc tài liệu được cung cấp không nêu phương pháp chọn mẫu và biên độ sai số.