Tramp 8,4 milliard dollarlik loyiha haqida gapirdi

AQSh prezidenti Donald Tramp 2-oktabr kuni Janubiy Koreya bilan tuzilgan kelishuvlar tobora yaxshilanayotganini aytib, qiymati 8,4 milliard dollar, ya’ni taxminan 11,3 trillion von bo‘lgan neft qazib olishni ko‘paytirish loyihasini tilga oldi. U bu haqda o‘zining «Truth Social» ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida yozdi.

Tramp loyihani «neftni qayta olish samaradorligini oshirish» deb ta’rifladi. Bu atama mavjud neft konidan avvalgidan ko‘proq neft chiqarib olishga qaratilgan usullarni anglatadi.

Tramp Janubiy Koreya bilan kelishuvlar «tobora yaxshilanayotgani»ni aytdi, ammo 8,4 milliard dollarlik loyiha bo‘yicha aniq shartlar va ishtirokchilarni ochiqlamadi.

Neft qazib olishni qanday oshirish mumkin?

Neft konining dastlabki bosqichida yer ostidagi bosim neftning quduq tomon harakatlanishiga yordam beradi. Vaqt o‘tishi bilan bu bosim pasayishi mumkin, natijada yer ostida hali neft bo‘lsa ham, uni yuzaga chiqarish qiyinlashadi.

Bunday paytda neft qatlamiga karbonat angidrid kabi gazlar yoki boshqa moddalar yuborilishi mumkin. Ular neftning quduqqa tomon siljishini osonlashtiradi. Oddiy misol bilan aytganda, bu siqib chiqarish qiyin bo‘lgan suyuqlikni quvurdan bosim yordamida oqizishga o‘xshaydi.

  • Bu usullar avvaldan mavjud konlardan olinadigan neft miqdorini oshirishga xizmat qiladi.
  • Loyiha yangi kon topish bilan bir xil emas: asosiy maqsad — mavjud zaxiradan ko‘proq foydalanish.
  • Natija konning tuzilishi, texnologiya va sarflanadigan mablag‘ga bog‘liq bo‘ladi.

Shu sababli bunday loyiha katta sarmoya, muhandislik ishlari va uzoq muddatli rejalashtirishni talab qilishi mumkin. Ammo Tramp tilga olgan ish aynan qaysi konlarda amalga oshirilishi yoki qanday texnologiyadan foydalanishi haqida hozircha ma’lumot yo‘q.

Loyiha Koreyaning yangi sarmoyasimi?

Trampning bayonotida 8,4 milliard dollar kim tomonidan va qanday shaklda ajratilishi aniqlashtirilmagan. Shuningdek, bu summa Janubiy Koreyaning ilgari e’lon qilingan sarmoya rejasiga qo‘shimchami yoki o‘sha rejaning bir qismimi — noma’lum.

Prezidentning so‘zlaridan Koreya yangi loyihaga qo‘shimcha mablag‘ kiritishi mumkin degan taassurot paydo bo‘lishi mumkin. Biroq loyiha nomini aytishning o‘zi investitsiya rasman kelishilganini yoki mablag‘ ajratilishi kafolatlanganini anglatmaydi.

Bu farq amaliy jihatdan muhim. Masalan, hukumatlar biror loyihani muhokama qilishi yoki uning imkoniyatlarini o‘rganishi mumkin, ammo kompaniyalar xarajatlar, kutiladigan daromad va xavflarni baholamaguncha yakuniy qaror qabul qilmasligi ehtimol.

Hozircha ochiq ma’lumotlarda 8,4 milliard dollarlik loyiha bo‘yicha shartnoma, sarmoyadorlar yoki ish jadvali ko‘rsatilmagan.

Avvalgi 200 milliard dollarlik reja bilan bog‘liqlik

Tramp bundan bir kun oldin Janubiy Koreya AQSh energetika infratuzilmasiga 200 milliard dollargacha sarmoya kiritishini aytgan edi. U tilga olgan yo‘nalishlar orasida Alyaskada suyultirilgan tabiiy gaz ishlab chiqarish va tashishga oid loyiha hamda yirik atom elektr stansiyalarini qurish bor edi.

Biroq bu bayonotdagi ayrim loyihalar, jumladan Alyaskadagi gaz loyihasi, hali ko‘rib chiqish bosqichida ekani aytilgan. Shuningdek, AQSh va Janubiy Koreya birgalikda e’lon qilgan tushuntirish hujjatlarida Tramp keltirgan barcha tafsilotlar qayd etilmagani sababli, e’lon qilingan raqamlar va loyihalarning maqomi yuzasidan savollar tug‘ilgan.

Shuning uchun 8,4 milliard dollarlik neft loyihasini 200 milliard dollarlik umumiy reja bilan darhol bir xil kelishuv deb qabul qilib bo‘lmaydi. Uning oldingi reja tarkibiga kirishi, undan tashqari ekani yoki hali muhokama qilinayotgan tashabbusligi bo‘yicha aniq tasdiq yo‘q.

Energetika va ikki tomonlama munosabatlar uchun ahamiyati

AQSh neft va gaz ishlab chiqarishni ko‘paytirishga intilayotgan bir paytda, xorijiy sarmoya mamlakatdagi konlar, quvurlar va boshqa energetika obyektlarini rivojlantirishga yordam berishi mumkin. Tramp bunday ishlab chiqarish o‘sishini AQShning energetikadagi yetakchiligi va kelajakdagi jahon energetika xavfsizligi bilan bog‘ladi. Bu — uning loyihaning ahamiyatiga bergan siyosiy bahosi.

Janubiy Koreya uchun esa AQShdagi yirik loyihalarda qatnashish energetika ta’minotini diversifikatsiya qilish, ya’ni energiyani bir necha manbadan olish imkonini berishi mumkin. Biroq kutiladigan foyda loyihaning tijoriy jihatdan o‘zini oqlashi, xarajatlar va qonuniy tartib-qoidalarga bog‘liq. Katta summa tilga olingani loyihaning albatta amalga oshishini bildirmaydi.

Keyingi bosqichda quyidagi ma’lumotlar muhim bo‘ladi:

  • loyiha qayerda va qaysi konlarda amalga oshirilishi;
  • mablag‘ni Koreya hukumati, xususiy kompaniyalar yoki boshqa sarmoyadorlar ajratishi;
  • 8,4 milliard dollar avvalgi reja ichidami yoki unga qo‘shimcha ekani;
  • kelishuv yakuniy tasdiqdan o‘tganmi va ishlar qachon boshlanishi.

Keyingi qadam — tafsilotlarni tasdiqlash

Hozirgi ma’lumotlarga ko‘ra, Trampning bayonoti loyiha borligi va uning taxminiy qiymati haqidagi da’vodir; u kelishuvning barcha shartlarini tasdiqlovchi hujjat o‘rnini bosa olmaydi. Loyiha bo‘yicha ishtirokchilar, moliyalashtirish va amalga oshirish muddati rasman aniqlashtirilmaguncha, uning Janubiy Koreya zimmasiga tushadigan moliyaviy majburiyatlarini baholash qiyin.

Agar loyiha keyinchalik tasdiqlansa, uning natijasi faqat neft qazib chiqarish hajmi bilan emas, balki iqtisodiy foyda, ekologik ta’sir va ikki mamlakat o‘rtasidagi kelishuv shartlari bilan ham o‘lchanadi. Shu sababli e’lon qilingan katta raqamdan ko‘ra, keyingi rasmiy hujjatlar va tomonlarning izohlari muhimroq bo‘ladi.