Nur News yakshanba kuni Eron parlamenti raisi Muhammad Boqir Qolibof Eron ilgari surgan 7 shart bajarilmaguncha Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochmasligini aytganini xabar qildi. Maqola sarlavhasida bu shartlar AQSh bilan iyundagi muvaqqat kelishuvga kiritilgani aytilgan. Qolibof shartlar uchun asos sifatida Islomobod anglashuv memorandumini ko‘rsatdi.
Maqolada aytilishicha, Qolibof bu bayonotni Eron diplomatik taklifga AQShdan javob olganidan bir necha kun o‘tib bergan. Uning so‘zlariga ko‘ra, AQSh matbuotda aytilayotgan gaplardan farqli ravishda, yaqinda taklifni vositachi orqali yetkazgan. Shuningdek, u jarayonni kechiktirish va bir tomonlama talablarni majburan qabul qildirish davri tugaganini ta’kidladi.
Fon va kontekst
Ushbu xabarda Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish diplomatik muzokaralardan alohida masala sifatida ko‘rilmagan. Qolibofning izohiga ko‘ra, bo‘g‘ozni qayta ochish Eron ilgari surgan 7 bandning bajarilishiga bog‘liq. Shu sababli muzokaralarning borishi bilan bir qatorda, shartlarning mazmuni va ularni bajarish tartibi ham bo‘g‘ozni qayta ochish masalasida hal qiluvchi ahamiyat kasb etishi mumkin.
Biroq xabarning o‘zidan bu 7 shart nimaligini bilib bo‘lmaydi. Maqola sarlavhasida shartlar iyundagi muvaqqat kelishuvga kiritilgani aytilgan, ammo Qolibof shartlar Islomobod anglashuv memorandumiga asoslanganini bildirgan. Bu ikki iboraning o‘zaro aloqasi qanday ekani, kelishuv va anglashuv memorandumi bir hujjatni anglatadimi-yo‘qmi, maqolada izohlanmagan.
Bu xabar nimani anglatadi
Hormuz bo‘g‘ozi qayta ochilishini kutayotgan o‘quvchilar uchun bu bayonot ochilish muddatini aniq belgilashdan ko‘ra, Eron qo‘ygan shartlarning bajarilishi hal qilinishi kerak bo‘lgan masala bo‘lib qolayotganini ko‘rsatadi. Eron va AQSh o‘rtasida diplomatik taklif va javoblar almashilgani haqida xabar berilgan, biroq taklif mazmuni yoki tomonlar shartlarni qanday muhokama qilayotgani tasdiqlanmagan. Shu bois, faqat ushbu bayonotga asoslanib, muzokaralar yakunlangani yoki bo‘g‘oz qayta ochilishini oldindan aytish qiyin.
Masalan, tomonlar shartlarni muhokama qilgan taqdirda ham, har bir band nimani anglatishi va u bajarilgan-bajarilmagani borasida kelishuvga erishgan-erishmaganini alohida aniqlash kerak bo‘ladi. Bu taxminiy holat bo‘lib, hozirgi xabarda bunday kelishuv bo‘lgani aytilmagan. Eronning shartlari va AQShning javobi qanday natijaga olib kelishi diqqat markazida bo‘lishining sababi ham shu.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Nur News yakshanba kuni Qolibofning bayonotini xabar qildi.
- Qolibof 7 shart bajarilmaguncha Hormuz bo‘g‘ozini ochmasligini aytdi.
- Uning izohicha, shartlar Islomobod anglashuv memorandumiga asoslangan.
- Maqolada bayonot Eron AQShning diplomatik taklifga javobini olganidan bir necha kun o‘tib berilgani aytilgan.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Eron ilgari surgan 7 shartning aniq mazmuni qanday?
- AQSh vositachi orqali yetkazgan taklifda nimalar bor edi?
- AQSh Qolibofning bayonotiga nisbatan qanday pozitsiya bildirdi?
- Maqola sarlavhasidagi iyundagi muvaqqat kelishuv bilan Qolibof tilga olgan Islomobod anglashuv memorandumi o‘rtasida qanday aloqa bor?
O‘quvchi nimalarni kuzatishi kerak
- Keyingi xabarlarda 7 shartning aniq bandlari va ularni bajarish mezonlari oshkor etiladimi, shuni kuzatish kerak.
- AQShning vositachi orqali yetkazilgan taklifi va unga doir rasmiy pozitsiyasi e’lon qilinishini kuzatish mumkin.
- Iyun oyidagi muvaqqat kelishuv va Islomobod anglashuv memorandumi bitta hujjatmi yoki turli kelishuv va hujjatlarmi, bu borada qo‘shimcha izoh beriladimi, aniqlash kerak.
