Janubiy Koreya hukumati Ukraina harbiy asirlarni olib o‘tish haqidagi ma’lumotni maxfiy saqlash bo‘yicha kelishuvni buzganini aytib, norozilik bildirdi va e’tiroz izhor qildi. Biroq bunday kelishuv haqiqatan ham bo‘lgan-bo‘lmagani yuzasidan ikki mamlakat o‘rtasida diplomatik mojaro kelib chiqdi.
Bu voqea nafaqat harbiy asirlarning Janubiy Koreyaga borishi, balki ularni olib o‘tish haqidagi ma’lumotni oshkor qilish usuli va Janubiy Koreya hukumatining munosabati yuzasidan ham bahsga sabab bo‘ldi. Janubiy Koreyada hukumatning harbiy asirlarni olib o‘tish haqidagi ma’lumot oshkor bo‘lishining oldini olishga urinishi qanchalik o‘rinli bo‘lgani ham masalaga aylandi.
Fon va kontekst
Janubiy Koreya Shimoliy Koreyadan qochib kelganlarni qonuniy jihatdan Janubiy Koreya fuqarolari deb hisoblab, qabul qilib keladi. Shu tarix tufayli Shimoliy Koreya armiyasi harbiy asirlarining Janubiy Koreyaga borishi oddiy ko‘chish masalasi emas, balki harbiy asirlarning xohishi, Janubiy Koreyaning ularni qabul qilishi va tegishli davlatlar o‘rtasidagi diplomatik munosabatlar bir-biriga chirmashgan masala sifatida e’tibor tortmoqda.
Koreya urushi vaqtida prezident Li Sin Man Shimolga qaytarilishni rad etgan 27 ming nafar Shimoliy Koreya armiyasi harbiy asirini ozod qilib, Janubiy Koreyada qolishiga imkon bergan. Keyinchalik ham Shimoliy Koreyaning harbiylari, diplomatlari va tinch aholisi qurolsizlantirilgan hudud va dengiz chegarasini kesib o‘tib yoki uchinchi davlatlar orqali Janubiy Koreyaga qochib kelgan. Bu galgi e’lon shu tarixiy kontekst bilan bog‘liq, biroq faqat o‘tmishdagi misollarga qarab ushbu ikki harbiy asirni olib o‘tish jarayoni yoki hukumat munosabatining o‘rinli ekanini baholab bo‘lmaydi.
Bu xabar nimani anglatadi
Janubiy Koreya hukumatining norozilik bildirgani maxfiylik bo‘yicha kelishuv haqiqatan ham bo‘lganini tasdiqlamaydi. Kelishuv bo‘lgan-bo‘lmagani hozircha aniqlanmagan masala bo‘lib, bu tafovut diplomatik mojaroning mohiyatini tashkil etadi. Kelishuv bo‘lgan-bo‘lmagani va uning mazmuni nima ekanini aniqlamay turib, faqat bir tomonning izohiga asoslanib mas’uliyatni belgilash qiyin.
Harbiy asirlarning Janubiy Koreyaga borish istagi va ularni olib o‘tishga oid ma’lumotni oshkor qilish masalasiga qanday yondashish kerakligi hukumat munosabatiga beriladigan baho bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Biroq mavjud xabarlarning o‘zidan hukumatning ma’lumotni oshkor qilmaslikka urinishiga sabab bo‘lgan aniq omillar yoki ichki mulohazalarni bilib bo‘lmaydi.
Masalan, harbiy asirlarning xohishi va ularni olib o‘tish haqidagi ma’lumot yuzasidan qo‘shimcha izohlar e’lon qilinsa, o‘quvchilar ikki mamlakat maxfiylikka rioya qilishga kelishgan-kelishmaganini va Janubiy Koreya hukumati nima sababdan ma’lumotni oshkor qilmaslikka uringanini baholashi mumkin. Biroq hozir tasdiqlangan ma’lumotlarning o‘zi harbiy asirlar Janubiy Koreyaga borishni aynan nima sababdan xohlaganini yoki ularni olib o‘tish tartibini tushuntirish uchun yetarli emas.
Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar
Tasdiqlangan faktlar
- Janubiy Koreya hukumati Ukraina harbiy asirlarni olib o‘tish haqidagi ma’lumotni maxfiy saqlash bo‘yicha kelishuvni buzganini aytib, norozilik bildirdi.
- Maxfiylik bo‘yicha kelishuv haqiqatan ham bo‘lgan-bo‘lmagani yuzasidan diplomatik mojaro kelib chiqdi.
- Janubiy Koreyada hukumatning harbiy asirlarni olib o‘tish haqidagi ma’lumot oshkor bo‘lishining oldini olishga urinishi qanchalik o‘rinli ekani yuzasidan bahs bo‘ldi.
- Janubiy Koreya Shimoliy Koreyadan qochib kelganlarni qonuniy jihatdan Janubiy Koreya fuqarolari deb hisoblab, qabul qilib keladi.
Hozircha noma’lum jihatlar
- Janubiy Koreya hukumati va Ukraina maxfiylik bo‘yicha haqiqatan ham kelishganmi?
- Shimoliy Koreya armiyasi harbiy asirlari Janubiy Koreyaga borishni aynan qanday sabab bilan xohlagan?
- Ikki harbiy asir qachon va qanday tartibda Janubiy Koreyaga olib o‘tilgan?
O‘quvchi nimalarga e’tibor berishi kerak
- Ikki mamlakatning keyingi izohlarida maxfiylik bo‘yicha kelishuv bo‘lgan-bo‘lmagani va uning mazmuni aniq tasdiqlanishini kuzatish kerak.
- Janubiy Koreya hukumati harbiy asirlarni olib o‘tish haqidagi ma’lumotni nima sababdan oshkor qilmaslikka uringani va bu qaror qaysi asosga tayangani tushuntirilishiga e’tibor qaratish mumkin.
- Harbiy asirlarning Janubiy Koreyaga borish istagi, ularni olib o‘tish vaqti va tartibiga oid qo‘shimcha ma’lumotlar e’lon qilinadimi — bu ham muhim masala.
