Isroilga ketayotgan reysda xavfli hodisa

Birlashgan Arab Amirliklaridan Tel-Avivga uchayotgan FlyDubai samolyotida ikkinchi uchuvchi parvoz vaqtida kapitanga pichoq bilan hujum qilgan. Hodisa oqibatida samolyot keskin pastlay boshlagan, biroq bortdagi boshqa odamlar kabinaga kirib, boshqaruvni qo‘lga olishga yordam bergan. Samolyot Saudiya Arabistoniga qo‘ndirilgan.

Reysda 174 kishi, ularning aksariyati isroillik yo‘lovchilar bo‘lgan. Tergovchilar hozircha ikkinchi uchuvchining nima sababdan kapitanga hujum qilganini aniqlashga urinmoqda. Hujum oqibatida kapitan qon ichida qolgan, ammo voqea tafsilotlari to‘liq ochiqlanmagan.

Samolyotning Saudiya Arabistoniga qo‘nishiga bortdagi boshqa odamlar yordam bergan. Hujумнинг сабаби ва уни олдиндан режалаштирилгани-режалаштирилмагани ҳозирча маълум эмас.

Tramp Eron ehtimolini tilga oldi

AQSh prezidenti Donald Tramp payshanba kuni Oq uyda jurnalistlarning ikkinchi uchuvchi va Tehron o‘rtasida aloqa bor-yo‘qligi haqidagi savoliga javob berdi. U AQSh tomoni bu masalani o‘rganayotganini aytib, o‘ziga yetib kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, Eronning aloqasi bo‘lishi mumkinligini bildirdi. Biroq Tramp bu taxminni tasdiqlovchi dalillar yoki tekshiruv tafsilotlarini oshkor qilmadi.

Jurnalistlar Eronga qarshi javob chorasi ko‘riladimi, deb so‘raganida, Tramp agar Tehron hujum ortida turgan bo‘lsa, AQSh unga “juda qattiq zarba berishi”ni aytdi. Uning bayonoti shartli bo‘lib, hozircha Eronning voqeaga aloqadorligi rasman tasdiqlangani yo‘q.

“Biz hozir buning ustida ishlayapmiz”, dedi Tramp. U Eron aloqasi haqidagi ehtimolni tilga oldi, ammo bunga doir aniq dalillarni keltirmadi.

Tergovchilar nimalarni aniqlashi kerak?

Bunday hodisani tekshirishda faqat hujumning o‘zi emas, balki samolyot ichidagi harakatlar ketma-ketligi ham o‘rganiladi. Mutaxassislar parvoz ma’lumotlarini, ekipaj va yo‘lovchilar ko‘rsatmalarini hamda parvoz paytida yuz bergan voqealar vaqtini solishtirishi mumkin. Parvoz ma’lumotlarini yozib oluvchi qurilma — samolyotning tezligi, balandligi va boshqaruv tizimlari haqidagi ma’lumotlarni qayd etadigan uskuna — hodisa tafsilotlarini tiklashga yordam beradi.

Tergov doirasida, shuningdek, ikkinchi uchuvchining harakatlariga nima sabab bo‘lgani va bu ishga boshqa shaxslar aloqador yoki yo‘qligi tekshirilishi mumkin. Bular hozircha tergovchilar aniqlashi lozim bo‘lgan savollar; mavjud ma’lumotlarda ularga javob berilmagan.

  • Ikkinchi uchuvchining kapitanga hujum qilish sababi.
  • Bortdagilar samolyot boshqaruvini qanday tartibda qo‘lga olgani.
  • Hodisaning oldindan rejalashtirilgan bo‘lishi mumkinligi.
  • Eron yoki boshqa bir tomon bilan aloqa bor-yo‘qligi.

Favqulodda vaziyatda yo‘lovchilarning roli

Yo‘lovchilarning kabinaga kirib, samolyotni qo‘ndirishga yordam bergani favqulodda vaziyatning qanchalik tez o‘zgarganini ko‘rsatadi. Yo‘lovchilar odatda parvoz boshqaruvini amalga oshirmaydi: bu vazifa maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan uchuvchilarga yuklangan. Shu sababli kabinaga kirish va boshqaruvga aralashish nihoyatda xavfli bo‘lishi mumkin, ammo bu holatda bortdagilar samolyotni Saudiya Arabistoniga qo‘ndirishga ko‘maklashgan.

Yo‘lovchilar aynan qanday harakat qilgani va samolyotni kim boshqargani haqida hozircha batafsil ma’lumot yo‘q. Hodisaning bu qismi ham guvohlarning ko‘rsatmalari va parvoz yozuvlari orqali aniqlanishi mumkin. Samolyotning Saudiya Arabistoniga qo‘ngani voqeadan keyingi xavfsizlik va tekshiruv ishlarini shu yerda davom ettirish imkonini bergan.

Siyosiy da’vo va tasdiqlangan faktlar o‘rtasidagi farq

Trampning Eron ehtimoli haqidagi so‘zlari va’da qilingan javob zarbasi bilan birga yangradi. Biroq siyosiy bayonotning o‘zi tergov xulosasi yoki aybdorlik isboti hisoblanmaydi. Hozircha ma’lum bo‘lgan asosiy holatlar — ikkinchi uchuvchining kapitanga hujum qilgani, samolyotning pastlay boshlagani va bortdagi boshqa odamlar uning Saudiya Arabistoniga qo‘nishiga yordam berganidir.

Agar keyingi tekshiruvlarda boshqa davlat yoki tashkilotning aloqasi aniqlansa, bu hodisa faqat aviatsiya xavfsizligi masalasi bo‘lib qolmasligi mumkin. U AQSh va Eron o‘rtasidagi keskin munosabatlarga ham ta’sir qilishi ehtimol. Ammo bunday xulosa chiqarish uchun tergov natijalari va tekshirilgan dalillar kerak.

Keyingi e’tibor nimada bo‘ladi?

Yaqin vaqtda jamoatchilik ikkinchi uchuvchining motivi, samolyot ichida boshqaruv qanday tiklangani va Eron bilan ehtimoliy aloqa borasidagi rasmiy ma’lumotlarni kutadi. Shu tafsilotlar e’lon qilinmaguncha, Eronning aloqasi haqidagi gaplar tasdiqlanmagan ehtimol sifatida qaralishi lozim.

Hodisa yo‘lovchi samolyotlaridagi xavfsizlik tartiblari, ekipaj a’zolarini tekshirish va favqulodda vaziyatda boshqaruvni saqlab qolish masalalarini ham kun tartibiga olib chiqishi mumkin. Tergovning yakuniy natijalari hodisaning yolg‘iz shaxs harakati bo‘lganini yoki undan kengroq sabablar borligini ko‘rsatadi.