มาซูด เปเซชเคียน ประธานาธิบดีอิหร่าน กล่าวเมื่อวันจันทร์ว่า การเจรจากับสหรัฐฯ “ไม่มีความหมาย” สื่อของรัฐอิหร่านรายงาน เขาระบุว่าจนถึงขณะนี้ตนถูกโจมตีสามครั้งหลังการเจรจา และกล่าวหาว่าสหรัฐฯ มุ่งหมายที่จะโค่นล้มสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ไม่ใช่การเจรจา คำกล่าวนี้เกิดขึ้นในช่วงที่การหารือเพื่อยุติสงครามชะงักงันมาหลายเดือน
นี่คือการประเมินและคำกล่าวอ้างของประธานาธิบดีอิหร่านเกี่ยวกับการเจรจา จากรายงานที่ให้มาเพียงอย่างเดียว ยังไม่สามารถตรวจสอบช่วงเวลาและรายละเอียดของการโจมตีสามครั้งที่เขากล่าวถึงได้
ภูมิหลังและบริบท
ตามรายงาน สงครามในตะวันออกกลางเริ่มขึ้นเมื่อสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านแบบไม่ทันตั้งตัวในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ ขณะเริ่มการโจมตี สหรัฐฯ และอิหร่านกำลังเจรจากันเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน กล่าวได้ว่าการเจรจาที่ดำเนินมาตั้งแต่ก่อนสงครามและการปะทะทางทหารที่เกิดขึ้นภายหลังเป็นคนละช่วงของเหตุการณ์เดียวกันที่เกี่ยวพันกัน
คู่ขัดแย้งตกลงกันในเดือนมิถุนายนเกี่ยวกับบันทึกความเข้าใจที่วางกรอบสำหรับการแก้ไขความขัดแย้งอย่างถาวร อย่างไรก็ตาม รายงานระบุว่าปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ กลับมาดำเนินอีกครั้งหลังอิหร่านโจมตีเรือในช่องแคบฮอร์มุซ และความคืบหน้าในการยุติสงครามชะงักงันมาหลายเดือน แม้จะมีบันทึกความเข้าใจ แต่การสู้รบก็กลับมาเกิดขึ้นอีก แสดงให้เห็นว่าการมีข้อตกลงเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้ความขัดแย้งยุติลง
ข่าวนี้หมายความว่าอย่างไร
คำกล่าวของเปเซชเคียนสะท้อนให้เห็นถึงความไม่ไว้วางใจของฝ่ายอิหร่านต่อความเป็นไปได้ที่จะเดินหน้าเจรจาต่อ อย่างไรก็ตาม ไม่อาจสรุปได้จากคำกล่าวของประธานาธิบดีเพียงคนเดียวว่า การเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านสิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการแล้ว สิ่งที่ยืนยันได้ในขณะนี้คือคำกล่าวอ้างของเขาว่ามีการโจมตีหลังการเจรจา และรายงานที่ระบุว่าการหารือเพื่อยุติสงครามชะงักงันมาหลายเดือน
การหารือเพื่อหาทางออกทางการทูตจำเป็นต้องอาศัยความเชื่อมั่นว่าการพูดคุยจะดำเนินต่อไปได้ หากฝ่ายหนึ่งมองว่าการเจรจาไม่มีความหมายโดยตัวมันเอง ก็อาจยิ่งทำให้การแก้ปัญหาเกี่ยวกับเงื่อนไขในการกลับมาเจรจาหรือการปฏิบัติตามข้อตกลงเป็นเรื่องยากขึ้น นี่เป็นความเป็นไปได้ที่พิจารณาได้จากคำกล่าวและภาวะชะงักงันในปัจจุบัน ไม่ใช่ข้อสรุปเกี่ยวกับผลการเจรจาในอนาคต
ตัวอย่างเช่น แม้ทั้งสองฝ่ายจะกลับมาเจรจากันอีกครั้ง แต่หากข้อสงสัยเกี่ยวกับการโจมตีและการปฏิบัติตามคำมั่นยังไม่ได้รับการคลี่คลาย ก็อาจยังไม่แน่ชัดว่าการพูดคุยจะนำไปสู่การยุติสงครามหรือไม่ รายงานไม่ได้ระบุเงื่อนไขข้อตกลงที่เป็นรูปธรรมหรือตารางการเจรจาต่อเนื่องที่จะช่วยคลี่คลายข้อสงสัยนี้
ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้และสิ่งที่ยังไม่ทราบ
ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้
- สื่อของรัฐอิหร่านรายงานว่า เปเซชเคียนกล่าวเมื่อวันจันทร์ว่าการเจรจากับสหรัฐฯ “ไม่มีความหมาย”
- เขาอ้างว่าจนถึงขณะนี้ตนถูกโจมตีสามครั้งหลังการเจรจา
- ตามรายงาน สงครามเริ่มขึ้นเมื่อสหรัฐฯ และอิสราเอลโจมตีอิหร่านแบบไม่ทันตั้งตัวในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ และในขณะนั้นสหรัฐฯ กับอิหร่านกำลังเจรจากันเรื่องโครงการนิวเคลียร์
- คู่ขัดแย้งตกลงกันในเดือนมิถุนายนเกี่ยวกับบันทึกความเข้าใจที่วางกรอบสำหรับการแก้ไขความขัดแย้งอย่างถาวร แต่ปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ กลับมาดำเนินอีกครั้งหลังอิหร่านโจมตีเรือในช่องแคบฮอร์มุซ
- มีรายงานว่าความคืบหน้าในการยุติสงครามชะงักงันมาหลายเดือน
สิ่งที่ยังไม่ทราบ
- การโจมตีสามครั้งหลังการเจรจาที่เปเซชเคียนกล่าวถึงเกิดขึ้นเมื่อใด และหมายถึงการโจมตีแบบใดบ้าง
- บันทึกความเข้าใจเดือนมิถุนายนมีข้อกำหนดโดยละเอียดอย่างไร และใครเป็นผู้ลงนาม
- เนื้อหาเกี่ยวกับการเจรจาในช่วงท้ายของรายงานที่ถูกตัดขาดมีอะไรบ้าง และขณะนี้การเจรจาอยู่ในสถานะใด
สิ่งที่ผู้อ่านควรติดตาม
- ควรติดตามรายงานเพิ่มเติมเพื่อดูว่ามีการยืนยันช่วงเวลาและเป้าหมายของการโจมตีสามครั้งที่เปเซชเคียนกล่าวถึงอย่างชัดเจนหรือไม่
- การเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับคู่เจรจาและข้อกำหนดในบันทึกความเข้าใจเดือนมิถุนายน รวมถึงกรณีที่ปฏิบัติการทางทหารกลับมาดำเนินต่อหลังข้อตกลง จะช่วยให้เข้าใจว่าอะไรทำให้การเจรจาติดขัด
- ควรแยกการกลับมาเริ่มเจรจาออกจากความคืบหน้าในการหารือเพื่อยุติสงคราม แม้การพูดคุยจะเริ่มขึ้นอีกครั้ง ก็ไม่ได้หมายความว่าความขัดแย้งจะได้รับการแก้ไขอย่างแน่นอน
