Chánh án Tòa án Tối cao Jo Hee-dae đã nộp văn bản nêu lý do không dự kỳ kiểm tra, giám sát thường niên của Quốc hội về Tòa án Tối cao, do Ủy ban Pháp chế và Tư pháp của Quốc hội tổ chức vào ngày 6 tháng 10, với tư cách nhân chứng thường. Ông Jo cho biết lời khai liên quan đến việc thực thi quyền đề cử ứng viên thẩm phán Tòa án Tối cao có thể trái với nguyên tắc phân lập quyền lực và độc lập tư pháp; đồng thời, ông cũng khó có thể công khai cụ thể những nội dung về công tác nhân sự đang diễn ra và các cuộc trao đổi với Tổng thống. Đảng Dân chủ Hàn Quốc chỉ trích ông từ chối yêu cầu giám sát chính đáng của Quốc hội, còn Đảng Quyền lực Nhân dân đáp lại rằng cách hành xử của Đảng Dân chủ là “chính trị hăm dọa”.

Bối cảnh và tình hình

Ngày 28 tháng 9, theo đề xuất của Đảng Dân chủ, Ủy ban Pháp chế và Tư pháp đã chọn ông Jo làm nhân chứng thường tại kỳ kiểm tra, giám sát thường niên của Quốc hội. Cũng trong ngày đó, trên đường đến nơi làm việc, ông Jo nói sẽ đề cập trong kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội đến việc từ chối yêu cầu của Phủ Tổng thống Hàn Quốc (청와대) về việc đề cử lại ứng viên thẩm phán Tòa án Tối cao. Nghị sĩ Kim Eui-kyeom, trưởng nhóm phụ trách của Đảng Dân chủ, cho biết ông Jo đã nộp văn bản nêu lý do không tham dự vào ngày 4 tháng 10 và chỉ trích ông đã thay đổi so với phát biểu trước đó.

Các lý do trong văn bản nêu lý do không tham dự đã được báo chí đưa tin. Ông Jo lập luận rằng quyền đề cử là quyền độc lập theo hiến pháp của Chánh án Tòa án Tối cao, và việc Quốc hội yêu cầu ông ra làm chứng về vấn đề này đi ngược lại tinh thần phân lập quyền lực và nguyên tắc độc lập tư pháp. Ông cũng cho rằng không phù hợp nếu công khai cụ thể thông tin cá nhân của ứng viên, công tác nhân sự đang diễn ra hay nội dung trao đổi với Tổng thống; ông đồng thời đề cập khả năng sẽ có cuộc điều tra liên quan đến đơn tố cáo về việc thực thi quyền đề cử.

Đảng Dân chủ phản bác rằng hoạt động kiểm tra, giám sát của Quốc hội là thẩm quyền được quy định tại Điều 61 Hiến pháp Hàn Quốc (헌법). Nghị sĩ Kim lập luận rằng nếu chỉ dựa vào khả năng bị điều tra mà cho phép vắng mặt, thì điều đó có thể tạo thành lập luận để các công chức bị tố cáo né tránh hoạt động kiểm tra, giám sát của Quốc hội. Đảng Dân chủ cho rằng việc từ chối đề cử lại đã xâm phạm quyền được xét xử của người dân, đồng thời cho rằng có dấu hiệu vi phạm Hiến pháp và pháp luật, như việc triệu tập cuộc họp cán bộ lãnh đạo trong thời gian thiết quân luật khẩn cấp ngày 3 tháng 12. Đây là những cáo buộc của Đảng Dân chủ; chỉ dựa trên các tin bài được nêu thì chưa thể kết luận có hành vi vi phạm pháp luật hay không.

Tin này có ý nghĩa gì?

Cuộc tranh cãi này nằm ở điểm giao thoa giữa quyền kiểm tra, giám sát thường niên của Quốc hội đối với hoạt động của các cơ quan và công chức, với nguyên tắc bảo vệ sự độc lập của ngành tư pháp. Những vấn đề được đặt ra gồm Quốc hội có thể yêu cầu giải trình đến mức nào về việc Chánh án Tòa án Tối cao thực thi quyền đề cử, và cần xử lý ra sao các thông tin nhân sự nhạy cảm hay nội dung trao đổi với Tổng thống. Hai bên viện dẫn những giá trị hiến pháp khác nhau, nên không thể chỉ dựa vào yêu cầu tham dự mà khẳng định bên nào đúng.

Vấn đề này cũng có ý nghĩa đối với người dân. Khi công chức giải trình tại kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội, công chúng có thể xem xét quá trình đưa ra các quyết định công; đồng thời, cũng cần cân nhắc phạm vi và cách thức lấy lời khai để không làm tổn hại đến sự độc lập của ngành tư pháp. Chẳng hạn, nếu Quốc hội hỏi về quá trình đề cử, người dân có thể phân biệt giữa nội dung có thể được công khai trong câu trả lời với thông tin cá nhân của ứng viên và nội dung trao đổi mà ông Jo cho biết khó công khai. Tuy nhiên, nội dung chất vấn và trả lời thực tế hiện vẫn chưa được xác nhận.

Những điểm được các tin bài đưa tin khác nhau

Tuy nhiên, trọng tâm của các tin bài không giống nhau. Một bài đưa tin về lời kêu gọi ông Jo tham dự của nghị sĩ Park Ji-won — “cứ đến đây rồi nói” — và các trường hợp chánh án Tòa án Tối cao trước đây dự kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội; một bài khác thuật lại cả phản ứng trái chiều của Đảng Dân chủ và Đảng Quyền lực Nhân dân. Bài tập trung vào nội dung văn bản nêu lý do không tham dự thì giới thiệu chi tiết các lý do ông Jo đưa ra, như quyền đề cử, độc lập tư pháp và khả năng bị điều tra.

Nghị sĩ Park khẳng định các cựu Chánh án Tòa án Tối cao Min Bok-gi và Jo Jin-man đã dự phiên kiểm tra, giám sát của Quốc hội với tư cách nhân chứng trong thập niên 1960 và 1970, còn Chánh án đầu tiên Kim Byeong-ro cũng đáp ứng yêu cầu đến Quốc hội ngay trong ngày. Ông kêu gọi ông Jo tham dự, nói rằng ngay cả khi phải sơ tán vì chiến tranh, Quốc hội vẫn tổ chức các kỳ kiểm tra, giám sát, phiên họp toàn thể và phiên họp ủy ban thường trực. Ông cũng cho rằng vụ việc đề cử lại, cuộc họp cán bộ lãnh đạo trong đêm thiết quân luật và nổi loạn ngày 3 tháng 12, cùng việc “chia nhỏ các khoản thanh toán bằng thẻ công vụ” tại Tòa án Tối cao, không liên quan đến các vụ án riêng lẻ và chỉ ông Jo mới có thể trả lời. Đây là những nội dung được thuật lại như tuyên bố của nghị sĩ Park.

Sự thật đã được xác nhận và những điều chưa thể biết

Sự thật đã được xác nhận

  • Ngày 28 tháng 9, theo đề xuất của Đảng Dân chủ, Ủy ban Pháp chế và Tư pháp đã chọn ông Jo làm nhân chứng thường tại kỳ kiểm tra, giám sát thường niên của Quốc hội.
  • Ngày 4 tháng 10, ông Jo nộp văn bản nêu lý do không tham dự và cho biết ông khó dự kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội ngày 6 tháng 10.
  • Văn bản nêu các lý do không tham dự gồm việc thực thi quyền đề cử và nguyên tắc độc lập tư pháp, việc công khai nội dung nhân sự và trao đổi nhạy cảm, cùng khả năng bị điều tra.
  • Đảng Dân chủ yêu cầu ông tham dự, viện dẫn quyền giám sát của Quốc hội và phát biểu trước đây của ông Jo; Đảng Quyền lực Nhân dân chỉ trích sức ép từ Đảng Dân chủ.

Những điều chưa thể biết

  • Các tin bài được cung cấp không cho biết sau đó ông Jo có thực sự dự kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội hay không.
  • Chỉ dựa trên tin bài này thì không thể biết các cáo buộc do Đảng Dân chủ đưa ra sẽ được xem xét qua quy trình nào và kết quả ra sao.

Những điều độc giả cần theo dõi

  • Cần xác nhận ông Jo có dự kỳ kiểm tra, giám sát của Quốc hội ngày 6 tháng 10 hay không, và Ủy ban Pháp chế và Tư pháp thực tế đã chất vấn theo cách nào.
  • Đọc riêng các lập luận trong văn bản nêu lý do không tham dự và phản bác từ phía Quốc hội trong những tin tiếp theo sẽ giúp làm rõ điểm tranh cãi là việc ông Jo có tham dự hay phạm vi lời khai liên quan đến quyền đề cử.
  • Cần phân biệt các cáo buộc vi phạm Hiến pháp và pháp luật do Đảng Dân chủ đưa ra với những kết luận đã được xác nhận.

Tài liệu tham khảo