Ngày 21 tháng 9, một vụ nổ mìn xảy ra tại Khu phi quân sự (비무장지대) ở tuyến phía tây. Trong cuộc họp báo ngày 28 tháng 9, Bộ Quốc phòng cho biết khả năng rất cao đây là mìn của quân đội Triều Tiên. Tuy nhiên, chỉ dựa trên những thông tin đã công bố thì chưa thể xác định mìn được gài vào thời điểm nào, cũng như quân đội Hàn Quốc đã có biện pháp gì khi mìn được gài.

Sĩ quan A, công tác tại phòng tình huống của một đơn vị ở tuyến phía đông, làm chứng rằng quân đội Triều Tiên mang những chiếc hộp được cho là hộp đựng mìn xuống phía nam Đường phân giới quân sự, làm việc hơn 10 tiếng rồi quay trở lại phía bắc. Nếu lời chứng này là đúng, cần xem xét vụ việc không chỉ giới hạn ở việc tìm nguyên nhân của một vụ nổ riêng lẻ, mà còn trong bối cảnh tình trạng vượt ranh giới lặp đi lặp lại, cùng các vấn đề giám sát và ứng phó tại khu vực biên giới. Tuy nhiên, lời chứng tại hiện trường của ông A và số liệu thống kê chính thức có phạm vi và căn cứ khác nhau, nên không thể so sánh đơn giản như những con số cùng loại.

Bối cảnh và diễn biến

Theo ông A, quân đội Triều Tiên thường đi xuống phía nam để làm việc trong khoảng từ 6 giờ đến 6 giờ 30 sáng, rồi quay về phía bắc trong khoảng từ 7 giờ đến 9 giờ tối. Ông cho rằng Bộ Quốc phòng công bố khoảng 17 vụ xâm phạm Đường phân giới quân sự trong năm ngoái, nhưng nếu tính cả những trường hợp chưa được công bố ở tất cả các quân đoàn thì con số vượt quá 200 vụ. Mặt khác, nội dung bài báo không cho biết khoảng 200 vụ đó được thống kê theo tiêu chí nào, bao gồm giai đoạn và khu vực nào.

Ông A giải thích rằng theo quy định, khi quân đội Triều Tiên có hành động khiêu khích hoặc xâm phạm, phía Hàn Quốc phải phát cảnh báo qua loa và bắn cảnh cáo. Tuy nhiên, theo lời giải thích của ông, mục đích chính của phát súng cảnh cáo là để đối phương nghe thấy tiếng súng; đạn được bắn xuống đất hoặc lên trời. Ông làm chứng rằng vào một ngày đơn vị phát hiện quân đội Triều Tiên vượt ranh giới, họ đã phát cảnh báo qua loa hơn 50 lần, nhưng binh sĩ Triều Tiên vẫn hoàn thành công việc rồi quay về. Đây là lời chứng tại hiện trường, không phải giải thích chính thức xác nhận cách ứng phó của tất cả các đơn vị hay biện pháp được áp dụng vào thời điểm xảy ra vụ việc lần này.

Khi được hỏi về cách ứng phó lúc mìn được gài, quân đội cho biết họ bị hạn chế trả lời vì đây là vấn đề liên quan đến biện pháp tác chiến. Công tác điều tra tại hiện trường chỉ bắt đầu từ ngày 27, tức 6 ngày sau khi xảy ra vụ việc. Thời điểm bắt đầu điều tra và nội dung ứng phó của quân đội là hai vấn đề cần được xác minh riêng; không thể chỉ dựa vào lịch trình điều tra để kết luận liệu khi đó có biện pháp tác chiến hay không, hoặc biện pháp đó có phù hợp hay không.

Bài báo cho biết trong vụ mìn hộp gỗ ở DMZ năm 2015, quân đội Hàn Quốc đã không nhận biết được việc quân đội Triều Tiên vượt Đường phân giới quân sự và thời điểm gài mìn. Sau đó, Kim Kwan-jin, khi ấy là Giám đốc Văn phòng An ninh Quốc gia thuộc Phủ Tổng thống, đã nối lại chương trình phát thanh bằng loa phóng thanh hướng về Triều Tiên; sau khi quân đội Hàn Quốc bắn đáp trả 29 quả đạn pháo tự hành K-9 trước hỏa lực pháo binh của quân đội Triều Tiên, Triều Tiên đã nhận trách nhiệm và xin lỗi. Diễn biến ứng phó trong vụ việc trước đây có thể là bối cảnh để so sánh với tình hình hiện nay, nhưng không có căn cứ nào được đưa ra để cho rằng điều kiện tại hiện trường hay đánh giá tác chiến khi đó và hiện nay là giống nhau.

Ý nghĩa của thông tin này

Khi đánh giá tình hình an ninh ở khu vực biên giới, bên cạnh số lần vượt ranh giới, điều quan trọng còn là những hành động nào đã diễn ra, quân đội phát hiện chúng vào thời điểm nào và đã ứng phó ra sao. Con số khoảng 17 vụ được công bố chính thức và tuyên bố của ông A về hơn 200 vụ có thể dựa trên phạm vi thống kê khác nhau, nên khó có thể chỉ dựa vào các con số để kết luận bên nào phản ánh toàn bộ tình hình. Nếu tiêu chí và căn cứ thống kê không được công bố, người dân cũng khó đánh giá mức độ lặp lại hay mức độ nguy hiểm.

Bài báo cũng nêu những cách diễn giải khác nhau về mục đích vượt ranh giới của quân đội Triều Tiên. Ông A cho biết nội bộ phân tích các khả năng như củng cố công sự biên giới, ngăn Hàn Quốc tiến quân về phía bắc, cũng như ngăn binh sĩ và người dân Triều Tiên đào tẩu. Park Hwi-rak, Chủ tịch Hội Nghiên cứu Ứng phó với Hạt nhân Triều Tiên thuộc Quỹ Phát triển Tiên tiến Bán đảo Triều Tiên, cho rằng việc gài mìn nhằm tạo ra một chuỗi hành động khiêu khích và thể hiện ý định tấn công. Cần phân biệt những giải thích này là các phân tích và nhận định riêng; không thể xem chúng là mục đích gài mìn hay ý đồ chỉ huy đã được xác nhận.

Sau vụ việc, ngày 30 tháng 9, Triều Tiên tuyên bố trong thông cáo của Kim Yo-jong, Trưởng ban Tổng vụ của Đảng Lao động Triều Tiên, rằng nước này sẽ tăng cường các phương tiện phản công chiến thuật ở hướng Khu phi quân sự của Sư đoàn Bộ binh 21, Quân đoàn 3 của quân đội Hàn Quốc. Cùng ngày, Kang Hyun-woo, Trưởng ban Tác chiến thuộc Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân (합동참모본부), nói rằng vụ tấn công bằng mìn của Triều Tiên vi phạm Hiệp định đình chiến, đồng thời yêu cầu phía Triều Tiên xin lỗi và có biện pháp chịu trách nhiệm. Trong bối cảnh tuyên bố được đưa ra từ cả hai phía, cách quản lý căng thẳng xung quanh tình hình ở khu vực biên giới cũng là vấn đề cần tiếp tục theo dõi.

Chẳng hạn, binh sĩ làm nhiệm vụ ở khu vực biên giới hoặc gia đình họ có thể xem xét riêng kết quả điều tra chính thức của quân đội và lời chứng tại hiện trường, thay vì chỉ dựa vào một con số về số lần vượt ranh giới để đánh giá tình hình an toàn. Đặc biệt, trước khi thời điểm gài mìn và biện pháp tác chiến khi đó được làm rõ, rất khó đưa ra kết luận chắc chắn về nguyên nhân hay mức độ phù hợp của cách ứng phó.

Những điều đã xác nhận và những điều chưa thể biết

Những điều đã xác nhận

  • Ngày 21 tháng 9, một vụ nổ mìn xảy ra tại Khu phi quân sự ở tuyến phía tây; ngày 28 tháng 9, Bộ Quốc phòng cho biết khả năng rất cao đây là mìn của quân đội Triều Tiên.
  • Sĩ quan A làm chứng về việc quân đội Triều Tiên thường xuyên vượt Đường phân giới quân sự, làm việc trong thời gian dài, và có trường hợp vẫn làm xong việc dù đã có cảnh báo qua loa.
  • Bộ Quốc phòng công bố có khoảng 17 vụ xâm phạm Đường phân giới quân sự trong năm ngoái; ông A cho rằng nếu tính cả những trường hợp chưa được công bố ở tất cả các quân đoàn thì con số vượt quá 200 vụ.
  • Công tác điều tra tại hiện trường bắt đầu từ ngày 27, tức 6 ngày sau vụ việc; quân đội cho biết bị hạn chế trả lời câu hỏi về cách ứng phó khi đó vì đây là vấn đề liên quan đến biện pháp tác chiến.
  • Ngày 30 tháng 9, Triều Tiên tuyên bố sẽ tăng cường các phương tiện phản công chiến thuật; Trưởng ban Tác chiến thuộc Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân yêu cầu Triều Tiên xin lỗi và có biện pháp chịu trách nhiệm.

Những điều chưa thể biết

  • Chưa xác định được quả mìn phát nổ được gài vào thời điểm nào. Ngày 29 tháng 9, tại Ủy ban Quốc phòng (국방위원회) của Quốc hội, Bộ trưởng Quốc phòng Kang Shin-cheol phát biểu theo hướng cần xem xét liệu đó là quả mìn đã có từ năm 1969 hay được đặt vào tháng 9 năm 2025.
  • Nội dung đã công bố không nêu căn cứ và phạm vi thống kê cụ thể của hơn 200 vụ xâm phạm Đường phân giới quân sự mà ông A đề cập.
  • Biện pháp tác chiến mà quân đội Hàn Quốc đã áp dụng khi quân đội Triều Tiên gài mìn cũng chưa được công bố.

Những điều độc giả nên theo dõi

  • Cần theo dõi xem cuộc điều tra tiếp theo có đưa ra kết luận về loại mìn và thời điểm gài mìn hay không.
  • Nếu số lần xâm phạm Đường phân giới quân sự được công bố thêm, có thể xem xét liệu thời gian và khu vực thống kê, cũng như tiêu chí xác định các trường hợp được tính, có được nêu rõ cùng với số liệu hay không.
  • Nếu biện pháp tác chiến khi đó được công bố, nên kiểm tra riêng việc có phát cảnh báo qua loa và bắn cảnh cáo hay không, cũng như lý do khiến thông tin về biện pháp bị hạn chế.