Juma kuni ertalab Panamada kuchli zilzila sodir bo‘ldi: poytaxt Panama shahri binolari silkinib, aholi zarar haqidagi xabarlarni kutib, binolardan tashqarida to‘plandi. Zilzila silkinishi Kolumbiyada ham sezildi, AQSh Milliy ob-havo xizmati esa Panama va boshqa bir necha mamlakat qirg‘oqlarida sunami ogohlantirishini e’lon qildi. Biroq halok bo‘lganlar va jarohatlanganlar soni, binolarga yetgan zarar hamda ogohlantirish haqiqiy to‘lqin yoki qirg‘oqdagi zararga sabab bo‘lgan-bo‘lmagani hozircha aniqlanmagan.

Asosiy ma’lumot va kontekst

Zilzila o‘chog‘i 10 km chuqurlikda bo‘lgan. Xabarlarda uning magnitudasi 7,7 va 7,6 deb turlicha ko‘rsatilgan.

Zilzila poytaxtdagi binolarni silkitdi, zilzila sodir bo‘lganidan ko‘p o‘tmay, takroriy silkinishlar (kuchli zilziladan keyin davom etadigan silkinishlar) ko‘chalarni larzaga soldi. Panama shahri aholisi zarar haqidagi ma’lumotlarni kutib, binolardan tashqarida to‘plandi; xabarda evakuatsiya amalga oshirilgani aytilgan. Bu poytaxtda ham zilzila silkinishi sezilganini ko‘rsatadi, ammo evakuatsiya ko‘lami yoki qancha davom etgani ma’lum emas.

Bu guvohlik bir kishining boshidan kechirganlarini bayon qiladi va butun hududdagi zarar darajasini ko‘rsatuvchi ma’lumot emas.

Bu xabar nimani anglatadi

Bu zilzila faqat Panama ichida sezilgan hodisa bo‘lmadi. Poytaxtdagi binolar silkinib, Kolumbiyada ham tebranish sezilgan ekan, zilzila ta’siri chegaradan tashqariga ham tarqaldi. Biroq bundan qo‘shni mamlakatlarda binolar zarar ko‘rgan degan xulosaga kelib bo‘lmaydi. Tasdiqlangani — silkinish sezilganidir.

Sunami ogohlantirishi — qirg‘oqda xavf yuzaga kelishi mumkinligi sabab ehtiyot bo‘lishga chaqiruvchi choradir. AQSh Milliy ob-havo xizmati Panama, Kolumbiya, Ekvador, Nikaragua va Gvatemala qirg‘oqlarida ogohlantirish e’lon qildi, ammo xabarda bu ogohlantirish haqiqiy to‘lqin yoki zararga olib kelgani aytilmagan. Shu bois ogohlantirish e’lon qilinganini qirg‘oqdagi haqiqiy zarardan alohida ko‘rib chiqish kerak.

Masalan, Panama qirg‘og‘idagi kishi bu xabarni eshitsa, ogohlantirish e’lon qilinganining o‘ziyoq sunami yuz berdi degani emas. U ogohlantirishdan keyingi vaziyat va rasmiylarning ko‘rsatmalarini tekshirishi kerak. Panama prezidenti Xose Raul Mulino juma kuni aholini xotirjam bo‘lishga chaqirdi.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Juma kuni ertalab Panamada zilzila sodir bo‘ldi; xabarlarda uning magnitudasi 7,6 va 7,7 deb turlicha ko‘rsatilgan.
  • Zilzila o‘chog‘i Errera provinsiyasidagi Pitalosa Arriba shahridan taxminan 10 km janubi-g‘arbda joylashgan, chuqurligi esa 10 km bo‘lgan.
  • Panama shahridagi binolar silkinib, aholi binolardan tashqarida to‘plandi. Kolumbiyada ham silkinish sezildi.
  • AQSh Milliy ob-havo xizmati Panama, Kolumbiya, Ekvador, Nikaragua va Gvatemala qirg‘oqlarida sunami ogohlantirishini e’lon qildi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Zilzila oqibatida necha kishi halok bo‘lgani va jarohat olgani.
  • Binolar va infratuzilmaga yetgan zarar ko‘lami.
  • Sunami ogohlantirishi haqiqiy to‘lqin yoki qirg‘oqdagi zararga olib kelgan-kelmagani.
  • Xabarlarda turlicha keltirilgan zilzila magnitudalaridan qaysi biri yakuniy tasdiqlangani.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Zarar ko‘lamini aniqlash uchun halok bo‘lganlar va jarohatlanganlar soni, shuningdek binolar va infratuzilmaga yetgan zarar alohida-alohida tasdiqlanganmi, shuni ko‘rib chiqish kerak.
  • Qirg‘oq hududlaridagi vaziyatni baholashda sunami ogohlantirishi e’lon qilinganini haqiqiy to‘lqin va zarar bor-yo‘qligidan farqlab tekshirish lozim.
  • Zilzila magnitudasi xabarlarda 7,6 va 7,7 deb turlicha berilgan, shu bois keyingi xabarlarda bu ko‘rsatkich tuzatilgan yoki yakuniy tasdiqlanganini tekshirish kerak.

Manbalar