Ma’lum qilinishicha, AQSh hukumati Vashingtondagi Koreya elchixonasiga (주미한국대사관) yuboriladigan Milliy razvedka xizmati (국가정보원) xodimlariga viza berish va ularga diplomat maqomini tasdiqlashni kechiktirmoqda. AQShda xizmat qilgan Milliy razvedka xizmatining yuqori lavozimli xodimiga ham Koreyaga qaytish haqida buyruq berilgan, biroq ishlarni topshirish va boshqa masalalar bo‘yicha AQSh tomoni bilan muzokaralar yakunlanmagani sababli u hali qaytmagan, deb xabar qilindi. Kechiktirishning aniq sababi va qancha davom etishi noma’lum.

Fon va kontekst

Xabarlarga ko‘ra, Milliy razvedka xizmati xodimlari xorijdagi elchixonalarda vazir-maslahatchi, maslahatchi yoki kotib kabi diplomat maqomida faoliyat yuritadi. Koreya Milliy assambleyasi (국회) Razvedka qo‘mitasidagi (국회 정보위원회) manbaning aytishicha, bu safar yuborilishi rejalashtirilgan xodimlarning ko‘pchiligi Shimoliy Koreyaga qarshi maxfiy operatsiyalar va razvedka ishlari bilan shug‘ullangan. Biroq kechiktirish sababi avval AQShda ishlagan xodimlarning faoliyati bilan bog‘liqmi yoki yangi yuboriladigan xodimlarga taalluqli muammomi — bu ma’lum emas.

Viza berish va diplomat maqomini tasdiqlash xodimlarning xizmat joyiga borishi va o‘z vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq. Shu sababli o‘rinbosarlarni yuborish kechikayotgani va amaldagi xodimning qaytishi ham ortga surilayotgani xodimlarni almashtirish hamda ishlarni topshirish reja bo‘yicha kechmasligi mumkinligini ko‘rsatadi. Biroq buning o‘zi razvedka faoliyati allaqachon to‘xtatilganini yoki ikki davlat hamkorligi amalda qisqarganini anglatmaydi.

Xabarning asosiy jihati — sabab hali aniqlanmaganidir. Diplomatik doiralarda Coupang bilan bog‘liq kelishmovchiliklar hamda Milliy razvedka xizmatida ishlagan shaxslarning AQShdagi razvedka faoliyati yuzasidan Koreya va AQSh o‘rtasidagi ishonch muammolari ta’sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin, degan taxminlar bildirildi. Bu tasdiqlangan sabab emas, balki bir qator masalalar fonida ilgari surilgan taxmindir.

Coupang bilan bog‘liq kelishmovchiliklardagi masalalardan biri — shaxsiy ma’lumotlar sizib chiqishi yuzasidan olib borilgan tergov jarayoni. Coupang’ning Koreyadagi filiali muvaqqat rahbari o‘tgan yilning dekabrida parlamentdagi eshituvda tergov va ma’lumotlarni sizdirishda gumon qilingan shaxs bilan aloqaga chiqish Milliy razvedka xizmati ko‘rsatmasi bilan amalga oshirilgani mazmunida ko‘rsatma berdi. Milliy razvedka xizmati esa bunday ko‘rsatma berganini rad etdi. AQSh Vakillar palatasining Sud-huquq qo‘mitasi o‘tgan iyuldagi oraliq hisobotida Koreya hukumati Coupang kabi AQSh kompaniyalarini kamsituvchi tarzda tergov qilgani va jazolaganini da’vo qildi. Bu AQSh Kongressi hisobotida bildirilgan pozitsiya bo‘lib, viza berishni kechiktirish sababi ekani tasdiqlanmagan.

AQShdagi Koreya razvedka idoralari faoliyati atrofidagi bahslar ham tilga olindi. Markaziy razvedka boshqarmasining Shimoliy Koreya bo‘yicha sobiq tahlilchisi Sumi Terri 2024-yilda Koreya hukumati uchun faoliyat yuritgan, biroq xorijiy agent sifatida ro‘yxatdan o‘tmagan va boshqa ayblovlar bilan AQSh federal prokuraturasi tomonidan ayblandi. Ayblov qo‘yilgani — shubha bildirilganini anglatadi, ayb isbotlanganini emas. Bu ishning hozirgi viza kechikishiga bevosita aloqasi bor-yo‘qligi ham tasdiqlanmagan.

Razvedka ma’lumotlarini bo‘lishish masalasi avval ham alohida muammo sifatida yoritilgan edi. Gap Koreya Birlashuv vaziri (통일부) Chon Dong Yon o‘tgan martda parlamentda Pxenganbuk-do provinsiyasidagi Kusong shahrini Shimoliy Koreyaning uran boyitish inshooti joylashgan hudud sifatida tilga olganidan keyin AQSh Koreyaga taqdim etayotgan Shimoliy Koreyaga oid ayrim ma’lumotlarni almashishni cheklagani haqidagi xabarlar haqida bormoqda. Bu fon razvedka hamkorligi yuzasidan nega xavotir bildirilayotganini tushuntiradi, ammo hozirgi xizmatga yuborish kechikishi bilan o‘sha paytdagi ma’lumot almashinuvi cheklovi bir xil chora yoki bir xil sababga asoslangan, deb aytishga dalil yo‘q.

Bu xabar nimani anglatadi

Bevosita ta’sir ko‘rayotgan tomonlar — Vashingtondagi elchixonada xizmat qiladigan Milliy razvedka xizmati xodimlari va ishlarni topshirishga mas’ul shaxslardir. Xodimning ish boshlashi va qaytishi bir paytning o‘zida kechiksa, mahalliy xodimlarni almashtirish ortga surilishi va ishlarning uzluksizligiga bosim tushishi mumkin. Xabarda kechikish uzoq davom etsa, Koreya–AQSh razvedka ma’lumotlari almashinuvi izdan chiqishi mumkinligi aytilgan, biroq qaysi ma’lumot almashinuvi amalda ta’sir ko‘rgani ochiqlanmagan.

Bu masala diplomatning shaxsiy vizasi bilan cheklanmay, ikki davlat razvedka sohasidagi hamkorlikni barqaror davom ettira olishini ko‘rsatuvchi belgi sifatida talqin qilinishi mumkinligi sababli e’tibor tortmoqda. Biroq hozircha tasdiqlangan faktlar — viza berish va diplomat maqomini tasdiqlash kechiktirilgani hamda xodimning qaytishi ortga surilganidir. Buni Koreya–AQSh razvedka hamkorligining to‘liq to‘xtatilishi yoki AQSh tomonidan rasman jazo chorasi qo‘llanishi sifatida keng talqin qilmaslik kerak.

Masalan, o‘rinbosar xodimning ish boshlashi kechikishda davom etsa, amaldagi xodimning qaytishi va o‘rinbosarga ishlarni topshirish ham ortga surilib, razvedka faoliyatining uzluksizligiga bosim tushishi mumkin. Bu ehtimoliy ssenariy, hozirda shunday uzilish amalda yuz bergani tasdiqlangan emas.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Bir nechta parlament manbalari va diplomatik doiralar manbalariga ko‘ra, AQSh hukumati yuborilishi rejalashtirilgan Milliy razvedka xizmati xodimlariga viza berish va ularga diplomat maqomini tasdiqlashni kechiktirmoqda.
  • Vashingtondagi Koreya elchixonasida xizmat qiluvchi Milliy razvedka xizmatining yuqori lavozimli xodimiga Koreyaga qaytish haqida buyruq berilgan, biroq ishlarni topshirish va boshqa masalalar bo‘yicha muzokaralar tugamagani uchun u AQShni tark eta olmagan, deb xabar qilindi.
  • Kechiktirish avvalgi xodimlarning faoliyati sabablimi yoki yangi yuboriladigan xodimlarga taalluqli muammomi — noma’lum.
  • Koreya–AQSh o‘rtasidagi razvedka ma’lumotlari almashinuvi izdan chiqishi mumkinligi haqida xavotir bildirilgani xabar qilindi, ammo amaldagi ta’sir tasdiqlanmagan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • AQSh hukumati kechiktirishga aynan qanday sabab bilan qaror qildi?
  • Yuborilishi rejalashtirilgan xodimlar soni qancha va kechiktirish qachongacha davom etadi?
  • Mahalliy yuqori lavozimli xodim qachon qaytadi va uning o‘rinbosari qachon ish boshlaydi?
  • Viza kechikishi Koreya–AQSh razvedka ma’lumotlari almashinuvida amalda qanday o‘zgarishlarga olib keldi?

O‘quvchilar nimalarni kuzatishi kerak

  • Keyingi bayonotlarda AQSh hukumati viza berish va diplomat maqomini tasdiqlashni kechiktirish sababini rasman tushuntiradimi — shuni tekshirish lozim.
  • Mahalliy xodim qaytgan-qaytmagani, uning o‘rinbosari ish boshlagan-boshlamagani va ishlarni topshirish jarayoni davom etgan-etmaganini kuzatish kerak.
  • Razvedka ma’lumotlari almashinuvi amalda izdan chiqqani haqida keyingi izohlar berilgan-berilmaganini tekshirish, buni shunchaki ehtimol yuzasidan bildirilgan xavotirlardan farqlash lozim.